Luchtig vertier ontbreekt op Zeeland Nazomer Festival

En dat is helemaal niet erg - indrukwekkende bespiegelingen te over

Geen luchtig vertier bij het Zeeland Nazomer Festival, maar indrukwekkende bespiegelingen over liefde, God en het heelal. De mooiste locatie dit jaar? De Oesterdam bij Tholen, die dienstdoet als Hiroshima.

Theater over rouw, afscheid nemen, kapotte liefdes, de angst voor God en het wachten op de oerknal. Editie 2017 van het Zeeland Nazomerfestival (ZNF) is een verzameling theatervoorstellingen over zwaarmoedige onderwerpen en de lijdende mens. Geen nazomers vertier of luchthartigheid dit jaar, maar dodelijke ernst. Een te rechtvaardigen keuze van artistiek leider Alex Mallems, in een tijd waarin pretpark-entertainment en spektakeltheater, zeker in de zomer, de boventoon voeren.

recensiespiegel

  • Uit de tijd vallen -
  • Een nieuwe god -
  • Hiroshima Mon Amour -
  • Vlaklanders -

Uit de tijd vallen (****) naar David Grossman, bewerking en regie Marlies Heuer. Industrieel Museum Zeeland, Sas van Gent.

Een nieuwe god (***) van Heleen Verburg, regie Stefan Perceval. Nieuwe Kerk, Middelburg.

Hiroshima Mon Amour (****) naar Marguerite Duras door Theater Zuidpool, regie Koen van Kaam. Oesterdam bij Tholen.

Vlaklanders (***) van Gerardjan Rijnders en Peter Verburgt. Stadsschouwburg Middelburg.

Alle voorstellingen zijn nog te zien t/m 2/9.
Uit de tijd vallen is op 19 en 20/5 2018 te zien in Stadsschouwburg Amsterdam.
Van Vlaklanders volgt komend seizoen een tournee.

Theaterproductiehuis Zeelandia is hét repertoiregezelschap van de provincie Zeeland en is het min of meer aan zijn stand verplicht met zijn voorstellingen iets wezenlijks aan de orde te stellen. Het leverde afgelopen premièreweek zowel indrukwekkend theater op als interessante mislukkingen. Opgevoerd op allerlei locaties verspreid over de provincie - van een industriële hal in een voormalige suikerfabriek tot de immens weidse Oesterdam bij Tholen.

De openingsvoorstelling Uit de tijd vallen naar het boek van de Israëlische schrijver David Grossman is op de eerste plaats een zelfgecreëerd eerbetoon aan actrice Marlies Heuer. Drie jaar lang was zij ernstig ziek, het werken aan deze productie heeft haar opnieuw kracht gegeven. Niet alleen speelt ze de rol van De Vrouw, ook regisseerde zij deze voorstelling, die een poëtisch stemmenspel en rouwritueel ineen is. Grossman schreef het boek na de dood van zijn 20-jarige zoon, die sneuvelde als soldaat. Het is een poging het verlies en de rouw in taal te vangen.

Terwijl De Vrouw aan de keukentafel soep serveert, gaat De Man op reis naar de plek waar zijn zoon zich moet bevinden, naar daar, naar de andere zijde. Tijdens die reis ontrolt zich een sprookjesachtige wereld, waarin meerdere personages hun dode kinderen zoeken of tot leven proberen te wekken. In een poging het onbegrijpelijke begrijpelijk te maken.

Naast Heuer spelen Theo Nijland (prachtig bezonken) als De Man, Jan-Paul Buijs als De Chroniqueur (sterke tekstacteur) en Dic van Duin als Centaur erg mooie rollen. Naar Marlies Heuer kijk je uiteraard in de wetenschap dat ze zelf oog in oog heeft gestaan met de dood, maar los daarvan is haar tot in de finesses beheerste, muzikale en intense manier van acteren opnieuw weergaloos mooi. Als ze opkomt lijkt ze klein en broos, gaandeweg de voorstelling zie je de glans van het theater op haar neerdalen en straalt ze in haar verdriet zowaar. De magie van het theater doet verder zijn onnavolgbare werk.

Mooiste locatie dit jaar is ongetwijfeld de Oesterdam nabij Tholen met uitzicht op de Oosterschelde

Het ZNF had afgelopen week zowaar een rel nadat schrijver Heleen Verburg zich distantieerde van de opvoering van haar toneelstuk Een nieuwe god. Zij zag een try-out en stelde vast dat ze zich niet kon vinden in de manier waarop regisseur Stefan Perceval met haar tekst was omgegaan. Niet zo gek: Perceval heeft minstens driekwart van die tekst geschrapt en een geheel eigen voorstelling gemaakt. Hij voegde een koor van dertien amateurspelers toe, allemaal mensen die 'in het echt' ook moeite hebben met het leven. Het resultaat is een indrukwekkende performance over God en de zwoegende, zoekende mens. Met bezwerende kracht opgevoerd in de Nieuwe Kerk van Middelburg, waar de galmende litanieën vol treurnis hard aankomen. Het is authentiek, eigenzinnig theater - iets tussen een interessante mislukking en geniaal concept in.

Mooiste locatie dit jaar is ongetwijfeld de Oesterdam nabij Tholen met uitzicht op de Oosterschelde. Het Vlaamse gezelschap Zuidpool speelt daar Hiroshima Mon Amour, naar het script van Marguerite Duras. Een audiovoorstelling, met koptelefoons op het hoofd en de ogen gericht op de eindeloze verte waar tussen eb en vloed een paar dolende personages lopen. Intussen horen we het verhaal van de onmogelijke liefde in de Tweede Wereldoorlog tussen een jong Frans meisje en een Duitse soldaat. Na negentien jaar bezoekt ze Hiroshima en komen de herinneringen terug. Het lege hart en de woestijn van de verbrande stad zijn de dwingende elementen in dit eindeloze niemandsland.

Speciaal voor de renovatie van de Stadsschouwburg werd Vlaklanders geschreven.

De vierde première van het ZNF vond plaats in de Stadsschouwburg Middelburg, die intussen grondig onttakeld is. Na vijftien jaar gemeentelijk gedoe is besloten dat Middelburg geen nieuw theater krijgt maar dat het huidige gebouw uit 1964 grondig wordt gerenoveerd.

Voor de gelegenheid schreven Gerardjan Rijnders en Peter Verburgt het toneelstuk Vlaklanders. Titus Tiel Groenestege en Titus Muizelaar spelen daarin twee oude acteurs, of misschien ook wel gewoon twee oude mannen, die wachten op een soort verlossing, maar waarschijnlijk is dat de dood. Hun gesprekken gaan over het uitdijen van het heelal, de snarentheorie, de oerknal maar ook over acteren en het theater. Uiteindelijk resteert de stilte. Vlaklanders is nogal statisch teksttoneel, dat het geheel en al moet hebben van de twee virtuoze acteurs die leven blazen in deze meanderende tekst, gespeeld in een kaal toneelhuis.