Zijn X-benen het Amerikaanse schaatsgeheim?

Wat is het geheim achter de successen van Brittany Bowe en Heather Richardson op de 1.000 en 1.500 meter? Marrit Leestra denkt het antwoord te weten.

Heather Richardson (rechts) staat met haar standbeen op de binnenkant van het ijzer terwijl Marrit Leenstra (links) meer op de buitenkant staat (13 december 2015, World Cup, Heerenveen) Beeld Klaas Jan van der Weij

Als Marrit Leenstra goede benen heeft, zoals zaterdag en zondag tijdens de WB-wedstrijden in Heerenveen, wordt ze derde. Dat is haar lot sinds de dominantie van Brittany Bowe en Heather Richardson op de 1.000 en de 1.500 meter. Leenstra's enige kans op goud is een veramerikanisering van haar techniek, denkt ze.

Laatst tijdens een ijstraining in Heerenveen schoot Leenstra (26) achter een treintje Amerikaanse rijdsters. Doorgaans rijdt elke sporter alleen met ploeggenoten in de rondte, maar de schaatsster van Team Corendon wilde even voelen wat die succesvolle Amerikanen nou precies doen. Want het kopiëren van een beweging is vaak makkelijker met behulp van een goed voorbeeld. Wat Leenstra vervolgens dacht? Oef, dit valt nog niet mee. Maar wat maakt die Amerikaanse vrouwen nou zo goed?

Marrit Leenstra na de 1500m afgelopen zondag Beeld anp

Efficiency

Leenstra is een 'flyer'. Ze beweegt lichtvoetig over het ijs en haar schaatstechniek ziet er mooi en beheerst uit, niet wild en krachtig zoals bij haar Amerikaanse concurrenten. Leenstra is van de klassieke, Nederlandse school. Zij is gewend haar been te ontspannen en 'over te komen', dat is glijden op de buitenkant van het ijzer en dat werd er bij Leenstra in haar tienerjaren ingestampt -'Leer dat na al die jaren maar eens af'.

Bowe en Richardson hebben een skeelerafkomst. Zij leerden hun benen nauwelijks rust te gunnen. Zij komen niet op de buitenkant van hun ijzers en zetten hun schaats vrijwel direct schuin naar binnen, waarna hun nieuwe afzet begint. Dat kost minder tijd, maar voor zo'n techniek moet je en sterk zijn. Leenstra: 'Als flyer kan ik niet meer winnen, dus ik moet niet vasthouden aan dat waar ik goed in ben. Afhankelijk zijn van de mindere dagen van anderen om te winnen wil ik niet.'

X-benen

Beide Amerikaanse vrouwen beschikken over X-benen en dat ziet Margot Boer, winnares van olympisch brons in Sotjsi op de 500 en 1.000 meter als een groot voordeel. 'Dat die handig zijn voor de sprint is al jaren bekend. 'Een schaatsster met X-benen staat sneller op de binnenkant van haar ijzer en begint daardoor eerder met afzetten dan iemand die haar schaats recht neerzet en langer doorglijdt.'

Het kopiëren van een andere schaats houding is gevaarlijk, denkt Boer. 'Van kopiëren is nooit iemand beter geworden en als je hun extreme X-benen probeert na te doen, krijg je voordat je het weet ergens anders in je lijf problemen.'

Leenstra ziet X-benen eerder als een nadeel. 'Een rechte lijn heeft meer kracht, door de knik die een X-been heeft, haal je de krachtlijn eruit als je afzet met je been.' Dat zou betekenen dat Leenstra met haar rechte benen in het voordeel is, mits het haar lukt om net zo snel haar druk op te bouwen én ze dit fysiek aankan.

Brittany Bowe (rechts) en Heather Richardson op de 1000 meter Beeld anp

Mentaliteit

Bowe en Richardson waren de favorieten voor goud op de 1.000 en de 1.500 meter op de Olympische Spelen in Sotsji. Maar de gehele Amerikaanse ploeg faalde daar. Boer: 'En dat gevoel van falen zit diep. Zij willen revanche. En zo'n gevoel kun je niet kweken, dat moet er zijn.'

Jac Orie, coach van LottoNL-Jumbo, valt het op met hoeveel energie de Amerikaanse vrouwen schaatsen. 'Zij leggen ontzettend veel agressie in een slag, dat kunnen de Nederlandse vrouwen nog niet.' Behalve de olympisch kampioene op de 1.500 meter: Jorien ter Mors. Maar ook Ter Mors komt uit het shorttrack en is bekend met het gevoel van constante druk op haar benen. Orie: 'Agressie in je slag kunnen leggen heeft te maken met kracht, maar ook met mentaliteit, en is zeker te trainen.'

Studie

Leenstra is de eerste Nederlandse vrouw die openlijk zegt dat ze denkt haar techniek te moeten veranderen. Boer en haar coach Marianne Timmer zeggen daar niet mee bezig te zijn. Boer: 'Dan kost het mij vier jaar om die techniek aan te passen en vervolgens is er iemand met een hele andere techniek die nóg harder rijdt.'

Nederlanders die zeggen dat het niet nodig is hun techniek te veranderen naar deze Amerikaanse stijl, zijn naïef, vindt Desly Hill. De coach van Team Stressless, waar Bowe bij rijdt, weet: 'Dit is precies wat de Russen en de Amerikanen de laatste jaren deden. Zij rijden nu zo goed omdat ze alle kampioensraces bestudeerden en daar de verbeterpunten uitpakten. De stijl van Bowe en Richardson is de toekomst.'

Orie denkt anders: 'Die Amerikaanse vrouwen doen niets dat ik niet eerder heb gezien. Er is maar één wet van Newton: je hebt maar een paar mogelijkheden om hard te schaatsen. Je kunt geen natuurwetten buigen.'

Margot Boer denkt er niet over om haar techniek aan te passen Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden