Interview Marco van Basten

‘Zonder zuivere speeltijd is voetbal oneerlijk’

Marco van Basten bij de Fifa-voetbalconferentie in september. Beeld EPA

Oud-prof en voormalig trainer Marco van Basten pleit voor nieuwe spelregels. Zijn ideeën bleken te revolutionair voor de wereldvoetbalbond Fifa. ‘Je vraagt me om mee te denken, maar doet niets met mijn voorstellen. Heel vreemd.’

De KNVB experimenteert met nieuwe spelregels als de selfpass, de kick-in of dribble-in ter vervanging van de ingooi en met tijdstraffen na een gele of rode kaart. Oud-prof en voormalig trainer Marco van Basten (53) pleit juist voor de invoering van de zuivere speeltijd om de ‘voetbalvervuilers’ te bestrijden. ‘Ik denk dat het snel kan worden ingevoerd. Maar ik heb bij de Fifa ervaren dat niet veel mensen openstaan voor veranderingen.’

Eind oktober stapte je uit de technische commissie van de Fifa. Je wilde meer dan de bestuurders van de wereldvoetbalbond?

Van Basten, op het bondsbureau in Zeist: ‘Dat zeker. De Fifa en de UEFA hebben de mond vol van fair play. Maar in de praktijk blijkt daar niet veel van. Bij het WK in Rusland werd tijdens het duel tussen Iran en Marokko welgeteld 46 minuten gevoetbald, de andere 44 minuten lag het spel stil. Er zaten ook WK-wedstrijden van 76 minuten bij. Ik vind dat verschil kwalijk en oneerlijk.’

Je noemde Feyenoord – PSV dit seizoen als voorbeeld.

‘Ik denk dat PSV met 4-2 had gewonnen als Feyenoord de wedstrijd na rust niet kapot had gemaakt. In feite werd na een uur niet meer gespeeld. PSV was beter in de tweede helft, maar de spelers van Feyenoord haalden de vaart uit de wedstrijd met kleine overtredingen of door de bal lukraak over de zijlijn te schieten. Wanneer de zuivere speeltijd had geteld, was Feyenoord er niet mee weggekomen.

‘Atletico Madrid heeft het spelbederf tot kunst verheven. Het voortdurend vertragen en doodmaken van een wedstrijd is de voornaamste kwaliteit van die ploeg. Niemand is er blij mee. Maar iedereen doet het, we zijn er aan gewend geraakt. Dat is toch ziek?

‘Waarom is de zuivere speeltijd bij Real Madrid-Barcelona 65 minuten en bij Atletico-Barcelona slechts 50? Barcelona heeft dus tegen Atletico een kwartier minder de tijd om voetballend het verschil te maken. Die onzuiverheid in het systeem moeten we bestrijden.’

Je kon de Fifa-bestuurders toch wijzen op die feiten?

Van Basten, lachend: ‘Het is een lastige, gesloten wereld. Ik ondervond dat Afrikaanse en Aziatische voetbalbonden andere problemen hebben. Spelregelvernieuwing heeft voor de meeste bonden geen prioriteit.’

Marco van Basten kijkt toe hoe videoscheidsrechter Kevin Blom in Hilversum het bekerduel Sparta - Vitesse volgt. Beeld anp

Geloof je in een innovatie als de selfpass na een vrije trap of doeltrap, die het hockey zichtbaar heeft versneld?

‘We moeten te allen tijde bekijken of we het spel kunnen verbeteren en spectaculairder kunnen maken. Toch is de selfpass en de kick-in in het betaalde voetbal ver weg. Ik vraag me af of de KNVB zich sterk moet maken voor die nieuwe regels. Het zou me niets verbazen als het er nooit van komt. De Fifa wil er niet aan. Het staat niet op de agenda. Het enige voordeel is dat de KNVB nu een voorsprong heeft op andere landen. Nederland kan straks snel data leveren over het effect van de nieuwe regels.

‘Voor mijn gevoel ligt het accent bij de self-pass en de kick-in of dribble-in teveel op het versnellen van het spel. Daarbij is nadrukkelijk gekeken naar het hockey, maar voetbal is een andere sport. Voetbal hoeft niet nog sneller, het spel moet minder vaak stil liggen. Dat is essentieel. Daarom is het hanteren van zuivere speeltijd op korte termijn meer realistisch.’

Peinzend volgt Van Basten een testwedstrijd van de amateurs van ARC en de Koninklijke HFC in de zogeheten Future Rules Footbal League. Bij een vrije trap hoeft de bal niet eerst naar een teamgenoot te worden gespeeld, ook niet na een doeltrap door de keeper. Een ingooi wordt soms een halve corner bij een kick-in of dribble-in.

Toch is de speciale competitie voor spelers onder 23 niet representatief, aldus Van Basten. ‘Je ziet dat er niks op het spel staat. Het is te steriel. Het probleem is dat je de nieuwe regels niet serieus kunt testen op het hoogste niveau, want de Fifa staat het niet toe. Zo komen we nooit te weten wat het beste is voor de voetbalsport.’

De Fifa vroeg jou mee te denken over het voetbal van de toekomst, maar gaf je geen ruimte om veranderingen door te voeren.

‘Dat is gek, het heeft mij ook verbaasd. Telkens als ik iets inbracht, kreeg ik te horen dat het wel heel ver ging.’

Daarom ben je ook gestopt bij de Fifa? Je voelde je een Don Quichot die tegen windmolens vecht?

‘Exact, op deze manier had het voor mij geen zin om te blijven. Je vraagt me om mee te denken, maar doet niets met mijn voorstellen. Heel vreemd. Waar verbeteringen mogelijk zijn, moet je ook je best doen om ze door te voeren. Dat was ook de insteek. De invoering van de videoscheidsrechter bleek bij de Fifa het maximaal haalbare.’

Buitenspel afschaffen, zoals jij voorstelde, is een utopie?

‘Het was meer dan zomaar een idee. Voetbal ontwikkelt zich tot een vorm van handbal, met tien spelers voor het eigen doel. Zonder buitenspel ontstaat meer ruimte op het veld. En bovendien zijn we verlost van een regel, die zo moeilijk te hanteren blijkt. Maar bij de Fifa moet veel veranderen voor een andere denkwijze wordt geaccepteerd.’

Ga jij die nieuwe regels nog meemaken als trainer?

‘Nee, mijn trainerscarrière is voorbij. Ik weet nog niet wat ik ga doen. De KNVB adviseren over nieuwe spelregels is ook geen dagtaak. Maar ik vermaak me wel.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden