'Zo'n week zwemmen is aardig, maar wat gebeurt er daarna'

In het gezin Van den Hoogenband staat alles in het teken van de topsport. Vader Cees-Rein zette de zieltogende zwemvereniging PSV weer op poten....

LIGGEND bij het zwembad van Istanbuls Crown Plaza Hotel, tussen de palmen door lonkt de Zee van Marmara, verdiept orthopedisch chirurg Cees-Rein van den Hoogenband (50) zich in de vakliteratuur: Voetbal International.

De clubarts van PSV moet op de hoogte blijven van het wel en wee van de voetballers. De persdag in Eindhoven is ver weg en toch ook weer dichtbij nu de nieuwe Joegoslavische doelman van PSV flink geblesseerd blijkt.

Hoe het met die andere PSV-topsporters gaat, onder wie zijn zoon Pieter, houdt Cees-Rein van den Hoogenband in Istanbul van erg nabij in de gaten. Iedere dag is hij in het 'olympisch' zwembad te vinden en zijn aanwezigheid blijft daar alles behalve onopgemerkt.

Zoon Pieter wint het telkens weer van de andere zwemmers, vader Cees-Rein is de enige op het droge die wat enthousiast meeleven aangaat, kan wedijveren met de Turkse supporters wanneer die op een van de startblokken een landgenoot ontwaren.

Toch: met zwemmen had Cees-Rein van den Hoogenband tot voor enkele jaren geleden niet zo veel op. Nog steeds vindt hij waterpolo eigenlijk veel leuker. De gewezen bondsarts van de KNZB (zowel van de zwemploeg als van de waterpoloploegen) is lid van de medische commissie van de Europese zwemfederatie LEN. Hij kan nu al hunkerend uitzien naar het EK waterpolo, begin september in Florence.

De chloorlucht bepaalt mede het leven en niettemin mag de dokter niet tot het archetype van de 'zwemouder' worden gerekend. Omdat zwemmer/sters in principe altijd op belachelijk vroege tijdstippen moeten trainen (goedkoop badwater) is actieve bemoeienis van ouders haast vanzelfsprekend.

Cees-Rein van den Hoogenband heeft vrijwel altijd een glimlach op de lippen maar wanneer hem deze middag wordt gevraagd of hij er ook zo een was die zoon Pieter elke ochtend naar het zwembad reed, verandert de gelaatsexpressie. 'Ben-je-gek! Om vijf uur het bed uit? Dat deed Astrid altijd.'

Astrid is de echtgenote, oud-zwemster en trainster bij PSV. Voor de wet vormen ze al meer dan twintig jaar een twee-eenheid, in de zwemsport is dat pas een jaar of zeven het geval. In 1992 leek het gedaan met zwemclub PSV, geld voor een trainer was er niet meer. Zo luid en vaak klaagde de echtgenote dat de dokter wel in actie móest komen.

Over zichzelf zegt Cees-Rein van den Hoogenband: 'Ik ben ook maar een doktertje, weet weinig of niks van zwemmen.' Over haar echtgenoot zegt Astrid Van den Hoogenband-Verver: 'Sinds hij zich ermee is gaan bemoeien is het bij PSV de goede kant opgegaan.'

De bemoeienis van Van den Hoogenband richtte zich voor alles op de zakelijke kant. Samen met (zaken-) vriend Martin Heijnen weekte de dokter geld los bij sponsors. Het 'netwerken' richtte zich niet alleen tot de bussiness-clubs van het Philips-stadion - oud-voetballer Willy van de Kerkhof was een van de eerste gevers - maar ook tot het Maastrichtse zakenleven, daar waar Van den Hoogenband heeft gewoond en zijn medicijnenstudie genoot.

Op het aanvankelijke lijstje van te benaderen sponsors stonden alleen maar de namen van 'vriendjes': een renovatie- en schildersbedrijf dat hij via zijn schoonvader kende, het accountantskantoor van zijn eigen maatschap en zo nog een stuk of wat. Bedelen bij vrienden vond de dokter eigenlijk 'wel gênant'.

Maar hij had ook een verhaal: 'Op weg naar Atlanta'. Dat kennelijk werd vertrouwd. Zo serieus was het verhaal dat Van den Hoogenband zijn vrienden/potentiële sponsors niet thuis bezocht maar op hun kantoor. 'Ik was tenslotte puur zakelijk bezig.'

Begin 1992 kon zwemclub PSV zich nog geen duizend gulden onkostenvergoeding per maand voor een trainer permitteren, aan het eind van dat jaar had Van den Hoogenband 75 duizend gulden van sponsors losgepraat.

Nu, vooral dankzij een forse injectie van Philips, bedraagt het clubbudget via de Stichting Topzwemmen Zuid-Nederland meer dan drieënhalve ton per jaar. Alle sponsors hebben zich tot en met de Spelen van Sydney (september volgend jaar) aan de club verbonden, zo ook succestrainer Jacco Verhaeren.

Ook Verhaeren, in 1993 nog langs de bassinrand bij het Maastrichtse MZ & PC, werd door Van den Hoogenband naar PSV 'gezogen'. In het fitness-centrum van het Philipsstadion was nog wel plaats voor een part-timer, wist de dokter, en dat er bij de zwemclub van PSV veel talent school, wist Verhaeren al zelf.

DAT TALENT heeft de laatste jaren voor een ongekende revival van de Nederlandse zwemsport zorg gedragen. De doorbraak kwam in 1996 tijdens de Spelen van Atlanta, nadien is het alleen nog maar crescendo gegaan. In Pieter van den Hoogenband, Marcel Wouda, Inge de Bruijn, Kirsten Vlieghuis en Mark Veens heeft PSV wereldtoppers in huis, medaillekandidaten voor de Olympische Spelen van volgend jaar.

Zeven jaar geleden stond er bijna geen trainer meer langs de kant in het Eindhovense zwembad De Tongelreep, tegenwoordig komen buitenlandse trainers (ook uit de toplanden Australië en de Verenigde Staten) in dat zwembad kijken hoe het er tijdens de trainingen aan toegaat.

In een ander zwembad, dat van Istanbuls Crown Plaza, laat Cees-Rein van den Hoogenband het gejubel even voor wat het is en filosofeert hij over de toekomst: 'Ik denk niet dat het echt grote geld zich nog eens met het zwemmen bemoeit. Ik hoor net van mijn secretaresse dat er met al die successen hier nu een media-hype in Nederland gaande is. De Ontbijtshow, Arbeidsvitaminen, overal zitten jullie met dat zwemmen in.

'Dat geeft natuurlijk wel een extra impuls. Martin Heijnen en ik hebben een paar maanden geleden een oriënterend gesprek gehad met een groot bedrijf: als wij exclusiviteit zouden kunnen krijgen willen we er wel eens over praten. Moeten we toch maar eens verder mee praten.

'Iedereen loopt nu te roepen over commerciële zwemploegen, in navolging van het schaatsen. Dat is een sport met veel meer media-aandacht. Zo'n week zwemmen als hier is nu aardig maar wat gebeurt er daarna? Het eerstvolgende evenement is ergens in december.'

Veel publiek trekt zwemmen niet, de televisie heeft er maar mondjesmaat aandacht voor, en de sport zelf biedt maar weinig mogelijkheden voor reclame-uitingen. Van den Hoogenband denkt wel dat commerciële ploegen mogelijk zijn ('In feite is PSV dat nu al een beetje') maar houdt het voor onmogelijk dat de sporters zelf er inkomens aan overhouden zoals de schaatsers.

Over geld en zwemmen: de KNZB heeft voor Istanbul een sponsorcontractje rondgemaakt met het bedrijf Ben van de mobiele telefoons. Alleen mensen met zeer scherpe ogen ontwaren de drie letters op de badmutsen. Of zien die drie letters, in het geval van Pieter van den Hoogenband, al helemaal niet.

De ster van het EK heeft namelijk een eigen sponsor voor de badmuts. Van den Hoogenband senior: 'Als je, zoals Pieter, een bos haar hebt, zitten die Ben-badmutsen niet eens lekker.' Dat de KNZB er ook eens in slaagt een bedrijf warm te maken voor het zwemmen acht Van den Hoogenband positief, maar moest het dan uitgerekend een telefoonconcurrent zijn PSV's hoofdsponsor ?

'Ik heb niet de indruk dat de KNZB erg actief is op de sponsormarkt. Zo vind ik het ook zo jammer dat andere zwemclubs in het land achter blijven. AZ & PC in Amersfoort is een topclub, heeft een mooie accommodatie. Maar als je ziet met wat voor budget ze daar moeten werken..'

Nee, schudt de dokter beslist het hoofd, veel zakenvrienden in Amersfoort en omgeving heeft hij niet. 'Maar iemand moet die toch wel hebben?'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.