Wilbert Paulissen, hoofd Landelijke Recherche, geeft een toelichting over een groot internationaal onderzoek dat heeft plaatsgevonden op het darkweb.
Wilbert Paulissen, hoofd Landelijke Recherche, geeft een toelichting over een groot internationaal onderzoek dat heeft plaatsgevonden op het darkweb. © ANP

Politie beheert wekenlang drugsmarktplaats op dark web, zonder dat het opvalt

Na de sluiting van ondergrondse marktplaats AlphaBay is een andere grote marktplaats op het donkere deel van het internet offline gehaald: Hansa Market. De slag is nu nog veel groter omdat de politie wekenlang heeft weten te infiltreren.

De ontmanteling van Hansa Market is het sluitstuk van een maanden durende omvangrijke internationale operatie, onder leiding van de FBI, de Nederlandse politie en de Amerikaanse Drug Enforcement Agency (DEA). Hansa behoort tot de drie grootste en populairste marktplaatsen op het dark web en werd volgens de politie vooral gebruikt voor de handel in drugs. In tegenstelling tot andere marktplaatsen zou er op Hansa niet worden gehandeld in wapens of kinderporno.

Europol spreekt van een 'gigantische slag' die is toegebracht aan criminele online activiteiten op het dark web. Albert Kramer van beveiligingsbedrijf Trend Micro, dat veel onderzoek doet naar het dark web, noemt de gecoördineerde actie 'heel indrukwekkend'.

Nederlandse politie

Omdat de handel op het dark web volledig anoniem gebeurt met behulp van de speciale tor-browser en de nauwelijks te traceren bitcoins, is het doorgaans erg lastig voor de politie om kopers en verkopers te achterhalen. Door te infiltreren in Hansa is dit toch gelukt.

De Nederlandse politie kreeg in juni het beheer van de marktplaats in handen na de aanhouding van de twee beheerders van Hansa Market in Duitsland. De twee mannen worden sinds hun arrestatie in voorlopige hechtenis gehouden. Zij mochten uitsluitend contact hebben met hun advocaten. De mannen van 30 en 31 jaar komen uit Siegen in de deelstaat Noordrijn-Westfalen. In Nederland werd vervolgens deze week een topverkoper van de marktplaats aangehouden in Krimpen aan den IJssel. Verder is beslag gelegd op rekeningen met in totaal meer dan 1000 bitcoins, omgerekend ongeveer 2 miljoen euro.

Infiltratie

De ondergrondse marktplaats bleek te worden gehost op servers in Litouwen. Onmiddellijk na de aanhouding van de beheerders zijn deze servers en bijbehorende infrastructuur in beslag genomen. Vervolgens is een exacte kopie van de marktplaats overgezet op Nederlandse servers. De site kon gewoon bezocht worden door kopers en verkopers, die niet zagen dat het beheer van Hansa Market inmiddels was overgenomen door politie en OM in Nederland. In die periode zorgden politie en OM dus dat de marktplaats gewoon bleef draaien. 'Onze mensen hebben wekenlang gewerkt om de site in de lucht te houden en de klanten tevreden te houden', aldus de politie op de persconferentie die donderdag werd gegeven.

Vanaf eind juni hebben het Team High Tech Crime en het recent opgerichte Darkweb Team van de politie en het OM zicht gekregen op grote aantallen verkopers en kopers, die voornamelijk in harddrugs bleken te handelen. Van kopers en verkopers zijn gebruikersnamen en wachtwoorden onderschept. Gemiddeld werden duizend bestellingen per dag gedaan in reactie op zo'n 40 duizend advertenties. De marktplaats telde vorig jaar 1.765 verschillende verkopers. Sinds de overname van het beheer van Hansa Market telde de politie meer dan 50 duizend transacties.

Landelijk cyberofficier Martijn Engberts van het Openbaar Ministerie toonde zich donderdag verguld met de vangst. Het is het eerste succes van de speciale eenheid Darkweb. De grootste winst is volgens hem dat kopers en verkopers zich voorlopig niet veilig meer zullen wanen op criminele marktplaatsen, omdat altijd de mogelijkheid bestaat dat de autoriteiten meekijken. 'Wij willen niet dat er dit soort criminele vrijplaatsen op internet bestaan', aldus Engberts.

Tienduizenden berichten

De politie onderschepte in de afgelopen weken naar eigen zeggen tienduizenden onversleutelde berichten tussen verkopers en kopers over bestellingen. Bij een groot aantal bestellingen kon ook het afleveradres worden achterhaald. Zo'n 10 duizend buitenlandse adressen van kopers op Hansa Market zijn doorgegeven aan Europol. 

Verder zijn meer dan vijfhonderd Nederlandse afleveradressen gemeld bij post- en koeriersbedrijven met de bedoeling de leveringen tegen te houden.

Nadat de FBI onlangs AlphaBay - de grootste marktplaats op het dark web - sloot, groeide de drukte op Hansa Market. Het doel van die sluiting was om gebruikers van AlphaBay naar andere marktplaatsen te lokken. Op Hansa Market steeg het aantal bezoekers dan ook van duizend naar 8.000 per dag. Bezoekers van Hansa Market  zien momenteel een pagina van de politie met uitleg over het strafrechtelijk onderzoek.

Silk Road

Kent u Silk Road nog, de marktplaats die met behulp van de anonieme browser Tor en het anonieme betaalmiddel Bitcoin een snel groeiende markt voor drugs wisten te creëren? In deze special leest u hoe de 'ebay voor drugs' te werk ging - en wat de FBI uit haar hoge hoed moest toveren om Silk Road op te rollen.