Zondagskind en terriër

Nederland heeft hoogstens een handvol voetbalsterren (Cruyff, Abe) die met een boek worden geëerd. Voor de rest zijn het eenvoudige broodvoetballers die bij hun overlijden worden herdacht met een paar regeltjes....

In Groot-Brittannië is iedere modale prof niet alleen verzekerd van een necrologie van een halve pagina, maar bij leven en welzijn ook van een eigen boek. Over supervedetten worden complete bibliotheken geschreven. Van George Best bestaan vijf biografieën. David Beckham – pas 27 – heeft er al zes op zijn naam, waaronder zijn onlangs verschenen geautoriseerde autobiografie My Side .

Nederlanders houden niet zo van helden. Engelsen kunnen er niet genoeg van krijgen. Zo lang aan het oorlogsfront weinig heldhaftigs wordt gedaan, lijkt de sportwereld het vacuüm van het heldendom te moeten opvullen.

Afgelopen maanden verschenen alleen al tien (auto)biografieën van voetbalvedetten, onder meer van Dennis Law, een nieuwe van George Best, Robert Pires, Bob Wilson, John Charles, Arsene Wenger, Bobby Robson en natuurlijk de bestseller van Beckham. Zelfs de terriër Nobby Stiles heeft op zijn 61ste een eigen boek gekregen.

De meeste zijn niemendalletjes. Het schrille contrast maakt juist de boeken van Stiles en Beckham buitengewoon interessant. Terwijl 's werelds machtigste voetbalster van zijn ene landgoed naar het andere reist en in een ongekende weelde baadt, probeert Nobby Stiles de touwtjes aan elkaar te knopen in een simpel rijtjeshuis in Manchester. 'Niet bepaald Beckingham Palace', zegt hij in zijn autobiografie eufemistisch. Eind jaren tachtig was hij bankroet. Het kerstcadeautje dat zijn vrouw op haar verlanglijstje had gezet – een boek over een Hollywood-actrice –, kon hij niet betalen. Hij stond zonder benzine op de rijksweg, nadat op het scherm van een geldautomaat de woorden 'insufficient funds' waren verschenen. Hij dacht er serieus over zelfmoord te plegen. 'Als ik mij niet suïcidaal voelde, dan voelde ik mij moe, doodmoe.'

De levens van Beckham en Stiles verschillen van elkaar als een Hollywoodfilm van een Griekse tragedie. David Beckham is de absolute ster – grootverdiener, sekssymbool, celebrity, getrouwd met een popster en vorige maand al geridderd. Nobby Stiles is de personificatie van de antiheld: iemand die nog geen kunstgebit zou kunnen verkopen. Ze voetbalden allebei voor Engelands grootste club, Manchester United. Stiles was een in een schuilkelder geboren straatschoffie dat zich letterlijk naar de top vocht. Nadat hij eind jaren vijftig op Old Trafford kwam, werd hem niet eens de eer gegund de schoenen van zijn helden te poetsen. Hij moest het kleingeld van de entreekaartjes sorteren – een eerlijkheidstest, ontdekte hij later. Toen op 6 februari 1958 het vliegtuig verongelukte met het elftal van Manchester United, na een wedstrijd tegen Rode Ster Belgrado, was er ineens een dramatische leemte. Dit werd de uitdaging voor Stiles. 'Wij waren gedwongen sneller op te groeien dan alle voetballers voor en na ons.'

Beckham, die in 1975 in Londen werd geboren, was een zondagskind dat al op zijn achtste jaar bekers en bewondering oogstte, op zijn elfde jaar in Nou Camp stond en als jongetje van dertien door Manchester United werd gescout en terechtkwam in een gouden generatie met spelers als Giggs, Scholes, Budd en de broertjes Neville. 'Met kinderen win je geen bekers', zei voetbalanalist Alan Hansen toen hij de lichting zag. In 1999 won juist deze spelersgroep de triple voor United: landskampioenschap, FA-beker en de Champions League. Beckham had toen al zijn glamourhuwelijk met Posh Spice gesloten en was daarmee de absolute celebrity onder de voetballers geworden.

Nobby Stiles wil het leven van Beckham niet idealiseren. 'Ik zou niet tegen die mediabelangstelling en al die toestanden hebben gekund.' Maar er is ook afgunst. Stiles won alles wat er als voetballer te winnen is – het wereldkampioenschap met Engeland, de Europa Cup met Manchester United –, maar kreeg nooit de waardering waar hij dacht recht op te hebben. Een van zijn meest flatterende bijnamen luidde inspecteur Clouseau, maar zijn naam is in de voetbalgeschiedenis gegrift als de boosaardige 'tandeloze tijger' die de twijfelachtige reputatie genoot de grootste schopper te zijn op de Europese velden. Na een aanslag op een Franse speler in een poulewedstrijd tijdens het WK van 1966, wilde niet alleen de FIFA Stiles uit het toernooi verbannen, ook de hele Engelse pers eiste openlijk dat hij uit het elftal gezet werd omdat hij de naam van het Engelse voetbal te schande maakte. Maar coach Sir Alf Ramsey hield vast aan Stiles als basisspeler van het nationale elftal.

In de halve finale en in de finale speelde Stiles uiteindelijk een beslissende rol in de overwinningen op Portugal en West-Duitsland. 'Nobby for Prime Minister' stond na afloop van het WK op spandoeken in Londen, waar het Engelse elftal de historische zege vierde. Maar Stiles werd even snel vergeten als hij was gerehabiliteerd. In 1972 werd hij door Manchester United afgedankt. Hij speelde nog even bij Middlesbrough en Preston North End en werd een blauwe maandag trainer. Maar een groot coach was hij niet, hoewel hij nog even bij Manchester United actief was als jeugdcoach – van onder anderen een jongetje dat David Beckham heette. In 2002 kreeg hij een hartaanval, net op het moment dat Beckham voor Engeland het beslissende doelpunt scoorde in de WK-wedstijd tegen Argentinië.

Beckham heeft ook de keerzijde van het succes gekend – vier jaar eerder, tegen hetzelfde Argentinië, werd hij uit het veld gestuurd en verloor Engeland de WK-wedstrijd. 'Tien helden, één domme jongen', kopte het schandaalblad The Sun.

Maandenlang werd hij uitgefloten. Hij doorstond de crisis en werd er sterker door. Maar hij kon het conflict met zijn coach Alex Ferguson niet winnen. Ferguson ergerde zich steeds meer aan Beckhams levensstijl. Uiteindelijk escaleerde het conflict en schopte Ferguson na een verloren wedstrijd tegen Arsenal een voetbalschoen tegen Beckhams hoofd. 'Ik voelde het bloed stromen. Ik heb nog nooit zo mijn zelfbeheersing verloren. Gelukkig pakte Giggsy mij vast en toen werd ik tegengehouden door Gary en Ruud van Nistelrooij.'

Ferguson had genoeg van hem, concludeerde Beckham. 'Ik was volwassen geworden en hij stelde dat niet op prijs.' Beckham ging echter niet door de zijdeur af naar Middlesborough, zoals Stiles, maar werd getransfereerd naar het miljoenenelftal van Real Madrid.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden