Wie stappen over naar het nieuwe elftal van Kosovo?

Bijna drie maanden zijn verstreken sinds Kosovo door de FIFA en UEFA als zelfstandig voetballand werd erkend. Toch blijft het 'verdacht stil' rond het Kosovaarse elftal, merkt Shkodran Metaj op.

Granit Xhaka, komt uit voor Zwitserland.Beeld getty

De oud-voetballer van FC Groningen is verbaasd dat nog geen enkele speler met Kosovaarse roots de overstap naar het Kosovaarse elftal heeft aangekondigd. Het land speelt op 5 september tegen Finland de eerste WK-kwalificatiewedstrijd in zijn bestaan.

Lang konden voetballers van Kosovaarse afkomst niet voor Kosovo uitkomen. Vanaf 2014 mocht het land al wel wedstrijden spelen, maar enkel vriendschappelijk en zonder vertoon van vlaggen of het volkslied.

Of Kosovo een land is, wordt nog altijd door bijna de helft van de landen in de wereld betwist. Het riep in 2008 eenzijdig de onafhankelijkheid van Servië uit, maar heeft het lidmaatschap van de Verenigde Naties nog niet verkregen.

Dat Kosovo een voetbalelftal mag formeren, wordt dan ook gezien als een grote stap voorwaarts voor het land. Voetbal was de laatste sport waarin het land nog niet werd erkend. 'De Olympische Spelen zijn mooi, maar een nationaal voetbal elftal zet het land pas echt op de kaart', zegt Metaj, die driemaal uitkwam voor Kosovo.

Bekende spelers als Granit Xhaka, Xherdan Shaqiri en Valon Behrami, die voetballen in de Engelse Premier League, hebben ervoor gekozen voor Zwitserland uit te komen. In dat land groeiden ze op. Tienduizenden Kosovaren vluchtten in de jaren tachtig en negentig, onder meer vanwege de Kosovo-oorlog, naar bijvoorbeeld Albanië, Duitsland, Zwitserland en Scandinavië. Ook speelt een aantal Kosovaren voor Albanië, volgens Metaj het 'moederland' van Kosovo. 94 procent van de Kosovaarse bevolking is etnisch Albanees.

Adnan Januzaj, speelt voor België.Beeld getty

Soepele omgang met regels

De voetballers hebben nog ruim een maand de tijd om te beslissen of ze voortaan de kleuren van Kosovo willen verdedigen. Metaj denkt dat spelers die na de WK-kwalificatiewedstrijd in september alsnog willen overstappen naar Kosovo, die kans hebben verspeeld. De wereldvoetbalbond heeft nog geen standpunt ingenomen en de verwachting is dat de FIFA soepeler omgaat met haar regels voor het wisselen van voetbalnationaliteit (zie kader).

Dat overstappen kan, bewees Samir Ujkani al in 2014. De 28-jarige doelman van Genoa is de enige die tot nog toe besloot voor Kosovo te voetballen, terwijl hij twintig interlands voor Albanië had gespeeld. In 2014 sprak Metaj met de in Brussel opgegroeide Ujkani en vroeg hoe het met de andere Kosovaren in het Albanese elftal zat. 'Hij zei dat veel spelers zouden volgen als Kosovo echt wordt toegelaten.'

In Kosovo wordt Ujkani als aanvoerder van het nationale team beschouwd als een held. Maar zijn keus werd hem in Albanië niet in dank afgenomen. Metaj: 'Wat een speler ook besluit, het zal nooit goed zijn. In Zwitserland zullen ze zeggen: we hebben hem alles gegeven en nu keert hij ons de rug toe. Als een speler besluit te blijven, zeggen de Kosovaren: hij wil het land van zijn ouders niet verdedigen.'

Xherdan Shaqiri, speelt voor Zwitserland.Beeld getty

De Zweeds-Kosovaarse bondscoach Albert Bunjaki is intussen druk met lobbyen om spelers naar zijn elftal te lokken. Naar de hand van de in Kosovo geboren Lorik Cana hoeft hij niet te dingen. De aanvoerder van het Albanese elftal vindt volgens Metaj dat er maar een nationaal elftal behoort te zijn: dat van Albanië en niet Kosovo.

Metaj verwacht niet dat spelers van het kaliber Shaqiri en Xhaka het Zwitserse elftal de rug toekeren. 'Dat zou echt een verrassing zijn.' Toch valt het in Shaqiri's geval niet helemaal uit te sluiten. Op het EK greep hij naast de aanvoerdersband, waarna hij vlak voor de wedstrijd tegen Roemenië alle opties voor de toekomst openliet. 'Als Kosovo mij als aanvoerder wil, waarom niet?', zei hij vilein.

Voor een talent als Adnan Januzaj, spelend bij Manchester United, kan Kosovo juist een uitweg zijn. Bij de Belgische selectie heeft hij met zware concurrentie te maken. Ook vestigt Metaj zijn hoop op Milot Rashica. De talentvolle buitenspeler van Vitesse maakte dit jaar zijn debuut voor Albanië, maar werd net als Januzaj buiten de EK-selectie van zijn land gelaten.

Etrit Berisha, doelman van Albanië.Beeld getty

Gezamenlijke overstap

Het was een grote teleurstelling voor Rashica. Of hij overstapt, is nog onduidelijk. Op trainingskamp in Slovenië beantwoordde hij via Twitter vragen van fans. Een vraag omzeilde hij: over de keuze tussen Kosovo of Albanië.

Metaj snapt dat wel. Hij gokt dat een groepje spelers de keuze voor Kosovo uiteindelijk gezamenlijk bekendmaakt, eind augustus. 'Natuurlijk krijgen ze dan heisa over zich heen, maar dan kunnen ze wel snel door naar de kwalificatiewedstrijd.'

Rashica zal een van hen zijn, verwacht Metaj. 'Het zal niet makkelijk voor hem worden, maar hij komt echt uit Kosovo, is er geboren en getogen, heeft de oorlog meegemaakt. Het zou me verrassen als hij het niet doet.'

FIFA beslist over switch

Een voetballer die voor een ander land wil uitkomen, moet daartoe een verzoek indienen bij de Players' Status Committee van wereldvoetbalbond FIFA. Spelers die al een officiële wedstrijd voor een land hebben gespeeld, zijn bij voorbaat kansloos met hun overstap. Kosovaren die dit hebben gedaan, moeten dus hopen op een uitzondering. Wedstrijden voor nationale jeugdelftallen en oefenduels laat de FIFA buiten beschouwing. Daarom kreeg Hakim Ziyech, die nooit in Oranje speelde, toestemming om te gaan spelen voor Marokko. Oud-Groningen-speler Shkodran Metaj gaat ervan uit dat de FIFA soepel omgaat met Kosovaren die voor hun land willen uitkomen: 'Kosovaren hebben nooit een keuze gehad.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden