REPORTAGEHandbal in de kop van Noord-Holland

Zonder handbal is het maar een dooie bedoening in het Noord-Hollandse dorp ’t Veld

Een thuiswedstrijd van VZV trekt al snel vierhonderd toeschouwers. Beeld Jiri Büller
Een thuiswedstrijd van VZV trekt al snel vierhonderd toeschouwers.Beeld Jiri Büller

De handbalcompetitie is na bijna een jaar zonder duels ook voor de rest van het seizoen geschrapt. Dat doet pijn op het Noord-Hollandse platteland. De dorpen zijn een belangrijk bindmiddel kwijtgeraakt.

Ze ogen beiden wat verloren in wat ze de ‘harshal’ noemen, voorzitter Geert Hageman (64) en bestuurslid Irene Klaver (39) van handbalvereniging JuRo Unirek VZV (’t Veld Zijdewind Vooruit). Het is de plek waar de zeventallen van de vereniging altijd de thuiswedstrijden spelen, met het plakkerige goedje aan de vingers voor een betere grip.

Ze knipten zojuist de lampen aan in ’t Zijveld. Een blauwe vloer onder een golfplaten dak met stalen spanten, rijen banken als tribune, muren die deels schuil gaan achter reclameborden met lokale ondernemers. Hageman: ‘Ik heb echt een leeg gevoel als ik hier sta.’ Klaver: ‘Het is stil. Het contrast is zo groot.’

Wat heet. Op 29 februari vorig jaar schreeuwden achthonderd opeengepakte supporters Dames 1 van VZV nog naar de overwinning op de Spaanse club Granollers, afkomstig uit een buitenwijk van Barcelona. Het was in de kwartfinale van de Europa Cup. In de rust stonden de Veldtemsen nog met 12-16 achter, na het eindsignaal stond er 26-25 op het scorebord. De amateurs uit de kop van Noord-Holland klopten de profs uit Spanje.

Na afloop was het feest. ‘Jij krijgt die lach niet meer van mijn gezicht’, zongen spelers en publiek samen, de hymne van zanger John de Bever aan de voetbalvrouwen van Oranje. ‘Al word ik gek van geluk, de blijdschap, het kan niet meer stuk’.

De lach is toch verdwenen. Het bleek de laatste thuiswedstrijd van belang, een treffen vier maanden geleden in de even hervatte maar intussen weer stilgelegde nationale competitie, tegen Fortissimo uit Cothen, daargelaten. Het nu al bijna een jaar ontbreken van duels als gevolg van maatregelen tegen corona betekent meer dan alleen het klinische gemis van punten. Het doodtij in de plaatselijke sport hakt erin. De dorpen zijn een belangrijk bindmiddel kwijtgeraakt.

Bezorgd

Het bestuur is bezorgd, zeker nu eind vorige week het bericht kwam dat de competitie dit seizoen helemaal niet zal worden hernomen. Weerzien in de eredivisie is pas voorzien in september. Voorzitter Hageman: ‘Je verliest de samenhang. Je komt elkaar nauwelijks nog tegen.’ Klaver: ‘Ik mis die gesprekken na de wedstrijd. We snakken ernaar. Zaterdagavond in de kantine, dat was vaste prik. Tussen neus en lippen door komt er veel voorbij. Wat speelt er in het team, maar ook in de buurt. Je hoort over een ruzietje met de trainer, maar ook wat er in families aan de hand is.’

’t Veld en Zijdewind, twee kernen in de gemeente Hollands Kroon, zijn plaatsnamen die passen bij het vlakke land in de kop van de provincie, een lintdorp en een kluitje huizen aan weerszijden van de provinciale weg tussen Heerhugowaard en Schagen. Voorraadschuren achter boerderijen en dit seizoen braakliggende akkers getuigen van de dominante bedrijfssector: dit is het land van kool- en bloementelers. Tulpenkweker Tom uit Boer zoekt vrouw woont net buiten ’t Veld, in Nieuwe Niedorp.

Sla kort na het passeren van de 19de eeuwse Martinuskerk een smal laantje in en dan doemen twee kloeke sporthallen naast elkaar op. De eerste accommodatie, ’t Zijveld, is van VZV en is in 1989 met veel vrijwilligers neergezet, de tweede hal is geopend in januari 2019 en biedt naast handbaltraining ruimte aan zaalvoetbal, tennis en fitness. Ook zit er een praktijk voor fysiotherapie.

De sporthallen van handbalvereniging JuRo Unirek VZV (’t Veld Zijdewind Vooruit). Beeld Jiri Büller
De sporthallen van handbalvereniging JuRo Unirek VZV (’t Veld Zijdewind Vooruit).Beeld Jiri Büller

Handbal, op de voet gevolgd door voetbal, is hier de grootste sport: VZV, al 73 jaar oud, telt driehonderd leden op ruim tweeduizend inwoners. Er zijn twintig vrouwen- en meisjesteams en één herenteam - voetbal blijft voor jongens en mannen aantrekkelijker. Dames 1 speelt eredivisie en strijdt mee om het landskampioenschap. De club levert internationals. Judith van Dam speelde veertien interlands, ze is nu penningmeester. Wereldkampioen Jessy Kramer komt uit Zijdewind. Doelvrouw Tess Wester speelde er, voorzitter Hageman had haar gevraagd toen ze als vakantiewerk bollen pelde op zijn kwekerij.

Het levert de vereniging de gewenste uitstraling op. Speelsters komen uit de wijde omtrek – uit Akersloot, ’t Zand, Julianadorp. Hageman: ‘Je hebt in een amateurteam altijd spelers die graag willen spelen en spelers die tot het uiterste willen gaan. Bij ons komen spelers die tot het uiterste willen gaan.’ Binding met de regio telt. Het leidt ertoe dat er altijd wel zo’n vierhonderd toeschouwers bij thuiswedstrijden zitten. Hageman: ‘Landskampioen VOC uit Amsterdam heeft talenten uit de handbalacademie op Papendal. Maar ja, daar zie je bij thuiswedstrijden hooguit 40 tot 50 man op de tribune.’

Doelvrouw Tess Wester, nu wereldtop, speelde voor VZV. Beeld ANP
Doelvrouw Tess Wester, nu wereldtop, speelde voor VZV.Beeld ANP

In veld en beemd

Dat de vereniging wortelt in veld en beemd is ook voor bezoekende clubs uit het buitenland even wennen. De Spanjaarden uit Granollers vroegen zich in de bus op weg naar de wedstrijd tussen de lintbebouwing af of het nog ver was naar de stad. Toen de touringcar meteen daarna het laantje naar het sportpark opreed, vielen ze bijna van hun stoel. Was het hier, op dit platteland?

Hageman gebaart in de lege zaal om zich heen; beide hallen zijn in het bezit van de stichting Sportcentrum VZV. ‘Zoiets vind je nergens in Nederland.’ De recente uitbreiding typeert het dorp, vindt hij. ‘We waren op zoek naar meer ruimte om te kunnen trainen, we dachten aan een uitbouw. Op een feestje kwam ik erachter dat fysiotherapeuten wilden gaan samenwerken. Toen besloten we twee vliegen in één klap te slaan en hebben we maar een paar palen extra geslagen – het is een complete hal geworden.’ Klaver: ‘We hebben om geld bij elkaar te krijgen een veiling georganiseerd. Avondjes uit, verhuur van een vakantiehuisje in Frankrijk, een nachtje kamperen in een weiland. Het leverde twee ton op. Twee ton!’

Maar nu kijken ze met een schuin oog naar de financiën. De inkomsten bestaan voor vijftig procent uit bijdragen van sponsoren, twintig procent is contributie, eenzelfde percentage komt uit organisatie van evenementen en zo’n tien procent is entreegeld. Ondernemers en leden hebben tot dusver niet laten weten dat ze afhaken, maar Hageman zegt dat hij niet zomaar meer de rekeningen zal versturen. ‘We hebben sinds kort een recreantenteam. Die hebben nog geen bal geraakt. Kun je die contributie vragen? Moet je misschien coulance betrachten bij de sponsors? Die hebben nog nauwelijks exposure gehad. Ik vind dat moeilijk.’

Voorzitter Geert Hageman (64) en bestuurslid Irene Klaver (39): ‘Je verliest de samenhang. Je komt elkaar nauwelijks nog tegen.’  Beeld Jiri Büller
Voorzitter Geert Hageman (64) en bestuurslid Irene Klaver (39): ‘Je verliest de samenhang. Je komt elkaar nauwelijks nog tegen.’Beeld Jiri Büller

Wat hem betreft had de competitie weer mogen beginnen. Maar de meerderheid van de clubs is tegen, van de twaalf waren alleen VZV, VOC Amsterdam en Volendam voorstander. Hageman toont begrip. ‘In bijvoorbeeld de Achterhoek en Noord-Brabant heeft het virus veel meer huisgehouden dan hier. Logisch dat je dan voorzichtiger bent. En ik vind: alleen weer spelen als we met z’n allen meedoen.’

In de kantine van VZV staan stoelen en tafels op elkaar gestapeld, al maandenlang. Willem Doedens, groothandelaar in wijnen uit Alkmaar, had er juist zoveel zin in. Vanaf april is hij pachter. Hij wilde de boel ‘een boost geven’: meer dagen per week open, het serveren van een daghap en diverse snacks in plaats van alleen maar tosti’s. Hij zag uit naar de kennismaking met de sporters en de aanhang. Het eerder uitbaten van een kantine op een tennisvereniging was hem wat minder bevallen. ‘Dat is mijn milieu niet. Je kent toch de wetmatigheid in de sport: hoe kleiner de bal, hoe groter de kwal?’

In de zomer was hij op het sportpark in ’t Veld even open. ‘Het waren vijf mooie weken. Daarna was het voorbij.’ De stichting verlaagde intussen het pachtgeld. ‘Maar het blijft een serieus probleem, er komt niks binnen. Ik wil heel graag een rol spelen in het scheppen van verbondenheid in het dorp. Voor iedereen onder de 30 is hier naast de sport eigenlijk niks. Die gasten vervelen zich nu stierlijk.’

Saamhorigheid

Naast de kerk bewoont Theo Vertelman (73) een deel van de pastorie. Hij was hier pastoraal werker van 1982 tot 2012 en leidt nog geregeld vieringen in de regio en uitvaartdiensten. Hij voelt zich nog altijd betrokken bij de club. Speciaal voor hem heeft VZV ooit de aanvangstijd van de thuiswedstrijden op zaterdagavond van zeven uur naar half negen opgeschoven, zodat hij na de dienst nog kon oversteken naar de sporthal. Hij kent veel meiden van jongs af, international Jessy Kramer is door hem gedoopt.

‘De sport is belangrijk in dorpen als deze. Het kweekt saamhorigheid, het geeft gezelligheid. Of de verenigingen daarmee de plek en functie van de kerk heeft ingenomen, gaat misschien wat ver. Er komen nog altijd mensen naar de kerk. Maar geloven in elkaar is wat mij betreft ook geloven.’

International Jessy Kramer komt uit Zijdewind. Beeld BSR Agency
International Jessy Kramer komt uit Zijdewind.Beeld BSR Agency

Elk jaar sponsort hij, net zoals het plaatselijk bedrijfsleven, een wedstrijdbal, onder voorwaarde dat hij een toespraakje mag houden en er nog een gadget bij kan geven. De laatste keer waren het stressballetjes, met als opschrift ‘Kampioen worden? Het kan!’ Ze zaten begin vorig jaar nog bij de laatste vier. Vertelman: ‘Onderschat niet de waarde van zo’n prestatie. Het leidt tot een gezonde portie aan zelfvertrouwen in de gemeenschap: een klein dorp dat kampioen kan worden. Iedereen hier is ook oprecht trots op Jessy.’

Hij heeft recent een lang gedicht aan de club gewijd, met als rode draad de scepsis van de buitenstaander: dat redden jullie nooit. Maar ze redden het telkens wel: een eigen sporthal, spelen in de eredivisie, het halen van Europees toernooien, een tweede sportcentrum. En dat Nederlands kampioenschap komt er ook nog wel, ‘wacht maar’.

De stilte in de sporthallen aan de overkant van de parochie stelt de gemoedsrust in beide dorpen op de proef, denkt de pastor (‘met één nul’). Zoveel alternatieve ontmoetingsplekken zijn er niet. De contacten in de slagerij en de supermarkt zijn vluchtig, in de laatste winkel is de DOP-tafel (Dorps Ontmoetingsplek) opgeheven. Café De Vriendschap is gesloten, al hangt het weekmenu nog aan de ramen: loempia met satésaus, rundvleesstoofpotje en een berehap met satésaus.

Veerkracht

Toch is Vertelman niet al te pessimistisch gestemd. Veerkracht zit volgens hem in de genen van de dorpelingen. Toen de kermis in Zijdewind op het spel stond nadat een café afbrandde en een ander café de deuren sloot, kreeg het evenement een vervolg in een tent op het weiland. De supermarkt in ’t Veld (de superrrmarkt) die jaren leeg stond, keerde terug met behulp van bijdragen van inwoners. Vrijwilligers knapten het pand op. Het motto is nu: koop in eigen dorp.

Vertelman: ‘Ze verliezen elkaar niet zo snel uit het oog. Hiervoor zat ik in Purmerend. Daar kon ik na vier jaar nog ongemerkt over straat. Hier was ik vier dagen en toen stak al iedereen in het voorbijgaan de hand op.’

De bestuursleden Hageman en Klaver doven de lichten in hal ’t Zijveld. De voorzitter: ‘Weet je wat me veel deed? De jeugd kon nog wel een tijd spelen, maar door al die beperkingen mochten ouders er niet bij zijn. Je dochtertje van vijf gooide in het tenue van de club de eerste ballen. Wie weet waren het haar eerste stapjes in een sportcarrière. Die hebben ze nu gemist.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden