Freek Bartels (links) en Stanley Burleson in From Sammy with Love.
Freek Bartels (links) en Stanley Burleson in From Sammy with Love. © Tom Sebus

From Sammy with Love is sympathiek, maar mist bezieling

Theater (musical) - From Sammy with Love

Kamermusical over Sammy Davis jr. is klein van opzet en sympathiek van uitvoering, maar ook tamelijk rechtlijnig en saai. De aangeharkte, smetteloze aankleding haalt op den duur de bezieling uit de voorstelling.

Ritmegevoel, uithoudingsvermogen en lichtvoetigheid. Dat heeft een tapdanser nodig om zijn kunsten te kunnen vertonen. Letterlijk lichtvoetigheid, alsof de danser boven zijn ferme, snelle passen lijkt te zweven. Freek Bartels geeft daarvan een puike demonstratie, ergens halverwege de voorstelling From Sammy with Love. Na een enerverend potje tapdans loopt hij zichtbaar bekaf naar de zijkant, maar juist dat hoort bij de show en het leverde hem tijdens de première terecht een open doekje op.

From Sammy with Love
Musical
Script en regie: Jonna Nordenskiöld. Door KemnaSenf.
29/11, DeLaMar Theater, Amsterdam; daar t/m 3/12. Tournee t/m 23/2.

Tegelijk toont die scène waar het in From Sammy with Love aan schort: aan oprechte, gelaagde en innerlijke betrokkenheid. Wat Bartels doet is virtuoos, in de zin van een ver doorgevoerd vakmanschap. Maar het is ook buitenkant, een demonstratie van technisch kunnen, die met Sammy Davis jr. - want daarover gaat deze productie - weinig te maken heeft. Sterker nog: Davis zelf heeft altijd gezegd dat hij van alles een beetje kon, maar nergens echt in uitblonk. Hij moest het vooral hebben van zijn présence - Sammy Davis jr. het podiumdier, het feestbeest, de entertainer.

Bartels en zijn kompaan Stanley Burleson spelen de Amerikaanse artiest om en om, en soms tegelijk - bolhoedje op, bolhoedje af. Zij zijn de enige performers in deze voorstelling, die nog het best te omschrijven is als een kamermusical. Klein van opzet, sympathiek van uitvoering, maar ook tamelijk rechtlijnig en saai. In keurig gerangschikte chronologie krijgen wij een lesje Sammy Davis (1925-1990) opgediend door twee prima Nederlandse artiesten. Van het moment dat de 3-jarige Sammy, aangestuurd door zijn vader, een danswedstrijd wint, zijn vriendschap met Frank Sinatra, zijn mislukte huwelijk en de gloriedagen van zijn carrière tot het eind daarvan in de musichalls van Las Vegas, met drank en drugs in de kleedkamer. Uiteraard komt ook het auto-ongeluk aan bod waardoor hij een oog verloor en zijn gezicht gehavend werd.

Bartels en Burleson spelen af en toe zichzelf en vertellen dan hoe het was en is om in dit land een kleur te hebben

Script en regie zijn van de Zweedse theatermaker Jonna Nordenskiöld, die deze productie schreef op verzoek van twee artiesten uit Stockholm. De show werd daar een succes en heeft nu dus een Nederlandse uitvoering in de vertaling en bewerking van Jörgen Raymann. Daarin spelen Bartels en Burleson af en toe ook zichzelf. Ze stappen dan uit hun rol en vertellen hoe het was en is om in dit land een kleur te hebben - Bartels is half Moluks, Burleson half Surinaams. Davis zelf kreeg het als kind en jongeman zwaar te verduren vanwege zijn huidskleur. In het leger moest hij zijn eigen urine opdrinken en werd zijn neus drie keer gebroken. In de chique clubs werd hij geweigerd en vlak voor de inauguratie van John F. Kennedy kreeg hij te horen dat hij toch niet welkom was. Vreselijke feiten natuurlijk, waarbij onze Zwarte Pietendiscussie verbleekt. Maar er is meer: Bartels vertelt dat hij destijds door de EO is geweigerd voor de rol van Jezus in The Passion omdat hij homo is. Tja, de vraag is waarom je dat überhaupt zou willen - als homo Jezus spelen in de reli-kitsch van de EO.

Bartels en Burleson zijn door de wol geverfde musicalartiesten en allroundperformers

De zang- en dansnummers worden uiteraard voortreffelijk uitgevoerd; Bartels en Burleson zijn door de wol geverfde musicalartiesten en allroundperformers. You're my girl, I've gotta be me en Yes, I can, het zijn heerlijke nummers uit het American Songbook. Bartels acteert soepel, maar heeft een typische musicalzangstem die niet altijd fijn klinkt bij dit repertoire; Burleson swingt daarentegen in stem, lichaam en motoriek. De optelsom van die kwaliteiten maakt deze dubbele Sammy op zijn minst apart.

In een kaal decor (omgekieperde stalen zetstukken, tl-balken die van kleur verschieten) speelt een vijfmansorkest. Af en toe worden foto's van de echte Davis opgedragen, qua opsmuk is dat alles. Dat keurig aangeharkte, smetteloze haalt op den duur de bezieling uit de voorstelling.

Het eind is fraai: daarin horen we ineens de echte Sammy Davis, met zijn intense versie van Mr. Bojangles, over een sjofele zwarte straatzanger en zijn hond.

He would jump so high

Jump so high

Then he lightly touch down

Iets minder 'love' van Sammy en iets meer drama en sentiment hadden deze kamermusical goed gedaan.

You're the top

Ook het leven en werk van Cole Porter komt dit seizoen aan bod in het theater.

Sammy Davis jr. is niet de enige Amerikaanse artiest die dit seizoen in de Nederlandse theaters aandacht krijgt. Begin volgend jaar gaat de voorstelling You're the Top in première, waarin het leven en werk van Cole Porter aan bod komen. Paul Groot speelt Porter, de man die als componist en songwriter onsterfelijk werd door songs als I Get a Kick Out of You, Night and Day en Let's Do It. De eerste versie van You're the Top werd al in het seizoen 1995-1996 opgevoerd, toen met Willem Nijholt in de hoofdrol. Porter had een dramatisch leven; hij kreeg een ernstig auto-ongeluk en was getrouwd met een oudere vrouw terwijl hij homoseksueel was. Bekende musicals van hem zijn Kiss Me, Kate en Anything Goes.