WK geeft dakloze kans te ontsnappen

Voetbaltoernooi helpt veel zwervers aan nieuw bestaan...

Barcelona Tot zijn stomme verbazing heeft de Schot Mel Young zich in zes jaar tijd tijd opgewerkt van een welzijnswerker voor daklozen tot een veelgevraagd sportbestuurder.

Zijn idee, een WK voetbal voor daklozen, heeft furore gemaakt. De belangstelling voor het evenement is na zes edities zo groot dat steden tegen elkaar opbieden om het toernooi te mogen organiseren. Voor het WK van 2011 is Rotterdam in competitie met Parijs, Dublin en Poznan.

‘Wie had dat gedacht: steden die daklozen uitnodigen?’, zegt Young bij het Global Sports Forum in Barcelona. Hij heeft zojuist het podium gedeeld met sterspeler Samuel Eto’o van Barcelona en vertegenwoordigers van andere organisaties die via sport de wereld trachten te verbeteren, zoals de FIFA, de Johan Cruyff Foundation en Barcelona. Deze voetbalclub werkt samen met Unicef.

Met zijn wilde, grijze haardos en slobberige pak oogt Young als een overjarige rocker. De voormalige hoofdredacteur van daklozenkrant The Big Issue voelt zich wat ongemakkelijk op de conferentie, waar het grote geld en de grote woorden elkaar vinden. Sport lijkt in Barcelona een wondermiddel dat, mits juist ingezet, wereldvrede kan bewerkstelligen, armoe kan uitbannen, ziektes kan helpen bestrijden en een eind moet maken aan racisme.

Maar Young heeft wel de oerkracht van de sport ondervonden. Zonder overheidssteun, hulporganisaties en uitgewerkte marketingplannen bedacht hij tijdens een conferentie over daklozen met een Oostenrijke collega dat voetbal een manier zou kunnen zijn om daklozen te helpen.

Young: ‘We spraken op een conferentie over daklozen, zonder dat er daklozen waren. We vonden dat zij ook hun zegje moesten doen, maar dat is moeilijk. Ze zouden zich vervelen, er zouden taal- en visumproblemen zijn en ze komen hun afspraken slecht na. Met een voetbaltoernooi zouden we ze kunnen motiveren.’

Het eerste WK voor daklozen, in 2003 in het Oostenrijkse Graz, sloeg meteen aan. De media doken op het spektakel waaraan 18 landenteams meededen. Vorig jaar, in het Australische Melbourne, was dat aantal gestegen tot 56 ploegen die korte wedstrijden (14 minuten) speelden op kleine velden en met vier tegen vier. Er waren ruim vijfhonderd deelnemers, die veelal via nationale daklozentoernooien kwalificatie hadden afgedwongen. Nederland deed mee, maar er waren ook teams uit Kenia en Rwanda.

Young: ‘Wereldwijd zijn er naar schatting een miljard daklozen. Wat wij doen is het gangbare idee dat daklozen uitschot zijn, een beetje veranderen.’

Op de WK-deelnemers heeft het voetbal volgens Young een verbluffend effect. Ongeveer 80 procent blijkt binnen een half jaar na het WK een baan te hebben gevonden. De daklozen bloeien op door deel uit te maken van een groep. Ze krijgen positieve aandacht, leren omgaan met winst en verlies, en ze ondervinden op een speelse manier wat het is om verantwoordelijkheid te nemen.

Young: ‘Ze leren hetzelfde als wat kinderen leren van sport. Dat hebben ze nodig. Dakloosheid is verschrikkelijk. Je leeft van dag tot dag, je wordt asociaal en depressief. Je wordt afgewezen door de maatschappij en geeft de maatschappij de schuld, omdat je niet in staat bent zelf verantwoordelijkheid te nemen. Door het voetbal vinden ze de weg terug. De coach van het Russische team zegt altijd: voetbal biedt je de kans om te winnen. Als je verliest is er altijd weer een volgende wedstrijd.’

Het WK voor daklozen heeft inmiddels en jaarbudget van twee miljoen euro. Het wordt gesteund door multinationals als Nike en Vodafone. De laatste editie werd in Australië ook op televisie uitgezonden. Een enkele WK-deelnemer heeft het als voetballer ver geschopt. ‘De daklozen uit Afrika en Brazilië kunnen soms heel goed voetballen. We hadden een jonge vrouw uit Brazilië die nu uitkomt voor de echte nationale ploeg.’

Young vreest niet dat de groeiende aandacht spelers zal verleiden zich voor te doen als daklozen. De deelnemers controleren elkaar streng, meent hij. Ernstiger is het probleem dat zich nu een paar keer heeft voorgedaan: sommige Afrikaanse spelers verkiezen een illegaal bestaan in het organiserende land boven terugkeer naar hun vaderland. ‘We moeten ervoor zorgen dat de spelers weer naar huis gaan’, zegt Young. ‘De meeste doen dat gelukkig ook.’

Over de gevolgen van de recessie voor de WK maakt hij zich geen zorgen. Voor de daklozen is er weinig veranderd: ze waren dakloos en zijn het. Voor de sponsors is het WK nu misschien nog wel interessanter. Young: ‘Mensen hebben genoeg van het grote geld. Ons doel is sympathiek. Wie weet wat de crisis ons nog brengt.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.