'Wie had ooit van Bahrein gehoord voor de F1? Ik niet'

Hoort Azerbeidzjan bij Europa of bij Azië? Formule 1-baas Bernie Ecclestone heeft het advies van de geografen niet nodig. Zondag vond de eerste race op het stratencircuit in Bakoe plaats. Meteen had de race de prestigieuze titel Grote Prijs van Europa te pakken.

Fernando Alonso van McLaren tijdens een trainingsronde in Bakoe, Azerbeidzjan.Beeld afp

Tot dit jaar was dat stempel voorbehouden aan circuits als de Duitse Nürburgring, die de traditie in de Formule 1 vertegenwoordigden. Die tijd is voorbij. Het tekent de expansiedrift van Ecclestone, de 85-jarige Brit die steeds nieuwe gebieden ontgint om zijn wedstrijdkalender smoel te geven.

Hoogste bieder

Azerbeidzjan en de F1-baas vinden elkaar in hun internationale aspiraties. Een Grote Prijs past bij de grootse (sport)ambities van de oliestaat aan de Kaspische Zee. Hoofdstad Bakoe organiseerde vorig jaar al de Europese Spelen. Bij het EK voetbal in 2020 is het één van de dertien speelsteden naast bijvoorbeeld Amsterdam en Londen.

Ecclestone verkoopt zijn races aan de hoogste bieder. Volgens de BBC betalen de Azerbeidzjanen alleen dit jaar al 30 miljoen euro voor de GP. Dat het land bekendstaat als corrupt en veel organisaties de mensenrechtensituatie in het land hekelen, is niet Ecclestones zaak. Vindt hij.

Volgens Frank van Eekeren, sportonderzoeker aan de Universiteit Utrecht, is de race in Azerbeidzjan een uitvloeisel van een bredere trend in de sport: steenrijke, relatief jonge economieën die hun geld gebruiken om 'soft power' te kopen, naamsbekendheid. 'Ze bereiden zich voor op de dag dat hun olie-inkomsten wegvallen.'

Lewis Hamilton van Mercedes tijdens de race.Beeld epa

Bredere trend

Volgens Frank van Eekeren, sportonderzoeker aan de Universiteit Utrecht, is de race in Azerbeidzjan een uitvloeisel van een bredere trend in de sport: steenrijke, relatief jonge economieën die hun geld gebruiken om 'soft power' te kopen, naamsbekendheid. 'Ze bereiden zich voor op de dag dat hun olie-inkomsten wegvallen.'

Van Eekeren: 'Voordat dat moment aanbreekt, willen ze een plek verdienen op de wereldkaart. Tegelijk kopen ze invloed, want sporten worden steeds afhankelijker van deze geldstromen. Het reflecteert hoe de wereld verandert. Dat levert interessante ethische vraagstukken op.'

De 'grid girls' van Bakoe.Beeld afp

Afblazen

Bahrein was drie jaar geleden in de greep van protesten tegen de overheid. Demonstranten benutten de Formule 1-race in de Golfstaat om het gebrek aan democratie in hun land wereldkundig te maken. Ecclestone ergerde er zich groen en geel aan. Hij wilde de race zelfs afblazen, omdat 'zijn' Formule 1 als protestplatform werd gebruikt.

De Brit voelt zich niet geroepen om de mensenrechtensituatie in het land aan de kaak te stellen. 'Wij gaan niet ergens heen om te bepalen hoe een land moet worden bestuurd', zei hij in 2013 tegen de Britse krant The Telegraph. 'Ik kan in Afrika probleemloos 200 kilometer per uur rijden op de snelweg. In Engeland heb ik dan een probleem. Wat de wetten in een land ook zijn, mensen hebben zich eraan te houden.'

'Dictatortoerisme'

Ook in aanloop naar de race in Bakoe spoorden mensenrechtenorganisaties Ecclestone aan zich uit te spreken. 'Weet iemand van jullie precies wat mensenrechten zijn?', vroeg hij donderdag aan journalisten in Bakoe, geconfronteerd met die oproep. 'Als we niet mogen racen in een land waar corruptie is, vertel me: waar mogen we dan wel racen?'

