'Vrouwen zijn biologisch gezien minder goede leiders': wat klopt er van felbevochten Google-memo?

Het Google-memo langs de meetlat

Een memo over man-vrouwverschillen kostte een Google-programmeur zijn baan. Maar klopt er iets van wat hij schreef? Vijf beweringen langs de wetenschappelijke meetlat.

Google heeft een programmeur ontslagen die in een interne memo kritiek had op het diversiteitsbeleid van het bedrijf, dat 'de biologische verschillen tussen mannen en vrouwen' zou ontkennen. Was zijn betoog echt zo controversieel of is Google een bastion van 'verstikkende politieke correctheid'?

Met zijn memo wilde James Damore 'Google's echoput' openbreken. In de links progressieve Google-bubbel verstomt elk ander geluid dan het eigen gelijk, schreef de programmeur. Terwijl de discussie over diversiteit juist openlijk moet worden gevoerd.

In een poging het debat toch op gang te brengen schreef hij in een digitale memo dat vrouwen biologisch gezien nu eenmaal minder interesse en aanleg voor leidinggeven en programmeren hebben en dat Google dit feit moet accepteren. Dus geen speciale Google-klasjes voor vrouwen meer, schreef de zelfbenoemde klassieke liberaal, en ook geen 'discriminerende' voorkeursbehandelingen voor vrouwelijke sollicitanten of managers. 'We moeten mensen behandelen als individu, niet als deel van een groep.'

Google bevindt zich in het epicentrum van een verhitte discussie over seksisme in Silicon Valley.

Damores betoog bleef niet lang binnenskamers. Nadat het was uitgelekt en de nodige media-aandacht had gekregen, reageerden Googles kersverse 'diversiteitsmanager' en bestuursvoorzitter Sundar Pichai met eigen memo's. Enerzijds zijn delen van Damores memo in strijd met Googles gedragsregels, schreef de Google-baas maandagavond aan zijn werknemers. Anderzijds hebben 'Googlers het recht hun mening te geven'.

Tot op zekere hoogte dan, want de volgende ochtend liet Damore persbureau Bloomberg weten dat hij is ontslagen wegens 'het in stand houden van geslachtsstereotypen'. Google wil niet ingaan op 'individuele gevallen', maar het rumoer over Damores memo komt het bedrijf niet goed uit. Want het techbedrijf hangt niet alleen een justitieel onderzoek naar loondiscriminatie van vrouwen boven het hoofd, maar bevindt zich ook in het epicentrum van een verhitte discussie over seksisme in Silicon Valley. De rechtszaak die Damore wil aanspannen om zijn ontslag aan te vechten - hij kan ook terecht bij WikiLeaks, zei oprichter Julian Assange al - gooit nog meer olie op het vuur.

Terwijl feministen (seksisme!) en libertariërs (politiek correct!) rollebollend over straat gaan, verdwijnt de inhoud van Damores memo naar de achtergrond. Maar wat schreef hij nou eigenlijk over mannen en vrouwen? En wat klopt er van die beweringen? Drie hoogleraren psychologie beoordelen de uitspraken die de Google-programmeur zijn baan kostten.

Vrouwen staan gemiddeld meer open voor gevoelens, schoonheid en mensen, mannen zijn meer geïnteresseerd in ideeën en dingen. Hierdoor hebben vrouwen liever sociale of artistieke banen, terwijl mannen programmeren leuker vinden.

Vrouwen scoren over het algemeen beter op empathische vaardigheden, terwijl mannen juist beter zijn in ruimtelijke vaardigheden

Mark van Vugt, evolutionair psycholoog VU

Vrouwen scoren over het algemeen beter op empathische vaardigheden, terwijl mannen juist beter zijn in ruimtelijke vaardigheden, zegt Mark van Vugt, evolutionair psycholoog aan de Vrije Universiteit. 'Vrouwen komen dus ook vaker in banen terecht waar de nadruk ligt op de omgang met anderen, zoals de verzorging.' Volgens Naomi Ellemers, sociaal psycholoog en universiteitshoogleraar in Utrecht, ligt dat niet zozeer aan de inhoud van de baan, maar aan het beeld dat meisjes van een beroep hebben. Zo blijkt uit onderzoek dat meisjes meer belangstelling krijgen voor technische studies als hen duidelijk wordt gemaakt dat techniek ook een maatschappelijke bijdrage kan leveren.

Vrouwen werken over het algemeen beter samen, zijn aardiger en minder assertief. Hierdoor zijn ze minder goed in salarisonderhandelingen, voor zichzelf opkomen en leidinggeven.

Het is volstrekt ongefundeerd dat vrouwen door oog voor intenties van anderen minder goed leidinggeven

Jelle Jolles, hoogleraar Neuropsychologie VU

'Een zeer grove uitspraak die op alle fronten aanvechtbaar is,' aldus Jelle Jolles, hoogleraar Neuropsychologie aan de Vrije Universiteit en auteur van het boek Het Tienerbrein. Volgens Jolles lijkt het erop dat vrouwen meer oog hebben voor intenties van anderen en gemakkelijker aan een gezamenlijk doel werken, maar is het 'volstrekt ongefundeerd' dat zij hierdoor bijvoorbeeld minder goed leidinggeven. Ellemers voegt daaraan toe dat uit onderzoek blijkt dat vrouwen die op precies dezelfde manier als mannen over hun salaris onderhandelen, toch niet hetzelfde resultaat bereiken.

Vrouwen zijn gemiddeld zorgelijker en kunnen minder goed tegen stress, waardoor ze minder vaak in stressvolle banen terechtkomen.

Er zijn inderdaad aanwijzingen dat vrouwen meer last hebben van angst, depressie en stress

Jelle Jolles, hoogleraar Neuropsychologie VU

Er zijn inderdaad aanwijzingen dat vrouwen meer last hebben van angst, depressie en stress, aldus Jolles. 'Maar dat ze daardoor minder vaak in stressvolle banen terechtkomen is veel te boud geformuleerd.' Volgens Ellemers gaan mannen en vrouwen vooral verschillend om met stress, en ervaren ze andere situaties als stressvol.

Vrouwen zoeken doorgaans meer een balans tussen werk en privé dan mannen, die statusgerichter zijn. Daarom kiezen mannen eerder voor goedbetaalde, statusverhogende banen.

Uit onderzoek blijkt dat vrouwen in hun baankeuze meer rekening houden met hun privéleven dan mannen

Naomi Ellemers, hoogleraar sociale psychologie Universiteit Utrecht

Dat klopt, beweren de experts. Volgens Ellemers blijkt uit onderzoek dat vrouwen in hun baankeuze meer rekening houden met hun privéleven dan mannen. 'Vrouwen gaan na de geboorte van een kind ook minder werken en mannen juist meer.' Maar vermoedelijk ligt dit vooral aan de mogelijkheden die de werkgever biedt, zeggen zowel Ellemers als Jolles. Denk aan het kortere ouderschapsverlof voor vaders.

De verschillen tussen mannen en vrouwen zijn grotendeels biologisch te verklaren, omdat deze verschillen in alle culturen voorkomen en in alle generaties en vanuit evolutionair perspectief logisch zijn.

Verschillen worden uitvergroot door opvoeding: een jongen wordt anders behandeld en krijgt ander speelgoed

Jelle Jolles, hoogleraar Neuropsychologie VU

Tegen dit idee verzet Jelle Jolles zich fel. Ja, er zijn biologische verschillen tussen mannen en vrouwen. Tweejarige meisjes drukken zich over het algemeen beter uit dan jongetjes, terwijl tweejarige jongens motorisch verder ontwikkeld zijn. Maar die verschillen worden volgens hem uitvergroot door opvoeding: een jongen wordt anders behandeld en krijgt ander speelgoed. 'Myrthe, vergeet niet dat je een meisje bent; laat Thomas maar rennen', illustreert hij. Van Vugt en Ellemers bevestigen dit.

Daar komt bij dat de discussie over de verschillen tussen mannen en vrouwen vaak over gemiddelden gaat, terwijl de individuele verschillen tussen jongens en meisjes onderling enorm zijn. Volgens Van Vugt verschilt ook de 'spreiding' van sommige eigenschappen voor mannen en vrouwen. 'Op veel eigenschappen, zoals intelligentie en autisme, is de variatie onder mannen groter dan onder vrouwen. Hierdoor heb je misschien meer mannelijke genieën, maar ook meer hele domme mannen.'

Door een eindredactionele ingreep stond in dit stuk dat programmeur James Damore eigenschappen van mannen en vrouwen generaliseert op basis van gemiddelden. Dit is inmiddels aangepast naar de oorspronkelijke versie, waarin stond dat de algehele man-vrouwdiscussie vaak over gemiddelden gaat.

Lees meer over man-vrouwverschillen

Ontslag na omstreden gender-memo 
James Damore schreef een uitgebreide interne memo waarin hij betoogt dat sekseverschillen in de technologische sector voortkomen uit biologische verschillen. Dinsdag werd hij ontslagen.

Elma Drayer: debat niet smoren in genderpolitieke correctheid
Columnist Elma Drayer las de memo van de Google-medewerker. 'Heel keurig, zou ik zeggen. Waarom zou je in hemelsnaam niet mogen vinden dat Moeder Natuur zich niet laat negeren?'

Seksisme in Silicon Valley: 'Blijf weg van de eierstokken'

Sillicon Valley blijkt een verborgen, lelijke kant te hebben. Bij bedrijven als Uber worden vrouwelijke werknemers seksistisch behandeld.

Techbazen volgen nauwelijks vrouwen op Twitter
Technologiebedrijven in Silicon Valley gaan er prat op dat ze diversiteit op de werkvloer willen bevorderen, maar dit wordt niet weerspiegeld door het twittergedrag van de grote bazen. Zij volgen twee tot elf keer zoveel mannen als vrouwen op het sociale netwerk.

Het post-postmodernisme
Max Pam concludeert na het ontslag van Damore: 'diversiteit verlangt dat alle neuzen in één richting komen te staan. Dat is paradox en dialectiek in één, helemaal het kenmerk van het post-postmodernisme.' Lees hier zijn column.