Verspreiding van Russische berichten onder Amerikaanse burgers was groter dan verwacht, wat is er aan de hand? Zes vragen
© AFP

Verspreiding van Russische berichten onder Amerikaanse burgers was groter dan verwacht, wat is er aan de hand? Zes vragen

Nieuwe onthullingen laten zien dat de verspreiding van Russische berichten onder Amerikaanse burgers via sociale media veel groter is dan tot voor kort werd aangenomen. Wat is er aan de hand? Zes vragen.

Alweer een onthulling?

Facebook zal vandaag aan de onderzoekscommissies van het Amerikaanse Congres nieuwe cijfers onthullen over de Russische inmenging. Deze nieuwe cijfers, die veel hoger zijn dan eerdere, zijn nu al naar buiten gekomen via onder andere persbureau Reuters en The Washington Post. Zij schrijven dat alleen al via Facebook de afgelopen twee jaar zo'n tachtigduizend berichten vanuit Rusland zijn geplaatst met als doel de Amerikaanse presidentsverkiezingen te beïnvloeden. Deze berichten zouden 126 miljoen Amerikanen hebben bereikt, wat neerkomt op ongeveer 40 procent van de bevolking.

Is dat veel?

Ja, dat is veel. In ieder geval liggen deze cijfers aanzienlijk hoger dan de eerdere onthullingen van Facebook. Begin vorige maand maakte het netwerk al duidelijk dat er ongeveer drieduizend Russische advertenties in de aanloop naar de presidentsverkiezingen op zijn netwerk zouden zijn geplaatst. Hiermee werden ongeveer tien miljoen Amerikanen bereikt. Het verschil met de laatste onthullingen is dat die drieduizend over betaalde berichten gingen, terwijl de tachtigduizend betrekking heeft op gewone, gratis Facebook-posts.

Om wat voor berichten gaat het?

Facebook houdt zich tot nu toe op de vlakte. De advertenties en berichten zelf zijn tot nu toe nog niet vrijgegeven. Wel verklaarde Facebook vorige maand dat die drieduizend advertenties inspeelden op gevoelige maatschappelijke en politieke kwesties in de Verenigde Staten zoals wapenbezit, migratie en de positie van seksuele minderheden in de samenleving. Vermoedelijk vissen de tachtigduizend gewone berichten in dezelfde politiek beladen vijver.

Hoe zit het met andere sociale media?

Ook die zijn bron van onderzoek. Ook Twitter en Google hebben onderzoek gedaan naar Russische inmenging. Twitter heeft 2.752 accounts ontdekt die gelinkt zijn aan Rusland. Deze accounts (die inmiddels zijn geblokkeerd) zouden in totaal 1,4 miljoen tweets hebben verstuurd. Google op zijn beurt schreef maandag in een verklaring dat er slechts 'beperkt misbruik' van zijn netwerken is gemaakt, maar tegelijkertijd dat ieder misbruik niet te tolereren is. Google schrijft dat het voor 4.700 dollar aan Rusland gelinkte advertentie-uitgaven heeft gevonden. Op YouTube was het misbruik groter. Google schrijft dat het achttien videokanalen vond die vermoedelijk met de Russische campagne te maken hadden, goed voor 1.108 geüploade video's of 43 uur kijkplezier. In totaal zouden deze video's 309 duizend views hebben behaald. Dit is niet veel: slechts 3 procent behaalde meer dan vijfduizend views.

Hoe gaan Facebook en Google misbruik voorkomen?

Alle betrokken bedrijven hebben beloofd misbruik in de toekomst beter aan te pakken. Zo laat Google weten dat het een database gaat opbouwen bestaande uit verkiezingsadvertenties om eventueel misbruik beter te kunnen monitoren. Facebook maakte vorige maand nog bekend dat het nog eens duizend mensen extra inhuurt om advertenties beter te bekijken. Daarnaast zet het bedrijf de komende tijd zwaar in op kunstmatige intelligentie, die dergelijke verdachte posts op zijn netwerk er automatisch moet uitvissen. Sowieso laat het bedrijf zich de laatste tijd van een andere kant zien. Zo betuigde topman Mark Zuckerberg eind september nog publiekelijk spijt van zijn eerdere opmerkingen dat het een 'belachelijk idee' zou zijn dat Facebook de verkiezingen zou hebben beïnvloed. Dat vindt hij niet meer. Ook Twitter kondigde maandag extra maatregelen aan die misbruik moeten voorkomen.

Wat zeggen de Russen zelf?

Het is het woord van Facebook, Google en Twitter tegen dat van de Russen zelf. De Russische regering heeft altijd ontkend pogingen te hebben gedaan de verkiezingen te beïnvloeden en blijft dat doen. Dinsdag nog liet de Russische minister van Buitenlandse Zaken Sergei Lavrov aan het persbureau Interfax weer weten dat de aantijgingen dat Rusland zich zou hebben gemengd in verkiezingen in de Verenigde Staten en Europa 'verzinsels' zijn.

Verbetering: in een eerdere versie van dit artikel werd in kop en intro gesuggereerd dat de Russische invloed op Amerikaanse burgers groter was dan tot nu toe werd aangenomen. Dat moet natuurlijk nog maar blijken. Bedoeld werd: de verspreiding van Russische berichten via sociale media.

Zo'n 126 miljoen Amerikanen zagen 'Russische' Facebook-advertenties
Er zijn de afgelopen twee jaar ongeveer tachtigduizend berichten vanuit Rusland op Facebook geplaatst met als doel de Amerikaanse presidentsverkiezingen te beïnvloeden. Zo'n 126 miljoen Amerikanen hebben de Russische berichten mogelijk gezien. Dat komt neer op zo'n 40 procent van de Amerikaanse bevolking.

'Russen gebruikten ook Google en YouTube'
Na Facebook komt ook Google over de brug. Zijn netwerken, inclusief Gmail en YouTube, zouden door de Russen zijn gebruikt om nepnieuws en desinformatie te verspreiden.

Russische hackers probeerden in 21 staten verkiezingen te manipuleren
Russische hackers hebben vorig jaar tijdens de Amerikaanse presidentsverkiezingen in 21 Amerikaanse staten geprobeerd de verkiezingen te manipuleren.