Interview Marcel Wouda

Zwemmen in Den Haag alsof het in Tokio is

De voorbereiding op de Olympische Spelen van 2020 kan niet vroeg genoeg beginnen. Vanuit die gedachte heeft zwembondscoach Marcel Wouda verordonneerd dat het programma van de Swim Cup te Den Haag op zijn kop is gezet. De series van de internationale wedstrijd worden deze week in de Haagse avond gezwommen, de finales staan in de ochtend geprogrammeerd.

Kira Toussaint oefent haar zijwaardse duik onderwater bij het onderdeel rugzwemmen. Beeld Jiri Büller

Het schema staat daarmee haaks op de gewone programmering. Zwemmers kwalificeren zich normaliter in de ochtend voor de finales in de namiddag of vooravond. Het is een ingeslepen patroon dat in het verleden slechts eenmaal werd doorbroken: bij de Olympische Zomerspelen van 2008 in Peking.

Dat geschiedde op last van de Amerikaanse, miljarden betalende televisiezender NBC dat zwemwonder Michael Phelps op primetime zijn gouden medailles wilde laten winnen. Om 10 uur ’s ochtends gingen de zwemmers in de Waterkubus van het startblok. Phelps won er acht, een olympisch record dat waarschijnlijk nooit meer geëvenaard gaat worden.

Voor de Olympische Spelen van Tokio zijn de Amerikaanse tv-bazen weer aan de deur geweest bij de internationale zwemfederatie Fina. Die kan slecht nee zeggen. NBC, dat 7,65 miljard dollar (6,8 miljard euro) aan het IOC betaalt voor alle tv-rechten tot en met 2032, ziet zwemmer Caeleb Dressel bij voorbaat als de grote man van het olympische toernooi. Hij imponeerde in 2017, bij de WK in Boedapest, met zeven wereldtitels.

Bij de vorige omkering van het olympische zwemprogramma protesteerde het Nederlandse kamp, toen onder leiding van technisch directeur Jacco Verhaeren, luidkeels. Van elke kerktoren in Eindhoven werd geroepen dat de sport nooit zou mogen lijden onder commerciële bedoelingen, zeker niet de heilige, olympische sport.

Koel

Zo staat het er twaalf jaar later niet voor. Bondscoach Marcel Wouda, met technisch directeur André Cats de leidende man in het Nederlandse zwemmen, heeft koel gereageerd op de beslissing van de Fina en het IOC (Internationaal Olympisch Comité) uit 2018.

Wouda: ‘Ik ga geen tijd en energie steken in die NBC-kwestie. Het is een feit waarmee we gaan dealen. Het gaat om de verkoopbaarheid van je toernooi. De Olympische Spelen zijn in Japan en we gaan in de ochtend finales zwemmen. Het is een speelveld waarmee wij volgend jaar moeten omgaan. We kunnen wel willen dat het anders is, maar de realiteit is dat onze sport, kijkend naar de ontwikkeling van de laatste 25 jaar, veel meer geld is gaan kosten. En dat tegenwoordig via reclame en tv-rechten grotere inkomsten worden gegenereerd en dat wij maar hebben te zorgen dat onze zwemmers hard zwemmen.’

Al in 2016, bij het opmaken van de olympische campagne 2020, had Wouda het idee om, zoals dit weekeinde in Den Haag, ochtendfinales te zwemmen. Hij vindt dat niet bijzonder veel anders dan avondfinales. Op mondiaal niveau moeten zijn zwemmers in een normaal wedstrijdschema in de ochtend toch al op hun top presteren, anders reiken ze vanuit de series niet tot de halve finales dan wel finales. ‘We moeten het niet ingewikkelder maken dan het is’, aldus Wouda.

Lichtdeskundige

De bondscoach, een man van details, is opvallend genoeg voorstander van een nuchtere aanpak van dat ochtendpresteren. In 2008 werd lichtdeskundige Toine Schoutens nadrukkelijk ingezet. Hij kwam met methodes om het lichaam om 10 uur ’s ochtends in de best mogelijke prestatiemodus te brengen. Er werd gewerkt met een lichtbak, voor lichttherapie, en een lichtwekker om de aanmaak van cortisol – beter bekend als het stresshormoon – te verzorgen. Later werden ook lichtbrillen gezien. Dat alles in de wetenschap dat het menselijk lichaam pas in de avond, rond achten, op zijn best presteert.

Voor Tokio 2020 wil Wouda weinig weten van avondmensen die in de ochtend niet zouden kunnen presteren. ‘Dat is aangeleerd gedrag.’ Hij zal per sporter de ideale tijd om te ontwaken calculeren: ergens tussen de drie en vierenhalf uur voor het wedstrijdmoment. Eten zal worden aangepast, met een surplus aan eiwitten. De lampen gaan niet aan. ‘In Japan is al veel licht in de vroege morgen.’

Om te presteren moeten de lichaams- en spiertemperatuur omhoog. Wouda wil daartoe ‘niet te fancy’ methoden gebruiken. ‘We moeten zorgen dat het geen circus wordt. Het moet hanteerbaar zijn. Wat we weten, moeten we optimaliseren en consequent goed doen.’

Daartoe vertrekt de Nederlandse zwemploeg deze zomer (29 juni) al naar het beoogde trainingskamp in Japan, in de nabij Tokio gelegen stad Chiba. Dat zal in 2020 ook de uitvalsbasis zijn. Het kan deze keer, zegt Wouda, omdat de WK zwemmen in Zuid-Korea zijn en de ploeg daarmee in de juiste tijdzone verkeert. ‘Als de WK in Brazilië waren geweest, hadden we andere keuzes gemaakt.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.