Zelden wint een schaatser bij zijn debuut. En toen was daar Pavel Koelizjnikov

In eerste instantie oordeelden de Nederlandse sprinters genadeloos over Pavel Koelizjnikov, de onbekende 20-jarige Rus, die tot algehele verbazing de 500 en 1.000 meter won bij zijn wereldbekerdebuut in Obihiro. 'Pakhaas' noemden ze hem, vanwege zijn dopingschorsing van twee jaar. Maar het cynisme bleek niet bestand tegen zijn prachtige rijstijl. De slotsom luidde: Koelizjnikov is een aanwinst.

Pavel Koelizjnikov, gisteren tijdens zijn 1000 meter. Beeld epa

'Hij zit mooi compact', zei olympisch kampioen Stefan Groothuis bewonderend. 'Hij heeft een rustige slag. Je ziet dat hij er echt veel kracht en macht inlegt.' Kjeld Nuis, die op de 1.000 meter slechts 0,04 seconde toegaf op de winnende tijd van de Rus (1.09,23): 'Mooie schaatser. Met zijn techniek kun je zo'n tijd rijden. Hij rijdt niet krassend naar de finish. Het is niet dat je denkt: waar haalt hij het vandaan?'

Ook Kosta Poltavets is onder de indruk van de jongeling uit Siberië, die hij dit seizoen voor het eerst onder zijn hoede heeft. De Russische bondscoach, die een Nederlands paspoort bezit, ziet hem als een toekomstig kampioen. 'Hij heeft de techniek van Jan Bos, de kracht van Michel Mulder en het hoofd van Sven Kramer. Misschien moeten we hem niet Koelizjnikov noemen, maar Kalasjnikov.'

Een dodelijk wapen als bijnaam; het past bij de koelbloedigheid waarmee de zoon van een Russische militair afrekende met de gevestigde orde. Het komt zelden voor dat sprinters een wedstrijd winnen bij hun wereldbekerdebuut, laat staan twee. Zijn zege op de 500 meter, in 34,96, kwam nota bene slechts anderhalf uur nadat hij als 11de was geëindigd op de 1.500 meter. Op de eerste 500 meter, vrijdagmiddag, pakte hij zilver.

Pepmiddel

Het toeval wil dat de Rus in Obihiro, bij de WK junioren in maart 2012, positief werd bevonden nadat hij de 1.000 meter had gewonnen. In zijn urine werd methylhexaneamine aangetroffen, een pepmiddel dat volgens de schaatser in een medicijn zat dat hij gebruikte tegen verkoudheid. Uit testen van dat geneesmiddel bleek dat die verklaring niet klopte, waarna hij voor twee jaar werd geschorst.

Zelf kon de schaatser niets zeggen over die donkere periode. Blozend bekende hij dat hij slechts één zinnetje Engels sprak: 'no English'. Poltavets zei zich niet in de zaak te hebben verdiept. Hij gaat er nog steeds van uit dat het een ongelukje was, maar heeft de sprinter wel gewaarschuwd dat een volgende fout hem niet vergeven zal worden. 'Dan is het levenslang.'

De 51-jarige Poltavets wilde geen parallel trekken met een andere pupil: Denis Joeskov. Die zat voordat hij doorbrak als schaatser (wereldkampioen 1.500 meter in 2013) wegens marihuanagebruik een schorsing van twee jaar uit. Het enige wat de trainer erover kwijt wilde is dat dopingcontroles kennelijk werken. 'Je ziet dat er beleid is in Rusland. Dat is een goede ontwikkeling. Hoe meer controles, hoe beter.'

Beeld epa

Generatiewisseling

Binnen de Russische nationale selectie is sprake van een generatiewisseling. Het flamboyante boegbeeld van de afgelopen jaren, Ivan Skobrev, heeft zich gestort op ijsdansen, via een populaire televisieshow. Dat is een verkapte zegen, erkent Poltavets. De oud-wereldkampioen was met zijn losse trainingsmoraal geen goed voorbeeld meer voor jonge schaatsers. 'Dit is beter. De sociale en sportieve balans binnen de teams is beter.'

De eerste resultaten in Obihiro wijzen op zijn gelijk. Niet alleen Koelizjnikov blonk uit. Op de 500 meter presteerden ook drie andere sprinters sterk: Roeslan Moerasjov eindigde in de twee ritten als derde en vierde. Op de 5 kilometer werd de Nederlandse hegemonie doorbroken door de Aleksandr Roemjantsev, die tweede werd achter Sven Kramer.

Van de verbazing over de opvallende Russische prestaties begreep Poltavets weinig. Kramer en Ireen Wüst hadden ook weinig tijd nodig om aansluiting te vinden bij de wereldtop.

Poltavets: 'De Spelen van Sotsji kwamen twee jaar te vroeg. Nu zie je een nieuwe generatie aankomen. Dan kun je zeggen: wie zijn dat, we kennen die jongens niet? Maar stel de vraag in Nederland: wie is Gerben Jorritsma? Wie Bo van der Werff? Waarom moeilijk doen als er uit een ander land nieuwe schaatsers komen die hard rijden?'

De Oekraïner, die als schaatscoach bij verschillende Nederlandse ploegen werkte, heeft lang geaarzeld of hij na de Winterspelen van Sotsji als bondscoach naar Rusland zou terugkeren. Voorlopig heeft hij zijn oude functie weer opgepakt. Zijn schaatsplannen hebben de steun van de bond, het olympisch comité en het ministerie van sport, zegt hij, ook al voldeed Rusland in Sotsji niet aan de hoge verwachtingen.

Poltavets werkt aan de totstandkoming van een nationaal schaatscentrum in Kolomna. Daar moet een internaat komen voor talentvolle schaatsers en een opleidingscentrum voor regionale coaches, wier vakkennis gedateerd is. Hij hoopt ook de ijsmachines te vervangen, zodat op termijn elf maanden per jaar ijs beschikbaar is. 'Dat hadden we vroeger in de Sovjettijd ook. Begin jaren tachtig was er in Sint-Petersburg een 333-meterbaan die elf maanden per jaar open was.'

Het aantal serieuze wedstrijdschaatsers in Rusland is gering: tweehonderd, schat Poltavets. De nationale selectie bestaat uit twee ploegen van elk 16 mannen en vrouwen. Hij doet de sprinters en middellange afstandsrijders, de Italiaan Maurizio Marchetto de lange afstanden. Vergeleken bij Nederland stellen de aantallen schaatsers weinig voor, weet hij. Maar het blijkt voldoende om groeibriljantjes als Koelizjnikov te ontdekken.

Poltavets geniet van zijn pupil. 'Hij is een echte racer. Hij heeft lef. Als ik hem nu vraag op een tafel te dansen, dan doet hij dat ook. Omdat hij er plezier in heeft.'

Beeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.