ANALYSE

Wijers heeft Ajax weinig gebracht

Hans Wijers had als president-commissaris grootse plannen met Ajax. Vrijdag neemt hij afscheid op de aandeelhoudersvergadering. Alleen financieel was zijn bewind succesvol.

Drie commissarissen van Ajax: Theo van Duivenbode, voorzitter Hans Wijers (midden) en Leo van Wijk, de beoogd opvolger van Wijers. Beeld Pieter Stam de Jonge
Drie commissarissen van Ajax: Theo van Duivenbode, voorzitter Hans Wijers (midden) en Leo van Wijk, de beoogd opvolger van Wijers.Beeld Pieter Stam de Jonge

Hij had het moment om op te stappen bij Ajax zorgvuldig gekozen, zei president-commissaris Hans Wijers vorige maand. 'Ik wilde niet zomaar wegstappen', stond in een persverklaring. Het was volgens Wijers 'verantwoord' geworden om het stokje over te dragen. 'De club staat er zakelijk en financieel gezien goed voor.'

Vandaag vertrekt hij officieel, na een week waarin de bestuurlijke knoeiboel bij Ajax weer eens werd getoond. In het belangrijkste orgaan van de club, het zogeheten Technisch Hart, is een onoplosbaar geschil ontstaan tussen de ex-voetballers die de club weer richting de top moesten loodsen.

Slachtoffer: Wim Jonk, verantwoordelijk voor de jeugdopleiding en onlosmakelijk gelieerd aan initiator van de omwenteling Johan Cruijff. Om het bestuurlijke drama compleet te maken, weigert Jonk zich neer te leggen bij een ontslag. Hij is donderdag gewoon op z'n werk verschenen.

Zo eindigde Wijers' periode als president-commissaris net zo onstuimig als hij begon. Het roept de vraag op wat de oud-minister en veelal geprezen bestuurder achterlaat na ruim drie jaar bij Ajax.

Wim Jonk. Beeld anp
Wim Jonk.Beeld anp

Doelstellingen

Bij zijn aantreden in juni 2012 formuleerde hij vier doelstellingen: 1. Bestuurlijke rust. 2. Een noemenswaardige rol in Europa spelen. 3. Gezonde financiële kaders. 4. De plannen van Johan Cruijff integraal invoeren.

Zo bezien is er weinig terecht gekomen van zijn plannen.

Van bestuurlijke rust is geen sprake. Sterker: het conflict in het hart van de club tussen de uitvoerders van het plan-Cruijff (Jonk, Bergkamp, Overmars, De Boer) heeft deze week een climax bereikt.

Voorbeelden

En er zijn meer voorbeelden. Toen Michael Kinsbergen in juni opstapte als algemeen directeur werd Roger van Boxtel (net zoals Wijers oud-minister namens D66) door de rvc gepolst. Toen zijn voordracht op weerstand stuitte bij Cruijff-adepten, liet Wijers Van Boxtel rücksichtslos vallen.

Wijers ging akkoord met een commissie die het gat van de vertrokken directeur op moest vangen. Daarin kregen twee leden van de rvc een plek: Dolf Collee en Theo van Duivenbode. Maar was de revolutie van Cruijff niet ook begonnen om te zorgen voor gescheiden verantwoordelijkheden tussen bestuur en rvc? In dat licht is het merkwaardig dat Collee de nieuwe algemeen directeur wordt en zijn oud-collega's uit de rvc hem moeten controleren.

En wat is er gebeurd met de binnengehaalde adviseur Tscheu la Ling? Hij zou een rapport schrijven om het plan-Cruijff vlot te trekken, maar de status daarvan is onduidelijk. Is het geschreven? Wat staat erin? Ling stapte op, het rapport werd nooit gepresenteerd, de rvc zweeg.

Wijers weigerde van de vorige rvc het gebruikelijke overgangsdossier te ontvangen. Zo werd hij niet geïnformeerd over lopende zaken en mogelijke misstanden, onder meer rond de Ajax Experience, een mislukte fanshop die miljoenen verlies opleverde en snel weer dicht ging.

Tscheu la Ling. Beeld anp
Tscheu la Ling.Beeld anp

Financieel gezond

In 2012 wilde Wijers Ajax terugbrengen naar de Europese top. Drie keer speelde het team in de Champions League, drie keer werd het in de poulefase uitgeschakeld. Ook in de kwalitatief minder sterke Europa League speelde Ajax geen rol van betekenis. Ajax daalde op de Europese ranglijst van plek 27 in 2012 naar plek 31 nu.

Op één punt heeft Wijers voldaan aan zijn doelstelling. Ajax is financieel gezond. Sinds Wijers' aantreden groeide het vermogen van de club van 71,8 miljoen euro naar 110 miljoen euro. De nettowinst bedroeg vorig jaar 22 miljoen euro en de omzet steeg als enige Nederlandse club tot boven de 100 miljoen euro.

Ook Wijers is het niet gelukt om een goede omgang te vinden met de machtigste man bij Ajax, Johan Cruijff. Nog steeds is hij adviseur op afstand, zonder officiële functie. Maar informeel heeft hij veel macht. Op Cruijff's aandringen volgen tientallen medewerkers van de club verplicht een opleiding aan het Cruyff Institute in Amsterdam. Familie van Cruijff verkocht het plan voor de Amsterdamse jeugdopleiding in 2012 aan een Mexicaanse club en sleet het ook aan andere clubs.

Weerstand

Wijers' doelstelling was de plannen van Cruijff leidend te laten zijn, maar sinds de zomer is een kentering merkbaar. Er bestaat steeds meer weerstand tegen het plan en de personen die het uitvoeren. Donderdag, een dag voor Wijers' vertrek, stelde Cruijff een ultimatum via De Telegraaf. Hij wil dat de rvc alsnog zijn plan invoert. Anders stopt hij. Cruijff: 'Zeg dan gewoon: we zien jouw visie niet zitten.'

De aandeelhouders moeten Wijers' raad van commissarissen vandaag decharge verlenen voor hun toezicht het afgelopen jaar. Wellicht moet Wijers hen eerst uitleggen waarom zijn vertrek op een 'organisatorisch en bestuurlijk' goed moment komt.

'De opleiding heeft Ajax 85 miljoen opgeleverd. De cijfers van de aankopen zijn bedroevend.' Cruijff in de Telegraaf van donderdag over conflict tussen Wim Jonk en Ajax. Beeld EPA
'De opleiding heeft Ajax 85 miljoen opgeleverd. De cijfers van de aankopen zijn bedroevend.' Cruijff in de Telegraaf van donderdag over conflict tussen Wim Jonk en Ajax.Beeld EPA
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden