Zondag weer gezellig naar Riemer en Annie

Zeventien jaar is Riemer van der Velde al voorzitter van Heerenveen. Hij heeft de club naar de top van de eredivisie geleid....

WE STAAN buiten het eenzame en bijna onvindbare café Ûlesprong, ergens in de weidse verlatenheid van het Friese land. Een paar schapen dromen op het dijkje, aan het spiegelgladde water hangt een palingfuik te drogen.

Riemer van der Velde kijkt rond en wijst in de duisternis. 'Dit is mooi, of niet soms', zegt hij. 'Hoor je die stilte?'

'Je zou hier kunnen vliegvissen', zegt zijn vrouw Annie.

'Snoek', zegt Riemer.

De fotograaf had hem die morgen wel graag willen portretteren op de golfbaan. Maar dat vond Van der Velde geen goed idee. Hij is, net als Annie, een fanatieke golfer, 'maar het imago van die sport past me niet. Het lijkt zo gauw patserig.' Hij wil ook nooit worden gefotografeerd aan het roer van zijn boot. 'Dan nemen ze die foto het liefst vanuit zo'n laag standpunt, zodat ik daar oprijs als de grote roerganger. Dat ben ik niet.'

Annie, voormalig topkorfbalster: 'Het is een gewone foto geworden, Riemer scherp, ik een beetje vaag op de achtergrond. Dat is goed.'

Ze hebben het nooit gezocht, maar ze zijn tegen wil en dank een bekend echtpaar geworden. Hij de voorzitter van cultclub Heerenveen, zij de vrouw van de voorzitter van Heerenveen. Toen Leo Beenhakker onlangs in Rome zei dat Feyenoord 'zondag weer gezellig naar Riemer en Annie' zou gaan, wist heel Nederland waar hij het over had.

Riemer: 'Wij zijn een beetje het symbool geworden van het familiegevoel dat Heerenveen uitstraalt.'

'Maar dat hij toen opeens moeilijk begon te doen over het Friese volkslied, dat was vals', zegt Annie.

'Ach, dat was een spelletje van Leo', zegt Riemer. 'Niks aan de hand, hoort erbij.'

Zeventien jaar is hij nu voorzitter. In 1983 begon hij, toen Heerenveen op sterven na dood was. 'We hadden toen een omzet van 980 duizend gulden. En daar zat een verlies op van 289 duizend gulden. Er was in de voorgaande jaren een totale schuld ontstaan van 1,6 miljoen. Daar zouden nu veel clubs tevreden mee zijn, maar in die tijd was dat een schandalig bedrag. We stonden zo'n beetje aan de rand van het faillissement.' Nu werkt Heerenveen met een jaarbegroting van 22 miljoen gulden en is de club financieel gezond als een vis.

Maar tegen Riemer van der Velde moet je niet zeggen dat hij Heerenveen van een wisse ondergang heeft gered. Van der Velde is de evangelist van het wij-gevoel. 'Nee, ik ben geen bescheiden mens. Maar ik probeer altijd te voorkomen dat iemand het ik-gevoel gaat uitdragen. Dan grijp ik in. We doen het samen. Iemand die bij ons wil meedoen, moet zich aangetrokken voelen tot de gemeenschappelijke cultuur.

'Bij andere clubs hoor ik vaak: ik dit, ik dat, ik zei zus en ik zei zo. Met als gevolg dat andere mensen bij zo'n club denken: als jij het zo goed weet, dan doe je het ook maar lekker zelf. Vaak zijn het mensen met heel veel geld die een club steunen. Dat gaat een tijdje goed, maar niemand kan in zijn eentje een hele club overeind houden.'

Annie: 'Ambitieus is niet het juiste woord. Maar als hij ergens voor gaat, dan gaat hij er ook helemaal voor. Niet voor negentig, maar voor honderd procent.'

Riemer: 'Je moet het geluk een beetje mee hebben. Toen ik voorzitter werd, begon het bedrijfsleven net zo'n beetje het voetbal te ontdekken. Relatiemarketing, businessclubs, al die ontwikkelingen waren in opkomst. En Heerenveen had een rijke historie, dat sprak bedrijven aan.'

Hij bracht bestuurlijke ervaring mee en, als voormalig voetballer en grasbaanracer, de heilige wil om te winnen. 'Ik wil graag winnen ja. Ik houd van competitie, net als mijn vader en mijn grootvader. Dat had ik in het bedrijf, dat heb ik met alles. Maar ik kan ook goed tegen mijn verlies. Na tien minuten ben ik een nederlaag vergeten.'

Annie: 'Ik niet.'

Riemer: 'Ik heb ook geen last van stress. Als we degraderen, degraderen we. Tien minuten later drink ik een whisky, we eten 's avonds een hapje en de volgende dag proberen we de zaak weer op de rails te zetten. Als de voorzitter de moed opgeeft, moet hij vertrekken. We zijn een keer gedegradeerd, stond de Blauhûster Dakkapel vrolijk op de middenstip te spelen. Er hing een groot spandoek in het stadion: Als we gaan, gaan we met z'n allen. Die kreet hebben we toen opgepikt. Die hebben we gebruikt voor onze sponsors en ondernemers. En twee jaar later waren we weer terug in de eredivisie.'

Heerenveen zit in zijn botten. Zijn vader, met wie hij in Bakkeveen een florerende horeca-groothandel opzette, was al een trouwe supporter van de club. 'Jack Kuiper van meelhandel Kuiper nam mij altijd mee naar Heerenveen. Met z'n zevenen in zijn Kever, met zo'n brilletje als achterruit, ik in de kattenbak boven de motor.'

Het was de tijd waarin Heerenveen jaarlijks streed om het kampioenschap van het noorden. Toen het zelfs bijna een keer kampioen van Nederland werden. De tijd van Abe. 'In die tijd heeft Heerenveen gezaaid wat we nu oogsten. Toen we op een gegeven moment de wind meekregen, bleek dat die historie ons geweldig veel sympathie opleverde. Mensen willen graag bij deze club horen.'

Hij is een man van het heden en de toekomst, Riemer van der Velde, die niettemin graag mag stilstaan bij het verleden. 'Mijn moeder heeft in haar leven één wedstrijd van Heerenveen gezien, de uitwedstrijd om het kampioenschap van Nederland tegen BVV in Den Bosch, eind jaren veertig. We verloren, dat kostte ons de titel. In dat duel maakte Piet van Overbeek, de pake van Anthony Lurling, twee doelpunten. Nu zeg ik af en toe tegen Lurling: ''Jij moet goedmaken wat jouw grootvader ons vroeger heeft aangedaan. Als jij ons de Europa Cup inschiet, praten we nergens meer over''. Ik moet zeggen, hij is aardig bezig.'

Topscorer Anthony Lurling is vermoedelijk de volgende speler die Heerenveen straks voor heel veel geld gaat verlaten. Het is een van de geheimen van het door andere voorzitters van ambitieuze clubs zo benijde Heerenveen-model. Een neusje voor goedkoop talent, dat vervolgens - met pijn in het hart, dat wel - met miljoenen winst wordt doorverkocht en zo helpt de club gezond te houden.

'Ik vind dat wij een een aardige neus voor talent hebben', zegt Van der Velde. Voor één keer buiten het wij-principe: 'Ik vind dat een voorzitter verstand van voetbal moet hebben. Dat heb ik, dat durf ik wel te zeggen.' En verstand van talent dus. 'We geven ze de tijd en de ruimte om zich te ontwikkelen. Als iemand bij ons niet meteen doorbreekt, staat hij niet na een jaar alweer op de transferlijst.

'Bij andere clubs vinden ze het belangrijk dat aankopen direct goed presteren. Dat veroorzaakt grote druk. Het is toch niet te bevatten hoe groot het verschil is tussen de Machlas van vorig seizoen en de Machlas van nu. Druk slaat in je benen.'

Sfeer, daar gaat het om, vindt Van der Velde. Sfeer maakt en breekt prestaties. 'Dat vond ik in de zaak ook al. Als ik zag dat iemand bij mij in de zaak niet happy was, gaf ik 'm eerder een dag vrij, dan dat ik zei: Hup, een schepje d'r bovenop. Als je iemand een dag vrij geeft, komt hij de volgende dag weer fris op het werk en heb je d'r veel meer aan.

'Het is bij Heerenveen niet zo, dat we bewust proberen een bepaalde sfeer te scheppen. We proberen alleen de sfeer die historisch is gegroeid te beschermen. Ik kom vaak in stadions waar een namaak-sfeer heerst. Op z'n Amerikaans. Hoe de wedstrijd ook is, het programma er omheen staat vantevoren vast. Oersaaie wedstrijd, maar in de rust hoor je een yell alsof het een geweldig spektakel is. Als het een waardeloze wedstrijd is, hoor ik liever een fluitconcert dan een speaker die probeert het publiek op te hitsen.

'Bij ons reageert het publiek spontaan. Soms zijn ze tam, maar dan is de wedstrijd er ook naar. Maar soms begrijpen ze dat ze als twaalfde man achter het team moeten gaan staan, en slaan de emoties toe. Oprechte emoties, dat is Heerenveen eigen.'

Als hij de club iets heeft meegegeven, dan is het zelfvertrouwen. Van der Velde is niet het type mens dat zich laat intimideren door de grote monden van zijn westerse collega's. Hij stoort zich zelfs regelmatig aan de Randstedelijke arrogantie.

'Dat Ajax Foppe de Haan vraagt om jeugdtrainer te worden! Hij reageerde er nog op ook, had ik nooit gedaan. Foppe als erkende grootheid onder de eredivisie-trainers, misschien wel de beste trainer van Nederland. Ik vond het een belediging. Als alle posities bij Ajax zo zwak bezet zijn, vraag je De Haan toch niet als directeur opleidingen? Dat getuigt van een enorme arrogantie. Hebben ze de laatste tijd de ranglijst wel eens bekeken? Wij hebben Wouters toch ook nooit gevraagd trainer van ons tweede te worden?'

'Bij de nieuwjaarsreceptie van Ajax, Feyenoord en PSV zit de hele landelijke pers. Daar roepen de voorzitters van die clubs even wat en het merendeel van het publiek denkt: Wat die mannen roepen is in het belang van het Nederlandse voetbal. Nou, het belang van Heerenveen loopt niet altijd parallel met dat van Ajax. En ja, dan zeg ik wel eens wat terug en daar zijn die heren niet altijd van gediend. D'r heeft er wel eens eentje gezegd: Van der Velde, jij moet die grote mond eens houden. Maar dat maakt mij niets uit. Ik sta voor Heerenveen.'

Hij is, vermoedt hij, de laatste voorzitter oude stijl, 'de onbezoldigde directievoorzitter van een team van professionals'. Ook bij Heerenveen zullen straks de professionals het van de amateurbestuurders overnemen.

'Maar ook zij zullen bij Heerenveen altijd rekening moeten houden met wat ooit de basis is geweest. Met de historie en het eigen karakter van de club. Zo'n Kales bij Ajax, dat is natuurlijk een ramp. Als ik zie dat die man een blauwe maandag bij Ajax in dienst is en meteen over alles binnen die club een mening verkondigt, dan denk ik: dat kan niet. Als dat bij Heerenveen zou gebeuren, dan was ik er niet meer. Dan kun je wel spreken van verzakelijking en vercommercialisering, maar als je dat presenteert zoals Kales het doet, heb je weinig gevoel voor het volk, voor de club, voor traditie.'

Het Heerenveen-shirt, met de pompeblêden, is het symbool van die traditie. 'Zou er een sponsor komen die vijf miljoen biedt, maar daarbij eist dat we in effen blauwe shirts gaan spelen, dan krijgt hij nul op het rekest. Dat shirt is onbespreekbaar, daar moet iedereen van afblijven. Wij zullen die sponsor uitleggen dat hij toch maar sponsor moet worden en dat die pompeblêden gewoon op het shirt blijven. De mensen hier zouden iets anders niet accepteren.'

Mensen, daar gaat het om, ook in de voetballerij. 'Je moet andere mensen de ruimte geven en toch grip op de totale organisatie houden. Dat moest ik in de zaak, en dat moet ik doen bij Heerenveen.'

Annie: 'Riemer staat voor iedereen open. Laatst staat een supporter de hele tijd tegen hem te zeuren. Ik ben weggelopen, maar Riemer blijft dan staan. Blijft vriendelijk, blijft luisteren, geeft elke keer antwoord.'

Riemer: 'Er zijn supporters die met hun hele ziel en zaligheid bij de club betrokken zijn. Die mensen lopen soms al maanden met een bepaalde ergernis rond, hebben daar misschien al honderd keer over gepraat met andere mensen op de tribune. Als ze dan ineens de voorzitter zien lopen, dan moeten ze hun ergernis kwijt kunnen. Dat is de kracht van Heerenveen. Ik snap dat wel. En ik neem er ook de tijd voor. Die supporter staat volgende week weer op de tribune en als ik hem dan kan uitleggen waarom wij iets doen, dan legt hij dat misschien weer uit aan vijftig anderen. Dat zijn wel onze basisklanten, de mensen die het beeld van de club bepalen.

'De supporters zijn het belangrijkst. Hun gedrag bepaalt grotendeels het succes van de club. Ik zat laatst in een forum in Groningen en ik zei: als het publiek hier zich altijd voorbeeldig had gedragen, dan waren de sponsors gebleven en hadden ze meer financiële armslag gehad en waren ze nooit gedegradeerd. Neem Feyenoord. Geen club in Nederland heeft de potentie van Feyenoord. Daar zou het elke week vol moeten zitten met zestigduizend man. Maar omdat een paar honderd man heibel maakt, zitten er gemiddeld dertigduizend man. Dat scheelt de club miljoenen.'

Annie: 'Onze supporters zijn soms ook heel recht voor de raap. Keihard.'

Riemer: 'Laatst zegt er eentje: ouwe man, waarom kras je niet een keer op? Ach, er zijn supporters die geboren werden toen ik al voorzitter was. Die vinden mij een ouwe lul en die willen wel eens een ander gezicht. Dat mogen ze zeggen.'

HIJ HOUDT er wel van, van die oprechte types die van hun hart geen moordkuil maken. 'Daarom houd ik ook van Friesland. Er lopen hier zoveel prachtige mensen rond. Echte karakters. Iemand als de schilder Jopie Huisman. Laatst zijn we met een paar andere Friese voetbalvoorzitters, zoals Hylke Enzerink van de Graafschap en Dirk Scheringa van AZ, naar zijn museum geweest, in Workum. Toen we de schilderijen hadden gezien, gingen we wat eten. En ondertussen las Jopie ons voor uit zijn voetbalverhalen. Dat was zo práchtig. Echt schitterend. Die man is echt, eerlijk, volkomen zichzelf.'

Want een monomaan voetbaldier is hij nooit geweest, en zal hij ook nooit worden. Als hij morgen van de dokter te horen krijgt dat hij een punt achter zijn voorzitterschap moet zetten, dan zal hem dat geen enkele moeite kosten. Zoals hij onlangs ook zonder pijn zijn bedrijf verkocht. 'Niks geen zwart gat.'

Annie: 'Geen sprake van.'

Riemer: 'Het bedrijf, Heerenveen, het zijn facetten van mijn leven, ik heb het nooit als mijn levenswerk beschouwd. Het zijn fases, je merkt op een gegeven moment dat je vrij baan moet geven aan een ander. Vissen, de natuur, de boot, dat is me even veel waard als Heerenveen. Misschien wel meer. Het voorzitterschap brengt met zich mee dat je een heleboel dingen niet kunt doen. Daar baal ik wel eens van. Ik word dit jaar zestig, tussen nu en mijn 65ste zet ik er een punt achter.'

Annie: 'Maar we blijven natuurlijk wel altijd naar Heerenveen gaan.'

Riemer: 'Vanzelfsprekend.'

Door de stilte van de Friese nacht lopen we over een smal bruggetje naar de auto's. Die van de verslaggevers is van grijs geheel wit geworden, dank zij een bombardement van een overtrekkende zwerm spreeuwen of ander gevogelte des hemels. Van der Veldes auto, zeven meter verderop, staat smetteloos zwart te blinken.

Riemer: 'Is de Friese natuur niet prachtig?'

Annie: 'Schitterend.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden