Voetbal Play-offs

Zijn de play-offs een lust of een last?

Woensdag is de start van de play-offs voor een plaats in de voorronde van de Europa League. Vroegtijdige uitschakeling in juli door een onbeduidende tegenstander kan een dreun zijn en rijk wordt een club er ook niet van.

Heracles won in 2016 de play-offs maar werd twee maanden later in een vrijwel leeg Portugees stadion meteen uitgeschakeld door FC Arouca (in geel-blauw shirt). Foto getty

De spelers van ADO Den Haag werden zondagavond als helden onthaald. Na de 3-2-zege op bezoek bij Roda JC hadden honderden supporters zich bij het stadion verzameld om het behalen van de play-offs om Europees voetbal te vieren. In de Hofstad dromen ze al van AC Milan en Arsenal in het eigen stadion. De werkelijkheid blijkt weerbarstiger: in de laatste negen jaar wist de winnaar van de play-offs slechts één keer het hoofdtoernooi van de Europa League te bereiken.

Is het behalen van de play-offs een lust of een last? Is het een felicitatie waard of moet de club juist sterkte worden toegewenst? Terwijl de meeste eredivisiespelers deze week uitvliegen naar warme oorden, strijden FC Utrecht, Vitesse, Heerenveen en ADO vanaf woensdagavond om een ticket voor de tweede voorronde van de Europa League. De winnaar speelt op 26 juli zijn eerste Europese wedstrijd. De eredivisie start pas twee weken later.

Om de groepsfase van de Europa League te halen, moeten tien wedstrijden worden gespeeld - vier in de Nederlandse play-offs en zes in de voorronde van de Europa League. De kans op succes is nihil. Klinkt het behalen van het Nederlandse toetje leuker dan het in werkelijkheid is?

'Het vraagt wel wat van een club, maar het is het allemaal waard. Elke sportman streeft naar het hoogst haalbare', zegt voormalig technisch directeur Nico-Jan Hoogma van Heracles. De club won twee jaar geleden de play-offs, maar werd in de eerste voorronde van de Europa League direct uitgeschakeld door het Portugese FC Arouca.

Nog voordat Heracles zich verzekerde van de voorronde van de Europa League, viel een dikke map met UEFA-reglementen op de deurmat. Er moest onder meer een ziekenauto in het stadion aanwezig zijn tijdens de training van de tegenstander en de staantribune achter het doel moest voorzien worden van stoeltjes. 'Voor Heracles was het de eerste keer in Europa, we moesten het nodige uitzoeken', aldus Hoogma, tegenwoordig directeur topsport bij de KNVB.

Voor de uitstraling van een club is het goed om in Europa actief te zijn, meent Jordy Zuidam. Al zit er volgens de technisch directeur van Utrecht ook een keerzijde aan het winnen van de play-offs: je speelt als langste door en moet als eerste weer beginnen. 'Het mag voor iedereen duidelijk zijn dat het niet het meest ideale scenario is om je optimaal voor te bereiden op het nieuwe seizoen.'

Toch benadrukt hij dat het de ambitie van FC Utrecht niet in de weg staat. 'Voetballen in Europa blijft een unieke ervaring voor de club, supporters en spelers. De sportieve belangen staan altijd voorop.' FC Utrecht was begin dit seizoen dichtbij het bereiken van de groepsfase van de Europa League. In de laatste voorronde bleek het steenrijke Zenit Sint-Petersburg te sterk.

Voorbereidingsproces

Het Europese avontuur trekt een zware wissel op de voorbereiding van een club. Heraclestrainer John Stegeman moest heel zijn planning aanpassen. Waar hij normaliter zes weken de tijd had om zijn team klaar te stomen voor het begin van de competitie, moest hij de spelers nu binnen drie weken fit krijgen voor hun eerste Europese wedstrijd ooit. 'Het is een gekke gewaarwording: je zit midden in een voorbereidingsproces en dan staat plots een heel belangrijke wedstrijd voor de deur.'

Stegeman schrapte de gebruikelijke wedstrijden tegen de amateurverenigingen en begon met zwaardere trainingen dan hij in de voorgaande jaren had gedaan. 'Dat kon ook omdat we langer waren doorgegaan. Het conditieverlies na drie weken vakantie is minder dan na zes weken niks doen.'

Belangrijker: vroegtijdige uitschakeling door een onbeduidende tegenstander kan een enorme mentale dreun zijn. Nog voordat het seizoen goed en wel is begonnen heeft de euforie plaats gemaakt voor chagrijn. Stegeman: 'Ik heb de uitschakeling tegen Arouca als een van mijn dieptepunten bij Heracles ervaren. Toen hebben we wel even een mentale tik gehad.'

Rijk worden de clubs niet van de voorrondes in de Europa League. Volgens Hoogma kostte het Europese avontuur Heracles zelfs geld. De club moest een vliegtuig charteren en de hotelkamers betalen. Ook voor sponsoren. 'Die wil je iets teruggeven voor hun jarenlange steun. Hoeveel het ons uiteindelijk heeft gekost durf ik niet precies te zeggen.'

Camping

Lucratief wordt het pas wanneer de groepsfase wordt bereikt, meent Zuidam. FC Utrecht speelde afgelopen seizoen in de eerste voorronde tegen FC Valletta uit Malta. Niet een tegenstander waar het publiek massaal voor naar het stadion komt. Bovendien worden de wedstrijden gespeeld als veel supporters ergens op de camping in Zuid-Europa zitten. 'De eerste voorronden zijn geen uitverkochte huizen gebleken.'

Stegeman vraagt zich af of het Nederlandse voetbal gebaat is bij de huidige opzet van de play-offs waarbij de nummers vijf tot en met negen strijden om het overgebleven Europese ticket. In zijn ogen heeft FC Utrecht als nummer vijf van de reguliere competitie bewezen thuis te horen op die plek. 'Nu zou de nummer negen door een scheidsrechterlijke dwaling alsnog Europa in kunnen. Daar is niemand bij gebaat.'

Daar sluit Zuidam zich bij aan. 'De club die als vijfde is geëindigd, heeft bewezen recht te hebben op die plek. Zij zouden een optimale voorbereiding in aanloop naar de voorronde van de Europa League moeten krijgen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.