VoetbalSeizoen 2020/'21

Zonder gejoel van de fans geeft scheidsrechter minder gele kaarten aan uitspelende ploeg

De lege tribunes hebben de scheidsrechters niet onberoerd gelaten. De stilte is terug te zien in het aantal gele kaarten. Welk effect speelt hier?

Danny Makkelie in een twistgesprek met Willem II-coach Zeljko Petrovic Beeld ANP
Danny Makkelie in een twistgesprek met Willem II-coach Zeljko PetrovicBeeld ANP

Uitspelende voetbalclubs hebben voor het eerst minder gele kaarten gekregen dan thuisspelende clubs. Dat is niet eerder voorgekomen sinds statistiekenbureau Opta Sports de cijfers bijhoudt vanaf 2010. Het heeft te maken met de afwezigheid van publiek op de tribunes.

In de lege stadions werden vooral de uitspelende ploegen ontzien: zij kregen 140 gele kaarten minder dan het gemiddelde van de afgelopen tien jaar. Spelers van thuisspelende clubs ontvingen slechts 10 gele kaarten minder. Scheidsrechters toonden dit seizoen 774 keer een gele kaart. Dat zijn er 150 minder dan het gemiddelde over het afgelopen decennium.

De scheidsrechters waren zich niet bewust van de cijfers. ‘De druk en emotie vanuit het publiek hebben invloed op onze beslissingen’, zegt scheidsrechter Danny Makkelie. ‘Dat is inherent aan het menszijn. Supporters zorgen voor een sociale druk waardoor scheidsrechters eerder geneigd zijn om overtredingen toe te kennen. Alleen de echte toppers kunnen dit uitschakelen.’

Makkelie denkt dat scheidsrechters de ernst van een overtreding onder meer associëren met de reactie van het publiek. ‘Als vijftigduizend supporters heel fel reageert, kan het een graadmeter zijn voor de zwaarte van de overtreding. Als scheidsrechter vraag je je dan toch af of je het wel goed hebt gezien.’

Heralces  - Vitesse. Danny Makkelie maakt Matus Bero van Vitesse duidelijk wie de baas is.  Beeld Pro Shots / Stefan Koops
Heralces - Vitesse. Danny Makkelie maakt Matus Bero van Vitesse duidelijk wie de baas is.Beeld Pro Shots / Stefan Koops

Grimmige sfeer

Volgens de scheidsrechter die dit seizoen twee keer de Klassieker tussen Ajax en Feyenoord floot, wil geen enkele scheidsrechter, bewust of onbewust, het publiek tegen zich krijgen. ‘Dat zorgt voor een grimmige sfeer in het stadion en de spelers worden daardoor opgejut. Het gevolg is dat de druk op jou als scheidsrechter weer toeneemt.’

Coördinator scheidsrechterszaken Dick van Egmond is niet verrast door de cijfers. Hij is zich er al langer van bewust dat het publiek enige invloed heeft op de beslissingen van scheidsrechters. ‘Het is een van de redenen dat supporters tekeergaan. In sommige gevallen heeft dat blijkbaar dus zin.’

Van Egmond vindt het te vroeg om harde conclusies te verbinden aan het opmerkelijke verschil in gele kaarten voor de thuis- en uitspelende ploegen, maar beaamt dat het een onderwerp van gesprek is. ‘Tijdens het opleiden van onze scheidsrechters leren we hen dat ze zich zo min mogelijk moeten laten beïnvloeden door zaken van buitenaf. Al is het onmogelijk om je daar helemaal voor af te sluiten.’

Dat blijkt ook uit diverse sportpsychologische studies, zegt Nico van Yperen. Volgens de hoogleraar sportpsychologie aan de Rijksuniversiteit Groningen komt in de onderzoeken naar voren dat het publiek de wedstrijden niet via de spelers beïnvloedt maar via de scheidsrechter. Zelf deed Van Yperen onderzoek in diverse Europese competities naar de oorsprong van het thuisvoordeel, toen er eind vorig seizoen en dit seizoen noodgedwongen zonder publiek gevoetbald moest worden.

Buitenlandse competities

Waar in Duitsland het thuisvoordeel bleek weg te vallen, was dat in Engeland en Italië niet het geval. Wel bleek in alle competities dat er minder beslissingen in het nadeel van de uitspelende ploeg werden genomen, waaronder minder gele kaarten voor de bezoekende teams. Van Yperen: ‘Het is menselijk dat ook scheidsrechters zich bewust of onbewust laten beïnvloeden door hun omgeving.’

Met schreeuwende en fluitende supporters op de tribune ontvangt de uitspelende ploeg over het algemeen relatief meer gele kaarten. Maar dat valt volgens Van Yperen nauwelijks op omdat het amper zichtbaar is. ‘Het is niet zo dat de uitspelende ploeg altijd genaaid wordt, om het in voetbaltermen te zeggen.’

Teruggerekend bleef de uitspelende ploeg in de eredivisie minder dan een halve gele kaart per wedstrijd bespaard dit seizoen. ‘Dat plaatst het getal in perspectief’, zegt Van Egmond. ‘Al kan ik niet ontkennen dat het verschil in kaarten tussen de thuis- en uitspelende ploegen groot is in een seizoen zonder publiek.’

Gedrag spelers

In de ogen van Makkelie mag ook het gedrag van de spelers van de bezoekende teams niet los worden gezien van het aantal minder uitgedeelde gele kaarten. Die willen het voordeel dat de thuisspelende ploeg normaliter met de massale steun van de fans heeft, compenseren door fysieker te spelen en lopen daarom meer risico op een gele kaart. Nu het ‘thuisvoordeel’ is weggevallen, merkt Makkelie dat de uitploeg minder overtredingen maakt.

Scheidsrechters in Nederland krijgen onder meer mentale weerbaarheidstraining om zich te wapenen tegen de invloeden van buitenaf. Maar Makkelie meent dat je de druk van vijftigduizend supporters die zich tegen je keren niet kunt nabootsen. Meters maken en ervaring opdoen, is het devies om je als scheidsrechter niet van je stuk te laten brengen, meent hij. ‘Al zal het publiek altijd van invloed blijven. Of je nu wil of niet.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden