Zilver dankzij kalmte in het hoofd

Er werd lacherig over gedaan. Want dat Rutger Smith tegenwoordig in staat is de wieldoppen van een auto aan te zien voor sinaasappels, dat klonk inderdaad curieus....

Het was psychologie van de koude grond. Het voorbeeld was ook misschien niet het beste dat hij kon bedenken, bekende zijn trainer Gert Damkat nadat zijn pupil tweede was geworden bij het kogelstoten. Maar het ging er vooral om uit te leggen dat Rutger Smith heeft geleerd zijn gedachten te sturen.

Met die verworven wijsheid kan hij eindelijk toegeven aan zijn eigen feilbaarheid. Faalangst komt immers vooral voort uit de overtuiging van een sporter dat alles wat hij doet alleen maar goed kan en moet zijn.

Zijn talent, het aantal trainingsuren, de gebrachte offers en de importantie van het moment, zeker bij grote toernooien, staan hem geen missers toe. En zodra die zich toch aandienen, leidt twijfel in de geest tot verkramping van de spieren.

Het voorkwam dat Smith excelleerde bij de laatste drie internationale titeltoernooien. Of zoals Damkat vorig jaar na de WK indoor in Boedapest tegen zijn pupil zei: `Ik vind het raar. Je bent in grote vorm maar je stoot als een krant.'

De 23-jarige atleet werd altijd gezien als een exceptioneel talent. Hij zou de wereld veroveren. De mensen dachten het niet alleen, Smith beloofde het zelf, en wel bij de afsluiting van zijn juniorentijd, een periode waarin hij Europees en tweevoudig wereldkampioen werd.

Een aantal jaren slaagden atleet en trainer erin de schijn op te houden. Altijd viel er wel weer een ander excuus aan te dragen waarom kogel of discus niet zover gingen als mocht worden verwacht: blessures, onervarenheid, gebrek aan concentratie.

Het is wat Damkat zichzelf verwijt, namelijk dat hij met die verklaringen altijd genoegen nam. Hij noemt het een gevolg van hun relatie. `Die was gebaseerd op stoer doen. Rutger won altijd alles, dus denk je onwillekeurig: hij is mentaal sterk en dat houden we wel even zo. En wat we doen is goed, waarom zouden we daarvan afstappen? Het was de makkelijkste weg.'

Pas vorig jaar kon ook Damkat na de WK indoor niet langer ontkennen dat zijn pupil structurele problemen had, dat diens hoofd vol zat met negatieve gedachten. Samen besloten ze de hulp in te roepen van een sportpsycholoog.

Maar een maand later, nadat Damkat iemand had gevonden, haakte Smith af. Hulp van buitenaf inroepen was een zwaktebod. Hij kon het wel alleen af. Het ging ten koste van zijn prestatie bij de Spelen.

Het lag voor de hand dat Smith na het debacle zei bij thuiskomst op zoek te gaan naar een psycholoog. Sindsdien werkt hij samen met Rico Schuijers, is hij verhuisd naar Leek en werkt hij nu nog maar om de week samen met Damkat.

Smith moest volwassen worden, vond ook de trainer. `Hij is een aardige vent, een megatalent, maar vreselijk onzeker. Wij zaten te dicht op elkaar, terwijl je als trainer juist niet wil dat je atleet te afhankelijk van je is. Hij moet het ook kunnen zonder dat ik hem vertel of het goed of slecht is wat hij doet.'

In Madrid kon Damkat niet anders dan vaststellen dat Smith een belangrijke stap in zijn loopbaan zette. Tijdens de kwalificaties waren vrijdag de eerste twee pogingen middelmatig, maar bewees hij met een overtuigende stoot van 20.46 meter in zijn derde beurt zichzelf een dienst.

`Dat was het breekpunt', vond de kogelstoter zelf. `Niet in paniek raken, blijf om je heen kijken, zorg dat je niet in jezelf gekeerd raakt, doe onbevangen: ik heb op dat moment heel veel dingen gedacht. Maar ik heb nu geleerd hoe ik rustig kan blijven als ik zenuwachtig dreig te raken.'

Smith heeft geaccepteerd dat niet elke stoot of worp de winnende is. En dat elke vorige niets zegt over de volgende.

Met het antwoord dat hij zaterdagavond had op concurrent Martinez, die met 20.51 de beste afstand van Smith evenaarde, leverde hij bovendien het tweede bewijs van zijn mentale groei. Smith stootte de kogel direct naar Nederlandse recordafstand, 20.79 meter.

De Deen Joachim Olsen bleef nog buiten bereik. Maar de barrière van de 21 meter zal hij als eerste Nederlander slechten. Wanneer wilde Smith niet zeggen. Want dat hij het fijn vindt zichzelf met grote uitspraken druk op te leggen, zoals hij altijd heeft beweerd, ook dat bleek maar een fabeltje.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden