interview

Ze speelde meer interlands dan Van der Sar. Nu stopt ze ermee

Daphne Koster is pionier in het vrouwenvoetbal

De bekerfinale tegen PSV wordt vrijdag haar laatste wedstrijd. Daphne Koster, boegbeeld van Ajax en Nederland, is uitgespeeld, hoewel haar passie voor het vrouwenvoetbal nog niet aan kracht heeft verloren.

De Ajax-vrouwen, met Daphne Koster in het midden, tijdens de warming-up. Beeld Hollandse Hoogte

Een afscheid à la Dirk Kuijt? Ja, dat lijkt Daphne Koster wel wat. Net als de spits van Feyenoord wordt ze begeleid door het managementbureau van Rob Janssen. 'Ik zei daar al voor de grap: er is nog iemand van 36 die ermee stopt hè.' Alleen wordt drie doelpunten maken een beetje lastig, vreest ze. 'Ik ben verdediger.'

De bekerfinale van Ajax tegen PSV, vrijdagavond in Den Haag, wordt het laatste optreden van Koster; 139-voudig international en pionier in het vrouwenvoetbal.

Voor de kampioenswedstrijd tegen ADO Den Haag, twee weken terug, liep ze samen met haar dochter en nichtje het veld op, ze waren mascotte. 'Ik zag die naam Koster op de achterkant van hun shirts. Ik dacht: dit is dus de nieuwe generatie. Ik hoop dat ze de vruchten plukken van wat wij hebben geïnvesteerd.'

Toen ze begon, bij SVA in Assendelft, was Koster nog het enige meisje op de vereniging, voor wie speciaal een kleedkamer vrijgemaakt moest worden. Een kleine dertig jaar later stopt ze, als heuse eredivisievoetballer van Ajax. Zo weerspiegelt de carrière van Koster de razendsnelle ontwikkeling die het vrouwenvoetbal in Nederland heeft doorgemaakt.

Als ze het hoogtepunt uit haar loopbaan moet noemen, dan is het de dag waarop ze zich Ajacied mocht noemen, vijf jaar terug. 'Als klein meisje was ik helemaal gek van deze club, Edgar Davids en Dennis Bergkamp waren mijn helden. Maar ik wist niet beter of je kon als meisje nooit voor Ajax spelen. Die eerste keer dat ik het shirt mocht aantrekken was een emotioneel moment.'

Koster werd het boegbeeld van de generatie Oranje-vrouwen die in 2009 de halve finale van het EK haalden. Met haar blonde kuif en aanvoerdersband was ze niet te missen. De wedstrijd tegen Engeland, live uitgezonden door de NOS en Eurosport, trok meer dan twee miljoen kijkers.

Koster gaat graag voorop in de strijd, ook buiten het veld. 'Ik hou er van om de zaak op scherp te zetten. Misschien heb ik dat ook wel nodig om optimaal te functioneren.'

In augustus 2015 beviel ze van haar dochter Sanne. Drie maanden na de bevalling stond ze bij Ajax weer op het veld in een oefenwedstrijd. 'Maar dat was vooral omdat er bij de vrouwen geen belofteteam is, waarin je rustig je minuten kunt maken. Achteraf was dat veel te vroeg: mijn hoofd wilde wel, maar mijn benen nog niet.'

Koster is de eerste speler in Nederland die haar carrière onderbrak voor een zwangerschap. Ze zegt in haar revalidatie eenzaam te zijn geweest. 'Ik dacht: wat maakt het uit of je van een kruisbandblessure terugkomt of van een zwangerschap?'

Maar er bleek wel degelijk een wezenlijk verschil. 'Bij een kruisbandblessure weet iedereen: die komt terug. Bij een bevalling is het meer: zoek het maar uit. Toen ik in Amerika voetbalde, heb ik bij mijn teamgenoten gezien dat het moederschap prima samengaat met voetballen op het hoogste niveau. Maar dan moet je wel daarin gesteund worden.'

Daphne Koster is moeder van een dochter. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

En juist daar ontbrak het in haar geval aan, zegt ze. 'Toenmalig bondscoach Roger Reijners kwam nog wel op kraambezoek, daarna hoorde ik niets meer. Bij Ajax voelde ik eveneens weinig steun van de trainer, al hebben we daar naderhand goede gesprekken over gehad. Uiteindelijk bepaalt de trainer wanneer je weer speelt. Geef je spelers die buiten de boot vallen geen aandacht, dan vermoord je ze eigenlijk.'

Ook in die zin is ze een wegbereider geweest. Trots: 'De eerstvolgende speelster die nu zwanger is en wil terugkomen, kan zich aan mij spiegelen. Ze weet dat het kan. En de club en trainers nu ook.'

Koster speelde in haar carrière in Nederland voor Ter Leede uit Sassenheim en toen de eredivisie in 2007 werd opgestart voor AZ, Telstar. Ze volgde haar eigen weg, altijd. Ging elke voetballer naar Zweden, dan koos Koster juist voor iets anders. In haar geval: een avontuur in Amerika, in 2010, bij Sky Blue in New Jersey, niet ver van New York.

Het voelde, zegt ze, haast als thuiskomen. 'Zó competitief, heerlijk! Hier zeurt iedereen over randvoorwaarden. Nou, we speelden daar op een American Football-veld met weet-ik-niet-hoeveel lijnen. Maar denk je dat ik er ooit iemand over heb horen klagen?'

Door president Barack Obama werd ze met Sky Blue uitgenodigd op het Witte Huis. Zat ze daar, meisje uit Assendelft. 'Ik keek naar buiten en zag al die toeristen, achter het hek. Zelf heb ik daar ook ooit gestaan, op vakantie. Hoe kom ik hier nou weer terecht, dacht ik bij mezelf.'

Het kwam er niet van om Obama ook de hand te schudden. 'In alle eerlijkheid: we werden daar uitgenodigd vanwege het kampioenschap een jaar eerder. Daar was ik niet bij geweest. Mij paste dus enige bescheidenheid. Misschien gek, maar wat me het meeste bijstaat is de manier waarop Obama bewoog. Zelden iemand zo elegant, zelfverzekerd en ontspannen zien voortbewegen.'

Het handtekeningen uitdelen na afloop van een wedstrijd nam ze mee naar Nederland en introduceerde ze bij Telstar, Ajax en het Nederlands elftal. In Amerika leerde ze dat het niet alleen om die negentig minuten gaat, maar dat je ook mensen aan je moet binden. Een verhaal moet verkopen.

Het is wat ze mist bij KNVB. 'Neem nou de bekerfinale. Waar moet jij aan denken bij een bekerfinale. Precies, die dennenappel. Maar wat krijgen wij? Zo'n beker die je bij de winkel om de hoek voor 35 euro koopt. Waar het om gaat is het antwoord op de vraag: wat wil je uitstralen met vrouwenvoetbal?'

Ze is kritisch op de bond. 'Als je serieus genomen wilt worden, moet je durven benoemen wat er niet goed is. Het beeld dat de KNVB nu rond het vrouwenelftal wil creëren is dat van die lieve, aardige Leeuwinnen. Mensen die een kritische noot plaatsen over het beleid proberen ze buiten te sluiten. Maar weet je waar het vrouwenvoetbal pas echt mee gebaat zou zijn? Met iemand als Johan Derksen. Een kritisch geluid zou het vrouwenvoetbal smoel geven. Nu is het veel te zoetsappig allemaal.'

Ze ziet het ook bij de aanstelling van bondscoaches. 'Er is te vaak voor de gemakkelijke weg gekozen. Van de bond hoor je altijd dat trainers niet happig zijn om de vrouwen te gaan leiden. Dan denk ik: zorg dan dat het aantrekkelijker wordt. Bij Arjan van der Laan (vorig jaar december ontslagen, red.) had ik meteen mijn twijfels. Hij kwam van FC Lisse. Weet je dan wat er gevraagd wordt in het topvoetbal van de vrouwen?'

Minke Booij maakte onlangs haar vertrek bekend als manager vrouwenvoetbal van de KNVB. Wie Koster zo hoort praten, kritisch en bevlogen, zou in haar zomaar haar opvolgster kunnen zien. Maar Koster ziet zichzelf niet in Zeist werken om het vrouwenvoetbal vooruit te helpen. Niet in de huidige constellatie in elk geval.

130 vs 139

130 interlands stond Edwin van der Sar in het doel van Oranje, waarmee hij recordinternational is bij de mannen

139 interlands heeft Daphne Koster op haar naam staan. Geen record. Dat is in handen van Annemieke Kiesel die 156 keer uitkwam voor Nederland tussen 1995 en 2011.

'Ik zie genoeg kansen, maar dan moet je ook echt kunnen meepraten. Er zijn 153 duizend vrouwen die voetballen. Met die aantallen ben je bijna een bond op zich. Maar bij de KNVB zit je niet aan de directietafel, je hebt eigenlijk niets te vertellen. De hele organisatiestructuur is ingericht op mannen. Wil je ons echt een kans geven, moet je dat doorbreken. Anders blijft het aanrommelen.'

Wat ze gaat doen, weet ze niet. In juli komt er in elk geval een autobiografie uit: Daphne Koster, Nooit meer buitenspel. En verder moet ze natuurlijk aftrainen. Koster zou Koster niet zijn als ze ook daar niet een doel aan zou verbinden. Met een fonkeling in haar ogen: 'Als eerste vrouw ooit debuteren in Lucky Ajax, dat lijkt me nou mooi.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.