De spelers van Liverpool maken een triomftocht door hun stad nadat  ze de Champions League hebben gewonnen, 2 juni 2019.

ANALYSE

Woede om de Super League? Het voetbal heeft in zijn zucht naar geld zijn ziel allang verkocht

De spelers van Liverpool maken een triomftocht door hun stad nadat ze de Champions League hebben gewonnen, 2 juni 2019.Beeld REUTERS

Hoe omstreden ook, de beoogde vorming van de Super League is een logische ontwikkeling in het internationale voetbal. De zoektocht van de Rupsjes Nooitgenoeg naar meer inkomsten eindigt nooit.

Meer wedstrijden op het hoogste niveau. Meer geld, afkomstig uit meer bronnen. Azië. Amerika. Maar ook: automatische plaatsing, om verzekerd te zijn van inkomsten. De Super League, initiatief van twaalf clubs uit drie landen, roept heftige reacties op, vanwege de rigoureuze breuk met het verleden vooral.

Kopieer de eindfase van de huidige Champions League met louter topclubs, als de kleinere clubs meestal roemloos zijn uitgeschakeld en het toernooi pas écht begint, tot toernooivorm. Ontneem de Uefa rechten tot exploitatie en organisatie. Dat is zo’n beetje het uitgangspunt.

De Uefa is dus boos, met hevige dreigementen, al is besloten pas vrijdag tijdens een extra vergadering tot officiële standpunten te komen, na rijp beraad. In een eerder persbericht dreigde de Uefa de betrokken clubs uit de nationale competities te verstoten en spelers te verbieden mee te doen aan landentoernooien. Juristen denken dat het moeilijk zal zijn al die eventuele sancties staande te houden.

Andere clubs zijn boos. Supporters zijn woedend. De internationale spelersvakbond Fifpro sprak zijn zorg uit en een enkele topspeler, onder wie Bruno Fernandes van Manchester United en Ander Herrera van Paris SG, toont zich bevreesd voor vervreemding van het voetbal. Zelfs de Britse premier Boris Johnson is razend, omdat hij de volkssport ziet losgerukt uit zijn tradities, voor zover dat nog niet was gebeurd.

Meer topduels

De inzet van de Super League is duidelijk. Meer geld verdienen in meer topduels, later ook voor een vrouwencompetitie, waarvan de Champions League nu vaak niet eens op tv is. De twaalf initiërende clubs torpedeerden daarmee niet voor het eerst en bewust het verloop van de vergadering van het Uefa-bestuur in Montreux, dat hoopte de beoogde wijzigingen in de reguliere Champions League per 2024 af te hameren. Daarin zou de macht van de clubs en het aantal wedstrijden al stijgen. Alleen: dat is niet genoeg voor de twaalf, die volgend seizoen van start willen.

De coup komt niet onverwacht. Alleen het moment is apart, want afgelopen vrijdag gingen de clubs akkoord met de nieuwe Champions League. Juventus en Real Madrid zijn al jaren voortrekkers van extreme hervormingen. Manchester United, Liverpool, Arsenal en ook AC Milan zijn in Amerikaanse handen. In de Verenigde Staten zijn gesloten competities als de NBA (basketbal) en NFL (american football) met veel spanning en een uitgekiend verdienmodel usance.

Chelsea is van de Russen, Manchester City van de Emiraten en Internazionale van de Chinezen. Het voetbal heeft in zijn zucht naar geld de ziel allang verkocht aan ‘vreemde’ eigenaren, die weinig ophebben met de aloude traditie van voetbal in Europa, met van onderop gebouwde structuren waaruit topvoetbal voortvloeit.

In de nieuwe opzet zijn twee groepen van tien clubs voorzien, waarvan vijftien clubs vaste deelnemers zijn en vijf variabel. Directeur Edwin van der Sar van Ajax, tevens vicevoorzitter van de ECA (European Club Association), liet maandag weten al bijna 30 uur met korte onderbrekingen te vergaderen. Hij is een van de architecten van de nieuwe Champions League en toonde zich verrast en teleurgesteld over de aankondiging van de Super League.

Miljardenbedragen

De deelnemers spelen sowieso 18 groepsduels en gaan daarna verder via knock-out. De totale prijzenpot van 3,25 miljard euro voor de 32 deelnemers aan de huidige Champions League wordt in de Super League verre overtroffen. Althans, de initiatiefnemers schermen met miljardenbedragen, onder meer alleen al 3,5 miljard om de huidige problemen rond de pandemie op te lossen.

Jaarlijks zouden de vaste deelnemers volgens The New York Times kunnen rekenen op ongeveer 350 miljoen euro, ruim drie keer zoveel als de winnaar van de Champions League krijgt. De bank JPMorgan is een belangrijke financier.

Het is vooral het aspect van automatische plaatsing dat woede en verontwaardiging wekt. De band met de nationale competities zou daarmee zijn doorgesneden. Tot nog toe was de plaatsing voor de Champions League en Europa League afhankelijk van prestaties in de nationale competities, die door de hervormingen aan waarde zullen verliezen.

De deelnemers kunnen in hun nationale competitie, waaraan ze willen blijven deelnemen, desnoods met een B-ploeg aantreden. En misschien is dat niet eens nodig. De deelnemers zullen zoveel geld ontvangen, dat ze brede selecties kunnen onderhouden en op twee fronten kunnen strijden.

De huidige Champions League heeft de nationale competities uitgehold. Clubs als Paris Saint-Germain, Bayern München en Juventus zijn al jaren op rij kampioen, mede dankzij de verrijking door de Champions League. Uitgerekend dit seizoen mist Juventus de titel, en ook PSG is verre van zeker. De huidige Champions League is na de winterstop, als het kleine grut is verdwenen, al een officieuze Super League.

Onbegrensde markt

Voetbal zoekt altijd naar meer geld. Op zich zijn revolutionaire wijzigingen van competities van alle tijden. Miljoenen mensen willen nu eenmaal voetbal zien. Daarvoor is een bijna onbegrensde markt. Voor de invoering van het profvoetbal in Nederland speelden de beste spelers in het buitenland, waar ze wel geld mochten verdienen.

De KNVB stond profs niet eens toe in de nationale ploeg te voetballen. Na de zogenoemde Watersnoodwedstrijd in Parijs, in 1953, besloot onder meer Fortuna ’54 de sterren terug te halen en daarmee het gezag van de KNVB te tarten. Onder die druk ontstond in 1954 betaald voetbal in Nederland.

Sindsdien is voortdurend gezocht naar mogelijkheden om inkomsten te vergroten, variërend van het mislukte experiment met de zender Sport 7 en praten over de Beneliga tot het invoeren van play-offs en het spreiden van voetbal over alle dagen van de week, om de televisie te bedienen. De laatste grote Europese hervorming was het toelaten tot de Champions League van vier clubs uit de vier toplanden, om de grootste tv-markten tevreden te stellen.

Exorbitante salarissen

Het is nog niet genoeg. Clubs hebben veel geld nodig, zeker nu de pandemie een fors gat heeft geslagen in de begrotingen. Ze willen zekerheid en voelen zich gesteund door grote geldschieters. Juventus, Liverpool, Tottenham en Arsenal weten nog niet eens of ze volgend seizoen wel meedoen aan de Champions League. Ze kunnen zich die onzekerheid niet permitteren, verplicht als ze zijn de exorbitante salarissen van soms tientallen miljoenen euro’s per speler te betalen.

En dus namen de twaalf clubs het initiatief tot de Super League, met de slogan ‘De beste clubs, de beste spelers’: Manchester City, Manchester United, Arsenal, Chelsea, Tottenham Hotspur en Liverpool uit Engeland, Real Madrid, Barcelona en Atlético Madrid uit Spanje. AC Milan, Internazionale en Juventus uit Italië.

Opvallend is dat de Duitse clubs en Paris SG hun afkeuring uitspraken over de liga. De Duitse clubs hebben geen buitenlandse eigenaar. Bij de afvalligen zitten vier clubs die zelfs nooit de Champions League of voorganger Europa Cup I wonnen. Het laatste landskampioenschap van Tottenham Hotspur dateert uit 1961. Over de beste clubs gesproken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden