WK allround in open lucht is bijna overal op voorbereid, behalve onweer

125 jaar nadat Jaap Eden in Amsterdam het eerste officiële WK allround op zijn naam schreef, keert het mondiale schaatstoernooi vrijdag terug naar de hoofdstad. Niet op het Museumplein, zoals in 1893, maar wel in de open lucht in het Olympisch Stadion.

Yvonne Nauta (r) tijdens het NK allround in 2014.Beeld anp

Schaatsen was ooit een echte buitensport, maar is sinds de jaren tachtig uitgegroeid tot een indooraangelegenheid. Steeds minder waagden de langebaanschaatsers zich buiten, zeker niet bij belangrijke wedstrijden. In 2001 werd voor het laatst een wereldkampioenschap op buitenijs geschaatst, in Boedapest. Dat was geen onverdeeld succes. De temperaturen in Hongarije waren zo hoog - verslaggevers zaten in korte mouwen op de tribune - dat de ijsmachines het niet aankonden. Terstond werd het wedstrijdprogramma omgegooid. In plaats van races in de middag werd er uitgeweken naar de koelere avond en ochtend.

Het was een horrorscenario voor de organisatie en de Internationale Schaatsunie (ISU), maar Rintje Ritsma, de winnaar van het toernooi, bewaarde er goede herinneringen aan. Zo goed zelfs dat hij een van de initiatiefnemers werd van de tijdelijke openluchtbaan in Amsterdam, een ambassadeur van het buitenschaatsen.

Voor komend weekeinde worden geen zomerse temperaturen voorspeld zoals 17 jaar geleden in Boedapest, maar ideaal schaatsweer lijkt het zeker niet, met een verwachte temperatuur tegen de 15 graden en regen.

Rintje Ritsma en Anni Friesinger in de slee tijdens de WK Allround in Boedapest, 2001.Beeld anp

Zon en wind

Beert Boomsma, normaal ijsmeester in Thialf, is ook betrokken bij de ijsbaan in het Olympisch Stadion, die door de organisatoren tot De Coolste Baan gedoopt is. 'We zitten intens in het weergebeuren, maar de laatste anderhalve dag is de voorspelling geen moment hetzelfde geweest. We weten niet wat het wordt. Komt er regen, komt er wind? Waarschijnlijk wordt het halfbewolkt met af en toe een spat regen.'

Neerslag is geen punt voor de tijdelijke ijsvloer. Boomsma zet dan de machines gewoon een tandje hoger. 'Regen is niet zo moeilijk, dan vries je lekker door. Wat veel lastiger is, is de zon nu. Het is half maart en dan heeft-ie al veel kracht. Als de zon staat te bakken, heeft dat wel effect.'

De grootste vijanden van een goede buitenijsbaan zijn zon en wind. 'Als het waait en de zon schijnt heb je het dubbelop.' Zonneschijn doet de toplaag smelten, de wind kan dat proces versnellen: het water gaat lichtjes golven en tast zo het ijs aan.

De oud-klasgenoot van Ritsma heeft er ervaring mee. In 2014, na de Winterspelen van Sotsji, was het Olympisch Stadion het zonnig decor voor de NK allround en sprint. Even dreigden Hongaarse toestanden, toen de vriesmachines haperden. 'Dat had niets met de capaciteit te maken. Dat was een bug. We hebben voldoende vermogen om met 15 graden en zon een wedstrijd te draaien.'

Geultjes

De installatie onder het ijs is verbeterd sinds 2014. Toen was er elke vijf meter een klein geultje te voelen. Op plekken waar de koelleidingen van de installatie met rubber aan elkaar verbonden waren, was het ijs net iets zachter. Dat is volgens Boomsma opgelost, al vond Ireen Wüst de ijsvloer nog niet perfect. Ze vertelde na een training over een zachte plek bij de start van de 1.500 meter. 'Maar ik heb er vertrouwen in dat Beert het ijs op tijd orde krijgt. Hij heeft nog twee dagen.'

Ook Patrick Wouters van den Oudenweijer, organisator van De Coolste Baan, gaat ervan uit dat zijn baan het weer de baas is. De onvoorspelbaarheid van de omstandigheden vindt hij juist een mooi element aan het buitentoernooi. 'We hebben grip op veel dingen, maar niet op het weer. Dat past bij waar het allroundschaatsen vandaan komt. Dat was altijd ook een strijd tegen de elementen. Het belangrijkste is dat je wilt dat de omstandigheden voor iedereen zo veel mogelijk gelijk zijn. We proberen zo goed mogelijk te anticiperen.'

Thialf als back-up

Het weer was een ingecalculeerd risico toen Wouters en Ritsma in 2014 hun plan voor het openlucht-WK ontvouwden. De wedstrijden vinden niet voor niets voornamelijk in de late middag en avond plaats. Daarnaast was -om de ISU gerust te stellen - Thialf als uitwijkplaats aangemerkt. 'Als een back-upscenario. Voor de gemoedsrust van alle betrokken partijen', zegt Wouters, die het noodplan niet in werking hoeft te stellen. 'We gaan gewoon hier een WK rijden.'

De schaatsers mogen uitgaan van een goede ijsvloer, niet zo gladjes als in een klimaatbeheerste hal, maar strak genoeg. Maar zij zijn niet de enige die met de elementen te maken krijgen. Het publiek zit ook onder de blote hemel. 'Als het miezert trek je een regenjas aan', zegt Wouters nuchter. 'Ik heb WK's in de sneeuw meegemaakt, in Warschau een kampioenschap in de regen. Al hopen we natuurlijk wel dat de weergoden ons gunstig gezind zijn.'

Wind, regen, zon of hoge temperaturen, het zal het WK geen strobreed in de weg leggen. Toch blijft er één onzekere factor: onweer. Ook dat wordt voor het weekend voorspeld. 'Dan wordt alles stilgelegd, net als bij voetbal', zegt Boomsma.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden