Columnpaul onkenhout

Zeker een droogkloot

null Beeld
Paul Onkenhout

Op YouTube staat een filmpje uit 2016 waarin Simon Kistemaker, de trainer die deze week overleed en wiens dood een massaal rouwvertoon tot gevolg had, wordt geïnterviewd voor het tv-programma Voetbal Inside. Met de pest in zijn lijf zegt hij dat het voetbal een dooie klotezooi is geworden.

Typisch Kistemaker. Waar een andere criticus het voetbal voor een camera netjes als saai zou typeren en zou vaststellen dat de sport ernstig is verzakelijkt, met alle akelige gevolgen van dien, heeft hij het over een dooie klotezooi. Hij had deels gelijk, daar niet van.

In minder dan twee minuten fileert hij het moderne voetbal volledig. Er wordt niet meer gelachen, stelt hij vast, de humor is verdwenen. ‘Iedereen is serieus, iedereen lult hetzelfde.’ Nee, naar interviews met voetballers kijkt hij allang niet meer, want ‘daar is geen reet aan’. Droogkloten, zijn het volgens hem, allemaal.

De aanleiding van het gesprekje was een boek dat sportjournalist Yoeri van den Busken over hem had geschreven, De Kist. Het zal niet zijn bedoeling zijn geweest, maar met de ondertitel, De laatste culttrainer van Nederland, luidde Van den Busken destijds het einde van een tijdperk in. Dat was logisch. In een dooie klotezooi is geen plaats voor culttrainers. Hun gedrag is te afwijkend.

Een precieze definitie van het begrip ‘culttrainer’ (of cultvoetballer) bestaat niet. Het gaat in de eerste plaats om het gevoel dat hij losmaakt. Hij beroert anderen. In de tweede plaats is een culttrainer geen meeloper. Tot op zekere hoogte is hij tegendraads en, vooral, oorspronkelijk, origineel en niet bang voor reacties.

Op het eerste gezicht was Simon Kistemaker een modale trainer. In zijn veertig jaar omvattende loopbaan beleefde hij een paar uitschieters, maar zijn cv is allesbehalve bijzonder. De eredivisie was te hoog gegrepen voor hem.

Met De Graafschap zonk hij een jaar na een spectaculaire promotie terug naar de eerste divisie en bij FC Utrecht werd hij al na vijf maanden weggestuurd, mede omdat hij de bestuursleden farizeeërs had genoemd. Dat werd niet gewaardeerd. De laatste vijftien jaar van zijn loopbaan sleet hij in het amateurvoetbal.

Desondanks werd deze week massaal stilgestaan bij zijn overlijden. Journalisten en oud-journalisten eerden hem in lange stukken waarin bekende en minder bekende anekdotes werden opgedist. Op Twitter was de stemming bedrukt. Een grootheid was heengegaan.

De Volkskrant herdacht de ‘ongelikte beer met een hoog knuffelgehalte’ op een volle pagina. Een motivatiekunstenaar, werd hij ook genoemd. Ook in alle andere kranten en op tv en radio werden zijn leven en zijn betekenis in lange stukken gememoreerd. Legende, noemde De Gelderlander hem, verwijzend naar zijn gloriejaren in Doetinchem. De teneur: grote mond, klein hartje, duidelijk, hard en toch lief.

Zonder dat hij daar op uit was, slaagde Kistemaker er in boven zijn carrière uit te stijgen. Dat gebeurt zelden, en steeds minder. Het komt ook niet vaak meer voor dat een man een heel tijdvak symboliseert.

Ook toen hij allang uit beeld was verdwenen, wakkerde hij bij oudere mannen het verlangen aan naar het voetbal uit andere tijden; naar de tijd dat geld nog niet zo overheersend was, de afstand tussen de spelers en het publiek te overzien was en de professionalisering van de sport nog in de kinderschoenen stond. Dat is dus kortweg de tijd dat het voetbal nog geen dooie klotezooi was, niet iedereen hetzelfde lulde, er nog gelachen kon worden en voetballers geen droogkloten waren.

Mensen zijn vergeten dat voetbal een heerlijk spel is, klaagde hij in 2016, een spel waarvan je moet genieten. De Kist kwam al snel in de verkeerde tijd terecht. Hij is lang niet de enige, bleek deze week.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden