Wie wordt de nieuwe wereldkampioen 200 meter?

Het was inmiddels een gewoonte: de winnaar van de 200 meter op de WK had eerder de 100 meter gewonnen. Dit jaar zal het anders zijn, nu Usain Bolt donderdagavond in de finale ontbreekt.

De Turk Ramil Guliyev (rechts) gaat in een halve finale van de 200 meter de Amerikaan Ameer Webb en de Zuid-Afrikaan Wayde Van Niekerk vooraf. Beeld AP

De 200 meter krijgt een nieuwe wereldkampioen, dat staat vast. Niet alleen viervoudig wereldkampioen Usain Bolt ontbreekt vanavond in de finale, ook zijn Amerikaanse voorgangers Tyson Gay (2007) en Justin Gatlin (2005) doen niet mee.

Aan de finale doet zelfs niet één van de medaillewinnaars van de 100 meter mee. Behalve Bolt en wereldkampioen Gatlin laat de Amerikaanse studentenkampioen en WK-debutant Christian Coleman, die met 19,85 seconden derde staat op de seizoensranglijst van de 200 meter, de kans schieten om alsnog goud te veroveren.

Wie zich wel plaatsten? Wayde van Niekerk, dinsdag de winnaar van de 400 meter, redde het net. Isaac Makwala, 400-meterspecialist uit Botswana, ging door, ondanks de controverse over zijn vermeende ziekte. En zes minder bekende sprinters.

De afwezigheid van Bolt is een forse trendbreuk. Sinds 2005 pakte de 100-meterkampioen meestal de dubbel: eerste Gatlin, toen Gay, daarna driemaal Bolt. Alleen in 2011 ging het mis met de Jamaicaan. Hij werd na een valse start gediskwalificeerd op de 100 meter. Hij won later wel de 200 meter.

De 200 meter ontleent zijn belang voor een groot deel aan de deelname van de azen van de 100 meter. Als zij meedoen, neemt de allure van de discipline toe. Het is plotseling meer dan een onderdeel waarnaar sprinters uitwijken als blijkt dat ze snelheid tekort komen voor de 100 meter. Het is een nummer waarmee de toppers hun grootheid bevestigen.

Jesse Owens (1936), Carl Lewis (1984) en Bolt behoren tot de beroemde dubbelwinnaars. Maar ook het lukte ook Maurice Greene (1999), sovjetsprinter Valeri Borzov (1972) en diverse sprinters uit de beginjaren van de atletiek. In ruim eenderde van de WK's (sinds 1983) en Zomerspelen (sinds 1900) kenden de 100 en 200 meter dezelfde winnaar. Sinds 2005 was het altijd raak, afgezien van de ene misser van Bolt.

Bij de vrouwen is die verhouding historisch gezien nagenoeg gelijk, al wordt de 200 meter bij de Zomerspelen pas sinds 1948 gelopen. Beroemde dubbelwinnaars zijn Fanny Blankers-Koen (1948), Wilma Rudolph (1960) en Florence Griffith-Joyner (1988). Elaine Thompson is de laatste: ze won in Rio de Janeiro tweemaal olympisch goud.

Toch lijkt ook bij de vrouwen een kentering gaande. Thompson besloot al voor de WK dat ze de 200 meter zou laten schieten, er vermoedelijk van uitgaande dat zij de 100 meter zou winnen (ze werd vijfde in 10,98). Ook de verrassende wereldkampioen 100 meter, de Amerikaanse Tori Bowie, laat de kans op een dubbel schieten, terwijl zij op de 200 meter de snelste seizoenstijd heeft staan (21,77).

Wie de vrouwenfinale wel halen wordt vanavond duidelijk. De kans bestaat dat van de 100-meterfinalisten alleen Dafne Schippers (brons) en Marie-Josée Ta Lou (zilver) de laatste acht halen.

Waarom is het streven naar de dubbelslag uit de gratie? Alleen in het geval van Bolt lijkt het iets met de voorbereiding te maken te hebben. Hij kon de extra trainingen voor de 200 meter in zijn afscheidsjaar niet opbrengen. Bovendien ligt die afstand hem nader aan het hart dan de 100 meter. Verliezen zou hij onverdraaglijk vinden.

De meeste andere topsprinters combineren de 100 en 200 meter in training. De kortste afstand wordt steeds vaker beslist in de laatste 40 meter. Wie zijn topsnelheid het langst vasthoudt, maakt de meeste kans op medailles.

Dat de 200 meter in Londen toch wordt gemeden, heeft te maken met de fysieke belasting. Een sprinter die in beide afstanden de finale haalt, moet zesmaal lopen. Qua tijd lijkt dat geen bijzondere inspanning: in totaal gaat het om circa 90 seconden sprinten. Maar de spierschade is aanzienlijk.

Met elke pas slaat een sprinter zijn voet met circa vijfmaal zijn lichaamsgewicht tegen de keiharde atletiekbaan. Hoe harder de klap en hoe korter het contact, hoe hoger de snelheid. Na een snelheidstraining duurt het gewoonlijk 72 uur (drie dagen) voordat het lichaam voldoende is hersteld om opnieuw de hoge snelheden aan te kunnen.

In Londen rennen de sprinters zesmaal in zes dagen. Dat betekent dat het risico op blessures reëel is, ook al vanwege het kille, natte weer. Sprinters gedijen in tropische warmte, helemaal als ze zelfs afkomstig zijn uit (sub-)tropische streken zoals Jamaica en Florida. Wie al olympische titels al op zak heeft (Thompson, Bolt) of wereldkampioen 100 meter is (Gatlin, Bowie) hoeft geen risico te nemen.

Voor Schippers is het nooit een optie geweest om alleen de 100 meter te lopen. Haar training is altijd gericht geweest op het doorstaan van twee afstanden, in de wetenschap dat de 200 meter haar beste afstand is. Onder coach Rana Reider heeft ze door de vermoeidheid heen leren sprinten. Dat zal ze vrijdagavond nodig hebben. 'Ik heb meer inhoud gedaan dan ooit', zei ze voor de WK. 'Ik moet erop vertrouwen dat het goed is.'

Boekelman blijft steken op 17.73 meter

De koude regen tijdens de WK-finale kogelstoten deed Melissa Boekelman weinig. Ze is erger gewend. Zij onderbrak haar loopbaan als kogelstoter een paar jaar geleden om te bobsleeën. Soms stapte ze na een afdaling door het ijskanaal bont en blauw uit. Destijds zei ze: 'Het is geen sport voor mietjes.'

Boekelman (28) haalde als reserve de Winterspelen van Sotsji, maar keerde daarna terug naar haar eerste liefde: de kogel. De wereldtop haalde ze nooit. Ze wisselde vaak van trainer en kampte het probleem dat veel tegenstanders doping gebruikten.

Sinds anderhalf jaar gaat ze vooruit. Ze plaatste ze zich voor de Zomerspelen (15de). In Londen stond Boekelman voor het eerst in de WK-finale. Hoge ogen gooide ze niet. Ze kwam niet in de buurt van het persoonlijke record dat ze twee weken geleden stootte: 18.66 meter. Ze bleef in de koude avondlucht na drie worpen steken op 17.73 meter. Daarmee werd ze elfde. Winnares Lijiao Gong uit China kwam tot 19.94 meter.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden