Sportnieuws Basketbal

Worthy de Jong geeft alles voor ZZ Leiden in de playoffs om de landstitel basketbal, maar het mocht niet baten

Het verschil tussen Donar en ZZ Leiden is in de play-offs om de landstitel basketbal groot. Vechtjas Worthy de Jong behoort tot de onderliggende partij, die tegen een 3-0-achterstand aankijkt. Toch houdt hij hoop. Tegen beter weten in.

Playoffs basketbal Donar-Leiden. Foto Guus Dubbelman

Vanaf het moment dat de scheidsrechter zaterdagavond de bal opgooit voor de start van het derde play-offduel tussen Donar en ZZ Leiden staat het vuur in de ogen van Worthy de Jong. De basketballer is fanatiek tot in zijn vezels. Kauwgom maalt tussen zijn kiezen, zijn neuspiercing is afgeplakt met een witte pleister. Hij is klaar voor een gevecht over vier kwarten.

De Jong scoort voor Leiden de eerste twee punten van de wedstrijd en jaagt meteen zijn teamgenoten op. Maar hoe hij daarna ook sleurt en zuigt – de scheidsrechters krijgen soms een schouderklop, dan weer een cynisch lachje – zijn team krijgt het opnieuw niet voor elkaar te winnen in deze play-offs. Het wordt 80-69 voor de Groningers. Met een 3-0-voorsprong in de best-of-sevenserie hoeft Donar nog maar één keer te winnen om de vierde landstitel in vijf jaar te pakken.

De 30-jarige De Jong keerde na een jaar in de Franse competitie dit seizoen terug bij Leiden, de club waar hij zijn grootste successen behaalde. Hij werd er twee keer landskampioen, in 2011 en 2013. Daarna groeide Donar uit tot onbetwiste basketbalgrootmacht van Nederland.

De voorsprong van Donar

Het verschil tussen Donar en de rest van Nederland is groot, zegt De Jong. ‘Kijk alleen al naar hun bank: ze kunnen om de drie, vier minuten wisselen en verliezen eigenlijk op geen enkele positie aan kwaliteit. Dat zijn elke keer verse lichamen om tegen op te boksen. Wij hebben die luxe niet. Er is bij ons geen geld voor zo’n brede selectie.’

Het is een troefkaart die Donar-coach Erik Braal graag trekt, ook tegen de andere Nederlandse clubs. In de competitie verloor zijn ploeg maar vier keer in 42 wedstrijden. Leiden versloeg als enige Donar in het Groningse Martiniplaza.

In de bekerfinale, begin dit jaar, werd het klasseverschil pijnlijk duidelijk. Leiden werd weggespeeld door het fitte Groningen. Grote man aan de kant van Donar was de Amerikaan Brandyn Curry, die een aantal jaar geleden nog voor Den Bosch speelde. ‘De beste Amerikanen in de Nederlandse competitie gaan óf naar Groningen óf naar het buitenland. Nederlandse topspelers als Arvin Slagter en Thomas Koenis gingen ook van Leiden naar Groningen’, verzucht ZZ Leiden-coach Paul Vervaeck. ‘En geef ze eens ongelijk. Daar krijgen ze gewoon beter betaald en worden de prijzen verdeeld.’

Het begrotingsverschil: zo’n 1,5 miljoen bij Donar tegenover 1,2 miljoen bij Leiden. Leiden-voorzitter Marcel Verburg: ‘En dat verschil wordt groter als je vergelijkt wat wij kunnen besteden aan spelers en technische staf. Onze zaal kost ons veel geld – wij hebben de uitbouw en businesslounge zelf betaald. En wij betalen een behoorlijke huur. Martiniplaza is een multifunctioneel gebouw. Dat levert geld op.’

Leiden speelt in ‘the Barn’, hooischuur, zoals de benauwde Vijf Meihal wordt genoemd. Deze is opgebouwd uit lichtblauwe golfplaten – veel meer dan een veredelde gymzaal van een basisschool is het niet. Als de zon er opstaat, verandert de ruimte, met een capaciteit voor 2.000 man, in een sauna.

Hoe anders is dat in de luxe hal van Martiniplaza. De entree: een glazen gevel ter grootte van een basketbalveld. Ook belangrijk: de airco op orde in de hal waar zo’n 4.350 basketbalfans in passen. ‘Toch blijft de Vijf Meihal de vetste gym van Nederland’, zegt De Jong. Een gekleurde blik? ‘Nee: die 2.000 man zitten hier bovenop het veld. Niet alleen de zaal, ook de sfeer kan verhit zijn. Leidenaren houden van basketbal.’

Foto Guus Dubbelman

Basketbal leeft?

In de jaren zeventig en tachtig leefde het eredivisiebasketbal in Leiden, toen nog gesponsord door Elmex en Parker. Na zo’n 20 jaar afwezigheid op het hoogste niveau kwam Leiden in 2006 terug: hoofdsponsor Zorg en Zekerheid geloofde in de ambities om binnen vijf jaar landskampioen te worden. Onder meer door de inbreng van Toon van Helfteren, inmiddels bondscoach, werd dat gedroomde landskampioenschap in 2011 behaald.

Voorlopig lijken Leiden, Den Bosch en Rotterdam het te moeten doen met de strijd om de tweede plek. Of om de Supercup, waarmee Landstede dit jaar verrassend aan de haal ging na winst op Donar. ‘Wij zijn dit seizoen in elk geval the best of the rest’, verzucht Leiden-voorzitter Verburg.

Worthy de Jong blijft strijdbaar. Hij wil graag nog een jaar in Leiden blijven, maar is kritisch op zichzelf. Zijn verbluffende balbehandeling, waarbij hij als een balletje-balletje-goochelaar speelt met zijn tegenstanders, wisselt hij zaterdagavond af met slordige fouten. Zijn schoten zijn ook al wisselvallig. De pass vaak slordig.

De play-offs winnen wordt een lastig verhaal, weet hij ook, al is het in theorie nog mogelijk. Dinsdag is de vierde wedstrijd in Leiden. ‘Maar met een iets bredere selectie, die vanaf het begin van het seizoen bij elkaar is, moet het mogelijk zijn ook Donar te verslaan de komende jaren. Laat ze maar komen.’

Donar

Capaciteit Martiniplaza: 4350

Gemiddeld aantal toeschouwers: 3300

Seizoenkaarthouders: 1700

Begroting: zo’n 1,5 miljoen euro

ZZ Leiden

Capaciteit Vijf Meihal: 2000

Gemiddeld aantal toeschouwers per wedstrijd: 1650

Seizoenkaarthouders: 1.100

Begroting: zo’n 1,2 miljoen euro