Column Paul Onkenhout

Willem van Hanegem, een icoon aan wie je je ook kunt ergeren

Willem van Hanegem wordt volgende week 75 jaar en dat wordt, volkomen terecht, groots gevierd. Het Algemeen Dagblad organiseert in Rotterdam een groot eerbetoon in de Doelen, ‘AD feliciteert Willem’, Andere Tijden Sport zet hem in het zonnetje met een aflevering die WILLEM heet en Voetbal International bracht een special uit met de titel Willem 75.

Al een tijdje heeft Willem van Hanegem aan zijn voornaam voldoende. Het is ook precies de goede voornaam; tamelijk pretentieloos, maar desondanks krachtig. Toen hij nog voetbalde werd hij vaak Wim van Hanegem genoemd, maar dat klopte niet. Volkshelden heten geen Wim.

Ik ken mensen die hem adoreren en met een bijna religieus fanatisme elk woord van hem opslurpen. Dat lukt mij niet. Het is niet persoonlijk bedoeld. Voetballers zijn makkelijker te bewonderen dan oud-voetballers. Eenmaal buiten het veld gaat de glans er gewoonlijk snel vanaf.

Willem van Hanegem als kaart in een kwartetspel. Beeld Geen

Mijn favoriete Willem van Hanegem speelde in de jaren zeventig voor Feyenoord en het Nederlands elftal en maakte in 1972 met drie andere voetbalsterren, zoals topvoetballers destijds werden genoemd, reclame voor de SRV-man. Dat was een man die in een bus langs de huizen ging met levensmiddelen, een melkboer met een groot assortiment.

De reclame is afgedrukt in de special van Voetbal International over Willem. SRV zuivelservice prijst het ‘Cupfighter Pyjama Team’ aan dat verder bestaat uit zijn ploeggenoot Rinus Israël (met heerlijke bril) en de Ajacieden Piet Keizer en Johan Cruijff. Ze dragen respectievelijk een Feyenoord- en een Ajax-pyjama. Op de foto staan ook kinderen in pyjama.

Willem kijkt onwennig. Zijn wenkbrauwen lopen nog in elkaar over, dat maakte hem toen nog niets  uit. Als je destijds tegen hem had gezegd dat hij later zijn haar zou gaan verven, zou hij je keihard hebben uitgelachen.

De reclame voor Feyenoord- en Ajax-pyjama's van de SRV-man uit 1972 met Rinus Israël, Piet Keizer, Willem van Hanegem en Johan Cruijff. Beeld Geen

Wereldberoemde Feyenoorders en Ajacieden die reclame maken voor de SRV-man – er kan maar weinig op tegen de jaren zeventig. Een van mijn favoriete voetbalfoto’s werd ook in die tijd gemaakt, op donderdag 27 mei 1971 in het Olympisch Stadion door fotograaf Robert Colette van Voetbal International tijdens Ajax – Feyenoord, een wedstrijd tussen de twee beste ploegen van de wereld. Alleen dat al.

Colette legde vast hoe Johan Neeskens van Ajax kermend van de pijn op het gras lag, na een elleboogstoot. Wim van Hanegem drentelde stoïcijns weg, zoals een beul na een executie. Behalve een buitengewoon begaafde voetballer, was de Kromme (dit hoor je weinig) op het veld een schurk, vooral in die jaren.

Hij was er te veel op uit om anderen invalide te schoppen, zei Jan Mulder een keer over hem in het tv-programma Barend & Van Dorp. Het werd een hele toestand, want Van Hanegem zat ernaast en die pikte het natuurlijk niet dat Mulder hem verweet als voetballer ‘op de enkeltjes te mikken’ – een overdrijving, maar niet geheel uit de lucht gegrepen.

Aan de grootheid van Van Hanegem als voetballer doet het iets af, misschien, maar niet veel. Het waren andere tijden. Ik stoor me, in toenemende mate, meer aan dat knorrige cynisme van hem; dat onophoudelijke gemopper en gezever, met zo nu en dan een harde persoonlijke aanval.

Hij kan verbaal mensen vernietigen en aan de andere kant heel snel ontroerd raken, zegt Kees Jansma in de VI-special over de man met wie hij al vijftig jaar een band heeft. Jansma is, vermoed ik, de beste Van Hanegem-analyticus van Nederland, ook omdat hij niet alleen maar in aanbidding neerknielt. Hij noemt hem narrig en cynisch, maar betuigt zijn liefde tegelijkertijd uitvoerig en zegt dat Nederland altijd van Willem van Hanegem zal blijven houden.

Dat denk ik ook. De Kromme is een icoon zonder dat hij er een wil zijn, eentje met menselijke trekjes aan wie je je ook kunt ergeren. Dat zijn de leukste. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden