Zonder ademen naar de overkant

De Zweedse zwemster Sarah Sjöström verkeert in de vorm van haar leven. Twee gouden medailles heeft ze al binnen op de EK in Berlijn. Op nog minstens vier afstanden geldt ze als favoriet.

Sarah Sjöström tijdens de 50m vlinderslag.Beeld afp

Wie kan in Berlijn Sarah Sjöström verslaan? Het is de vraag die boven het toernooi om de Europese zwemkampioenschappen hangt. De sterke Zweedse, maandag 21 geworden, zwemt deze week minimaal zes afstanden. Ze won de eerste twee uitdagingen: de estafetterace op de 4 x 100 meter vrije slag van maandag en de 50 meter vlinderslag van dinsdagavond.

Op die 50 meter, een race van blok naar muur, voldeed ze niet aan de opdracht van haar coach, de Brit Carl Jenner. 'Wij zijn hier in Berlijn om te proberen Sarahs beste tijden aan te scherpen', sprak hij voor aanvang van #BLN2014, zoals het toernooi over de sociale media spoelt.

Jenner vergat Sjöströms eigen wereldrecord op de 50 vlinder buiten beschouwing te laten. In juni zwom zij bij de Zweedse kampioenschappen op die afstand een wonderwereldrecord, 24,43, ruim 0,6 beter dan het oude, in een rubberpak gezwommen toptijd van haar landgenote Alshammar. Het gebeurde in een buitenbad, in de plaats Boras.

Een maand tevoren stond het persoonlijke record van Sjöström nog op 25,53. 'Als ik er niet bij was geweest en ik had die tijd op een website gelezen, had ik gedacht: dat is een vergissing. Die tijd komt van een race op de vrije slag', zo verbaast de coach zich nog eens in retrospectief.

Sarah Sjöström met haar medaille.Beeld epa

Vlinderslag
Maar het was echt vlinderslag, de slag waarmee het zwemtalent van Sjöström het meest tot uitdrukking komt. Het is de uitputtende overhaal met beide armen en het druk verzamelen onder het lijf, tegelijk met de kickende, aaneengesloten beenslag die deze discipline zo moeilijk maakt. In 2008 werd de Zweedse juniore, als 14-jarige, Europees kampioen op de 100 meter vlinderslag. Het was in Eindhoven. Het uit de kluiten gewassen meisje ontnam de thuiszwemster Inge Dekker de titel. Jenner: 'Ik had medelijden met jullie Inge.'

Een jaar later pikte Sjöström bij de WK in Rome het onbereikbaar geachte wereldrecord op de 100 meter vlinderslag (56,61) in van de andere Inge, viervoudig olympisch kampioene De Bruijn. In twee stappen ging het omlaag naar 56,06. Dat wereldrecord raakte ze bij de Spelen van Londen kwijt aan de Amerikaanse Dana Vollmer (55,98).

Op die tijd doelt Jenner als hij spreekt van de doelstelling om in Berlijn sneller te zijn dan ooit. Zijn pupil is in de vorm van haar leven. Nog eens over het buitenaardse wereldrecord op de 50 vlinder: 'Sarah slaagde er voor het eerst in zonder te ademen naar de overkant te gaan. Ze vlinderde 21 slagen. Ze verzamelt aan het einde zoveel snelheid, tot ze meestal op 15 meter van de muur één keer ademt. Als je dat niet doet, dan zwem je een dik wereldrecord, had ik gezegd. Sarah vlindert zo vlak, zo effectief.'

Sjöström tijdens de vijftig meter vlinderslag.Beeld afp

Diamant
Ze is qua aanleg van een andere divisie. Dat bleek al snel toen Sjöström in Stockholm het zwembad van Södertörns SS betrad. Jenner: 'Ze was groter dan welk kind ook van haar leeftijd. We hadden haar snel in de gaten. Zweedse kinderen komen jong naar het bad, net als in Nederland om zwemmen te leren. Kleine Sarah hield niet van trainen, ze wilden alleen maar wedstrijden zwemmen die ze dan ook allemaal won.'

De coach heeft haar een brede zwemopvoeding gegeven. 'Ze zwom alle slagen, maar beperkt schoolslag. Alleen in de wisselslag liet ik haar dat doen. Ze was een diamant die je als coach maar zelden in handen krijgt. Ze is uniek. Ik train haar nu twaalf jaar. Ik heb haar als kind gehad, als tiener en nu als jonge volwassene. Alle etappes hebben hun bekoringen. Je ontwikkelt steeds mee als coach.'

Ziek
Sjöström zwom al twee olympische toernooien. Beide werden een mislukking. Het debacle van Londen 2012 deed het meeste pijn.

Jenner: 'Sarah werd een maand voor de Spelen zwaar ziek. Ze was tot dan in grote vorm. Ze had een lelijke infectie opgelopen. In het weekend van de nationale kampioenschappen werd ze in het ziekenhuis opgenomen. Ze kreeg een zwemverbod van tien dagen en echt zware medicijnen. Dat ze nog vierde werd op haar voorkeursnummer, de 100 vlinder, was feitelijk een wonder.

'Zulke dingen gebeuren in de sport. Jullie Ranomi (Kromowidjojo, red.) was in 2010 ernstig ziek, twee jaar later was de grote kampioene van Londen. Wij hebben nooit veel gemeld over de ziekte van Sarah. Het klinkt gauw als een excuus.'

In haar optimale fitheid lijkt Sjöström alles aan te kunnen. Haar trainingswijze is bijzonder. Jenner: 'Ik train haar voor de afstanden 200 tot 400 meter. Ik geef geen sprinttrainingen, zeker niet voor de 50 meter.'

De zwemster zelf had na haar goud van dinsdag nog een verklaring voor het zonder adem naar de overkant snellen. Op de 50 meter vlinder geldt dat als een wonder. Sjöström: 'Ik train in Stockholm met mannen. Ik lig altijd in hun vuile water. Als ik mijn hoofd niet onder water houd, krijg ik dat allemaal binnen.'

Sarah Sjöström na haar 50m vlinderslag.Beeld ap
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden