Guy Cassiers vertelt met slechts één acteur en minimale vormgeving een genadeloos verhaal

Theater - Het kleine meisje van meneer Linh

Met slechts één acteur en met minimale vormgeving heeft Guy Cassiers meesterlijk theater gemaakt van Philippe Claudels roman. Acteur Koen De Sutter vindt de perfecte toon en wijze om dit genadeloze verhaal te vertellen.

Twee mannen op een bankje in een park, midden in de stad. De een legt zijn hand op de schouder van de ander. Als teken van vriendschap. Een gebaar dat een wereld van verschil kan maken. Verschil tussen ontheemd zijn en je geborgen weten, tussen afgewezen worden of geaccepteerd. Tussen leven en dood ook, in dit geval.

Het kleine meisje van meneer Linh

Naar Philippe Claudel door Toneelhuis, regie Guy Cassiers. 30/1, Stadsschouwburg, Amsterdam. Nog te zien in Utrecht, Groningen en Rotterdam.

Dat is de kern van de voorstelling Het kleine meisje van meneer Linh die regisseur Guy Cassiers maakte bij zijn Toneelhuis Antwerpen. Het is de theatrale vertaling van de kleine roman La petite fille de monsieur Linh (2005) van de Franse schrijver Philippe Claudel, over een oude man die als vluchteling in een ver, vreemd land terechtkomt en daar probeert te aarden. Zijn dorp is platgebrand, zijn familie omgekomen, alleen zijn kleindochter heeft het overleefd. Hij wikkelt het kleine meisje in een doek en gaat met haar een veilige, maar onzekere toekomst tegemoet.

In simpele, poëtische en uiterst effectieve taal volgen we meneer Linh en zijn meisje op hun wankele tocht in het nieuwe land. Eerst in een opvanghuis voor vluchtelingen in de stad, later in een tehuis daarbuiten, waar mensen in de war zwijgend hun dagen slijten. In de tussentijd leert meneer Linh tijdens zijn wandelingen in het park meneer Bark kennen, een weduwnaar en ook al zoekende naar een anker. De vrouw van meneer Bark was vroeger de eigenaresse van de draaimolen in het park, maar sinds haar dood staat de draaimolen stil. Alles staat eigenlijk stil in het leven van deze twee mannen; in die geruisloosheid zoeken ze elkaars nabijheid. Ze spreken elkaars taal niet (meneer Linh kent één woordje: 'goeiedag'), maar die ene aanraking is voldoende. Het nieuwe land heeft een gezicht gekregen.

Min of meer gedwongen werd deze voorstelling aldus een monoloog, verteltheater in de simpelste vorm

Het kleine meisje van meneer Linh is een sprookjesachtige parabel over een individu op de vlucht. In het hartverscheurende slot proberen beide mannen dat bankje in het park weer te vinden, het is het enige stuk drijfhout in hun leven. Maar juist op dat sublieme moment moeten ze alles loslaten, ook het kleine meisje.

Het is zonder meer een waagstuk om van zo'n subtiele roman theater te maken en Cassiers is daarin meesterlijk geslaagd. Met slechts één acteur, een minimale vormgeving en een magnifiek verhaal. Aanvankelijk zou Cassiers werken met een tweede acteur die meneer Bark zou spelen, maar die moest wegens ziekte afhaken. Min of meer gedwongen door de omstandigheden werd deze voorstelling aldus een monoloog, verteltheater in de simpelste vorm. Op een groot scherm worden afbrokkelende zinnen vertoond, om te onderstrepen dat zelfs de taal geen houvast biedt. Door die projecties krijgen soms ook andere personage het woord. Verder is er nauwelijks sprake van versiering of duiding. Af en toe horen we wat klanken of zien we flarden van stadse sferen, zij het zeer abstract.

De Vlaamse acteur Koen De Sutter ziet er een beetje uit als een verstrooide professor filosofie, maar met zijn stem maakt hij muziek van de tekst; een intiem kamerspel op een weids podium. Soms bijna op fluistertoon, nergens monotoon en ook niet overdreven dramatisch. Het is de perfecte manier om zo'n genadeloos verhaal te vertellen.

Het kleine meisje van meneer Linh komt hard aan, maar is tegelijkertijd een roep om medemenselijkheid, op de kleinst mogelijke schaal. Ergens op een bankje in het park, met een hand op een schouder.


Guy Cassiers, meester van de romanbewerking

De artistiek leider van Toneelhuis Antwerpen maakte al eerder toneel van klassieke literatuur.

Of het nu een theaterbewerking is van de romancyclus À la recherche du temps perdu van Marcel Proust of de novelle Het kleine meisje van meneer Linh, de Vlaamse regisseur Guy Cassiers heeft zich bewezen als dé grote regisseur van boektitels. Zijn vierdelige Proustcyclus bij het Ro Theater geldt nog steeds als zijn magnum opus, maar Cassiers, artistiek leider van Toneelhuis Antwerpen, imponeerde ook met Anna Karenina (Tolstoj), Bezonken Rood (Jeroen Brouwers) en De man zonder eigenschappen (Robert Musil). In zijn bewerkingen maakt hij veelvuldig gebruik van videoprojecties, grafische vormgeving en een ingenieuze theatertechniek. Zijn nieuwe voorstelling wordt Vergeef ons naar de roman May we be forgiven van de Amerikaanse schrijfster A.M. Homes. In deze coproductie van Toneelhuis en Toneelgroep Amsterdam speelt Eelco Smits de hoofdrol. De première is op 22/2 in Antwerpen.