Wie wil er nog een Nederlandse voetbalcoach?

Op het WK 2018 is geen enkele Nederlandse bondscoach actief

Er was een tijd dat voetbaltrainers 'het beste Nederlandse exportproduct' werden genoemd. Beroemd waren ze om 'de Hollandse School': fris, verzorgd en aanvallend voetbal. Voor buitenlandse clubs voelde het alsof ze met een Nederlander ook een stukje van de magie van Johan Cruijff, Rinus Michels of Louis van Gaal binnenhaalden.

V.l.n.r. Frank de Boer, Andries Jonker en Ronald Koeman. Foto AFP / EPA

Die betovering lijkt uitgewerkt. De afgelopen twee maanden werd eerst Frank de Boer ontslagen bij Crystal Palace, daarna moest Andries Jonker het veld ruimen bij VfL Wolfsburg en als laatste kreeg Ronald Koeman zijn ontslag bij Everton. In de vier grote voetballanden van Europa werkt nog slechts één Nederlander op het hoogste niveau: Peter Bosz bij Borussia Dortmund. Nog wel.

In 2014 waren nog zeven Nederlandse coaches, een recordaantal, werkzaam in Engeland, Duitsland, Spanje en Italië. Wat is er aan de hand? Deugt de opleiding niet? Zijn de trainers niet sexy meer, nu het Nederlands elftal in een vrije val is geraakt? Is Nederland ingehaald door andere landen?

Beeldvorming

'Nee', zegt Gerard Marsman, directeur van Coaches Betaald Voetbal (CBV) stellig. 'Het is beeldvorming, waarbij vooral wordt gekeken naar de absolute bovenkant van het trainersgilde. Wij hebben dit vaker gezien in de afgelopen vijftien jaar. Soms trekt het aan, soms neemt het af. Het fluctueert altijd wel iets. Niets om ons zorgen over te maken.'

Coaches Betaald Voetbal is de belangenorganisatie voor Nederlandse trainers en coaches in het betaald voetbal en telt iets meer dan 500 leden. Ongeveer honderd daarvan zijn werkzaam in het buitenland. Op kantoor heeft Marsman een grote wereldkaart hangen met pijltjes. Die staan voor trainers die bij buitenlandse clubs werken, zoals Stanley Menzo (trainer Ajax Cape Town), René Hiddink (bondscoach Madagaskar), Rob Baan (technisch directeur Indiase voetbalbond) en Aloys Wijnker, die in Amerika de jeugdopleidingen van voetbalclubs probeert te verbeteren.

'Dat getal van honderd is een gemiddelde van de afgelopen jaren', zegt Marsman. 'Het gaat om een groep trainers die werkt in de iets minder grote competities of zich bezighoudt met het opzetten van academies. Dat is ook waar wij sterk in zijn: structuur aanbrengen, processen op gang brengen. We hebben daarom helemaal niet de indruk dat het de verkeerde kant op gaat.'

En toch: op het WK in Rusland is volgend jaar geen enkele Nederlandse bondscoach actief, terwijl bijvoorbeeld in 2006 Nederland nog hofleverancier was, met Marco van Basten (Nederland), Dick Advocaat (Zuid-Korea), Guus Hiddink (Australië) en Leo Beenhakker (Trinidad en Tobago).

Wie is er in de mode?

Maar volgens Marsman zegt dat allemaal niets over de kwaliteit van de Nederlandse trainers. 'Die is namelijk gewoon goed. Het is heus niet zo dat Frank de Boer een goede trainer was toen hij Ajax vier keer kampioen maakte en er nu helemaal niets meer van kan. Het is meer: wie is er in de mode en wie heeft het beste netwerk?'

De CBV-directeur verduidelijkt: 'In steeds meer landen zien we dat clubeigenaren het voor het zeggen hebben. Die hebben over het algemeen niet heel veel verstand van voetbal. Dus wat doen ze? Ze vertrouwen op een bepaald netwerk. Hoor je tot dat netwerk, dan heb je geluk. Anders heb je pech. Het is dus vooral zaak om een goede zaakwaarnemer te hebben. Dat is een wrange constatering, maar het is wel zo. Het voetbal is allang niet meer van ons. Dát is pas een groot probleem.'

Meer over