Kritiek op het 'dictatortoerisme' van Ecclestone, zoals Telegraph-sportcolumnist Oilver Brown het omschreef, doet hem niets. Hij verkoopt met de F1 vooral een uithangbord voor een land, vindt hij. Sterker: overheden zien te weinig in wat ze met een Grand Prix kunnen bereiken, zei hij in 2014 tegen het marketingvakblad Campaign.

Als voorbeelden noemt hij de races in Bahrein ('Wie had daar ooit van gehoord voor de Formule 1? Ik niet') en Singapore ('Dat was voor wij er kwamen vooral een overstapplaats').

Europa uit de gratie

Bij zo'n uithangbord hoort een prijskaartje. Wie niet wil of kan betalen, wordt van de kalender geschrapt. Zelfs als die race al zestig jaar op de kalender staat, zoals vorig jaar gebeurde met de Grote Prijs van Duitsland. Twintig jaar geleden vonden elf van de zestien races nog plaats in Europa. Dit seizoen zijn dat er acht, exclusief Azerbeidzjan, terwijl de F1 -kalender vijf races meer telt.

De races in Europa hebben het zwaar. Bij elke contractverlenging die ze met Ecclestone afsluiten, gaat de prijs omhoog. Overheden weigeren de barmhartige samaritaan te spelen. En dan is er de kwakkelende Formule 1 zelf. Wereldwijd keken vorig jaar 400miljoen fans naar de races, een derde minder dan in 2008. De Europese races voelen de crisis door fans die wegblijven en sponsors die afhaken.

Nico Rosberg van Mercedes.Beeld epa

Onzekere Grote Prijzen

De Grote Prijs van Frankrijk ging al ten onder, België heeft het moeilijk en zelfs de toekomst van de twee races die sinds het eerste F1-seizoen worden verreden, Italië en Engeland, is onzeker geworden.

Formule 1 overal ter wereld, behalve in bakermat Europa? Ecclestone tilt er niet zo zwaar aan. 'We kunnen best zonder Italië', zei hij in maart in de Mail on Sunday. Hij verkiest het geld boven de traditie. Daarmee pokert Ecclestone, al speelt hij vooralsnog de goede kaarten.

Zijn bankrekening bewijst het. De afgelopen vijftien jaar harkte Ecclestone meer dan 16 miljard dollar aan omzet binnen volgens zakenblad Forbes. Dat is nog zonder het geld van de Azerbeidzjanen, met wie een zevenjarig contract zou zijn afgesloten. De geldpot blijft dus nog wel even gevuld. Of dat over twintig jaar nog zo is, wordt de uitdaging voor Ecclestone's opvolger.

Verstappen achtste

Het allereerste Formule 1-weekeinde in Azerbeidzjan was er een vol spektakel, behalve tijdens de race. Mercedes-coureur Nico Rosberg reed zondag probleemloos naar zijn vijfde seizoenszege en breidde zijn WK-voorsprong uit. Max Verstappen finishte op een achtste plek. Tot vrijdag had niemand ook maar een meter gereden op het asfalt in Bakoe, een stratencircuit van ruim 6kilometer lang alleen Spa-Francorchamps is langer. Tegelijk bevat het circuit snelle bochten met nauwelijks uitloopruimte, vergelijkbaar met Monaco. Coureurs waren door die combinatie onwennig.

Verstappen moest zelfs aan twee dingen wennen. Voor het eerst was zijn vader niet bij een F1-race aanwezig. Niet onverwacht. Jos Verstappen had al aangekondigd een stap terug te doen in de begeleiding van zijn zoon nu hij bij een topteam zit. De kwalificatie op zaterdag was boeiend, met een crash van regerend wereldkampioen Lewis Hamilton. Het daaropvolgende oponthoud en een vreemde inhaalactie van Valtteri Bottas verpestte de kwalificatie van Verstappen. Bij de race vertrok hij vanaf plek negen. Fans op de halflege tribunes in Bakoe maakten zich zondag op voor nog meer tumult. Dat kwam niet. Verstappen reed een foutloze race met een aantal goede inhaalacties. Harde les was wel dat zijn Renault-motor ondanks een recente update nog niet het technisch vernuft in de Mercedes-motoren evenaart. Het uit zich in minder vermogen op snelle circuits, zoals in Bakoe. Op zijn website omschreef hij de race met realisme: 'We hebben het maximale eruit gehaald'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden