Hans van den Busken (1935-2017), cineast en theaterfotograaf vanuit de coulissen
© RV

Hans van den Busken (1935-2017), cineast en theaterfotograaf vanuit de coulissen

Van jazzgrootheid Louis Armstrong tot zangeres Edith Piaf en van danslegende Rudolf Noerejev tot grande dame van het Nederlandse theater Kitty Courbois: fotograaf en cineast Hans van den Busken wist een imposante stoet beroemdheden te fotograferen gedurende zijn carrière. Toch zijn vooral twee filmopnamen van de op 82-jarige leeftijd aan alzheimer overleden Van den Busken mogelijk het spraakmakendst geweest.

Opmerkelijk is dat in beide gevallen de door Van den Busken geschoten filmbeelden decennialang onopgemerkt bleven en jaren later tot de nodige beroering zouden leiden. Neem Van den Busken's bezoek aan Brussel in 1963, om de Belgische zanger Jacques Brel te zien. Brel nam destijds voor het eerst een plaat op in het Nederlands, waaronder zijn klassiek geworden nummer Mijn vlakke land.

Van den Busken, die eind jaren vijftig was begonnen met fotograferen in theaters en cabarets, maakte tijdens zijn reportages soms ook filmopnamen. Zo ook toen 'Le Grand Jacques' zijn ode aan het vlakke West-Vlaanderen opnam. Pas veertig jaar later bleek de fotograaf unieke filmbeelden te hebben gemaakt.

Dat gold ook voor het geruchtmakende interview uit 1969, waarin kapitein Raymond Westerling toegaf dat onder zijn verantwoordelijkheid oorlogsmisdaden waren gepleegd tijdens de politionele acties van Nederland in Nederlands-Indië. 'Niemand durfde dit uit te zenden, alle omroepen zeiden nee', zei Van der Busken nadat NCRV's Altijd wat ruim veertig jaar later het door hem gefilmde gesprek tussen Westerling en journalist Joep Büttinghausen uitzond.

Natuurlijk leverde Van den Busken als cineast ook minder spraakmakende beelden. Neem zijn documentaires over de geschiedenis van de Stadsschouwburg en Rob van Reijn, de beste mimespeler die Nederland heeft gekend. Of zijn verfilming van Anton Tsjechovs Oom Wanja met Hans Croiset, Max Croiset en Sigrid Koetse.

Daarnaast groeide Van den Busken tijdens zijn loopbaan als theaterfotograaf uit tot een autoriteit op het gebied van toneel, cabaret en met name dans. Beperkt door de vele afspraken die de bekende fotograaf Maria Austria had met gezelschappen, zag Van den Busken zich vaak genoodzaakt om foto's te maken vanuit de coulissen. Het dwong hem, veelal ook gehinderd door de felle toneellichten, tot een creatievere en vrijere blik op wat op het podium gebeurde. Die aanpak heeft een reeks veelgeprezen zwartwitbeelden opgeleverd.