De acteurs uit de serie Gomorra zagen tijdens het acteren de echte bewoners van de flats in de Napolitaanse wijk Scampia van boven op hen kijken. 'Terwijl ik schoot, voelde ik de aanwezigheid van die mensen. Er bewoog niemand, het was normaal voor ze', aldus acteur Marco D'Amore.
De acteurs uit de serie Gomorra zagen tijdens het acteren de echte bewoners van de flats in de Napolitaanse wijk Scampia van boven op hen kijken. 'Terwijl ik schoot, voelde ik de aanwezigheid van die mensen. Er bewoog niemand, het was normaal voor ze', aldus acteur Marco D'Amore. © Lumière/Emanuele Scarpa

Nieuwe serie Gomorra 'hard, rauw en misselijkmakend'

De nieuwe Italiaanse serie Gomorra is hard, rauw en bij vlagen misselijkmakend. Geen van de karakters is innemend en met geen enkel zou je een dagje willen ruilen. Toch moet je blijven kijken. De Volkskrant sprak met acteurs, de regisseur en de schrijver van het boek waarop de serie is gebaseerd.

De serie breekt met een van de belangrijkste regels van moderne televisieseries die zegt dat je karakters moet hebben waarmee de kijker mee kan identificeren of ten minste empathie voor kan voelen

Vergeet de maffiaromantiek van Carlito's Way, de strakke pakken van Goodfella's, het heldendom van Scarface of de zonovergoten landhuizen uit The Godfather. In de serie Gomorra is het decor de asgrauwe getto van de wijk Scampia, zijn de kostuums merkloze trainingspakken en uit de spaarzame rijkdom zich in wansmaak. Het is het volledig onromantische beeld van de Italiaanse criminele wereld. Dit is Gomorra, welcome to the jungle. De serie draait om de camorra, de criminele organisatie die het voor het zeggen heeft in grote delen van de Zuid-Italiaanse stad Napels.

Savastano-clan
De nieuwe Italiaanse serie, van de makers van Romanzo Criminale, volgt twaalf afleveringen lang het leven van de leden van de Savastano-clan, een van de machtigste en invloedrijkste clans van de camorra. Aan het hoofd staat de 50-jarige Pietro Savastano, die er weliswaar uitziet als de brildragende halfbroer van Bob Saget en José Mourinho, maar verder in zijn doen en laten niet wordt gehinderd door enig geweten of mededogen. Geweld is zijn eerste en enige hulpmiddel om aan de macht te blijven en zijn tegenstanders het zwijgen op te leggen. Zijn rechterhand en vertrouweling Ciro, alias 'de onsterfelijke', mag de vuile klusjes voor Savastano opknappen. De serie is hard, rauw en bij vlagen misselijkmakend. Dat was ook precies de bedoeling van de makers.

Boek
Gomorra is - net als de gelijknamige film uit 2008 - gebaseerd op het boek waarin journalist Roberto Saviano tot in detail uitlegt hoe de georganiseerde misdaad (camorra) in Napels werkt. Hij gaf de makers van de serie één ding mee: blijf bij de realiteit. Het is iets wat steeds terugkomt in gesprekken met de makers. 'Wat je in de serie ziet, is de waarheid', zegt regisseur Stefano Sollima. 'Maar we hebben het gemaakt als een grote film. De uitdaging was een mix te maken van groots entertainment enerzijds en een documentaire anderzijds. Gomorra zit precies in het midden.'

Een jaar voordat hij begon met draaien, bezocht Sollima de wijk Scampia, waar de serie zich voornamelijk afspeelt. Daar sprak hij met mensen. 'Van barmannen tot politieagenten tot sigarenboeren tot winkeleigenaren.' Sollima en zijn team waren niet meteen welkom. 'De grootste tegenwerking kwam uit de politiek. Ze zeiden: hou toch op met dat Scampia, we willen niet dat het altijd maar wordt geportretteerd als een plek van gangsters. Maar eigenlijk waren ze bang dat we een Scorcese-achtige film zouden maken, waarin de kijker zou gaan houden van de karakters.'

Geen van de karakters is likable
Die zorg is ongegrond. De serie breekt met een van de belangrijkste regels van moderne televisieseries die zegt dat je karakters moet hebben waarmee de kijker mee kan identificeren of ten minste empathie voor kan voelen. Niet bij Gomorra: geen van de karakters is likable en met geen enkel zou je een dagje willen ruilen. En toch moet je blijven kijken.

Als mens zeg ik dat dit het absoluut niet waard was. Onder bewaking leven, komt neer op het opgeven van je leven

Schrijver van het boek Gomorra, Saviano

'Dit was het niet waard'
Journalist Roberto Saviano maakte met zijn boek de camorra zichtbaar, met als gevolg dat hij nu permanent moet worden bewaakt. De première van de serie in Rome moest hij aan zich laten voorbijgaan en interviews kunnen alleen via e-mail worden afgenomen. 'Als mens zeg ik dat dit het absoluut niet waard was. Onder bewaking leven, komt neer op het opgeven van je leven', zegt hij. 'Elke wandeling, elk bezoekje moet tot in detail worden gepland. Je hebt geen privéleven meer. Maar als schrijver kan ik zeggen dat het het absoluut waard is geweest. De woorden en offers van weinigen kunnen de ogen openen van velen en aandacht op zaken vestigen die kunnen worden veranderd.'

Saviano is blij met de serie. 'Het is een precies en nauwkeurig werk. Er is geen ruimte voor sentimentaliteit, voor empathie. Criminelen zijn kakkerlakken en leven een vreselijk bestaan. Ze zijn meedogenloos, hebben geen medelijden en krijgen daarvoor in ruil ook geen medelijden of mededogen terug. Zij moorden en worden vermoord vanwege geld, een paar woorden of een blik. Ze vermoorden hun eigen broeders. Er is geen loyaliteit, geen eer.' Ook schrijver Saviano weet zeker dat de kijker na de serie waarschijnlijk weinig sympathie voor de karakters voelt. Voor hem is het belangrijker dat het duidelijk wordt hoe de clans fungeren, hoe hun dynamiek werkt en hoe onschuldige mensen daarvan slachtoffer zijn. 'De goede mensen worden gedwongen te leven zoals zij. Ze hebben geen keus en moeten hun dagen doorbrengen in een hel bevolkt door demonen.'

Lees het complete artikel in de Volkskrant van vandaag of op Blendle.

Gomorra is vanaf 5/8 verkrijgbaar op dvd en nu al te koop in de webshop van de Volkskrant