Reportage

Werpmachine als trainingsmaatje voor honkballers

Nederlandse honkballers trainen in de aanloop naar de World Baseball Classic met een werpmachine, die tientallen verschillende ballen op de slagman afvuurt. 'Trainingen worden echter. Dat stimuleert het leren.'

International Dwayne Kemp oefent wekelijks zijn swing op de nieuwe werpmachine in het Noord-Hollandse Lijnden. Beeld null
International Dwayne Kemp oefent wekelijks zijn swing op de nieuwe werpmachine in het Noord-Hollandse Lijnden.

Met een harde krak begeeft de knuppel van honkballer Dwayne Kemp (28) het. 'Die doet het niet meer', lacht hij. Het gebroken hout bewijst dat de training hemzelf, en zijn materiaal, tot de limiet dwingt. Zijn uitdager? Een onvermoeibare werpmachine die 37 verschillende soorten ballen op hem kan afvuren.

De fonkelnieuwe machine is de reden dat het Noord-Hollandse plaatsje Lijnden plots een favoriete bestemming is voor Nederlandse slagmannen. Sinds november staan in het dorp honkbalfaciliteiten die uniek zijn in Europa. Slagmannen van het Nederlands team, zoals Kemp, trainen er iedere week.

De hal staat er precies op het goede moment. Over vier weken begint in Zuid-Korea de World Baseball Classic (WBC), het grootste landentoernooi in het honkbal. Het is het enige landentoernooi waaraan alle profspelers uit Amerika mogen meedoen. De winnaar van het toernooi staat te boek als de wereldkampioen. De Nederlandse honkballers kwamen in de vorige editie, in 2013, tot de halve finale. Ze zijn regerend Europees kampioen.

Het slaan van een honkbal schuurt volgens de wetenschap aan tegen de grenzen van het menselijk kunnen. Per slagbeurt slaat een honkballer gemiddeld drie keer op een bal. Vanwege de hoge snelheid van de bal, en het effect dat werpers meegeven, geldt een honkballer al als succesvol als hij één honkslag weet te slaan uit drie slagbeurten. Falen is onlosmakelijk verbonden aan het leven van een slagman.

De hal in Lijnden moet slagmannen succesvoller maken, en hun trainingen leuker. De drie geavanceerde werpmachines kunnen zo'n beetje ieder type bal in iedere snelheid op een slagman afvuren. Maar pièce de résistance in de honkbalhal is een simpele, rechthoekige witte doos.

Het apparaat staat links van de slagman. In de doos zijn drie camera's geplaatst. Die registreren alles wat voor het apparaat gebeurt. Een slag van een honkballer wordt met een hogesnelheidscamera gefilmd. Tegelijk berekent het systeem de snelheid en hoek waarmee de bal van de knuppel vertrekt.

Lees verder onder de foto.

Camera's leggen de geraakte ballen van de honkballers in detail vast. Beeld null
Camera's leggen de geraakte ballen van de honkballers in detail vast.

Technologie

Op een grote tablet is te zien wat de geraakte bal oplevert: een vangbal, een honkslag, een uitbal of een homerun. Om trainingen leuker te maken, zien spelers hun ballen op een tv-scherm vliegen door hun favoriete Amerikaanse honkbalstadion. De technologie wordt al een tijdje gebruikt in onder meer golfsimulators. Het Amerikaanse bedrijf Hittrax maakte het anderhalf jaar geleden geschikt voor honkbal. Drie ondernemers haalden het systeem samen met de werpmachines naar Nederland.

De spelers spreken enthousiast over de technologie. 'Ik haal er veel informatie uit', zegt international Gianison Boekhoudt (27). Hij legt uit dat kennis in honkbal macht is. 'Het geeft me een idee van mijn swing. Als ik weet dat de vertreksnelheid van mijn ballen lager is tegen bepaalde werpers, dan kan ik daar gericht aan werken.'

Honkbalcoach Brian Farley was actief betrokken bij de oprichting van de geavanceerde honkbalhal in Lijnden. Hij greep in 2011 als bondscoach van Nederland de wereldtitel in Panama. Voor die prestatie werd hij bekroond met de titel Coach van het jaar. In 2013 vertrok hij bij de Nederlandse honkbalbond, maar aan honkbal is hij iedere dag blijven denken. 'Ik had dit altijd al in mijn hoofd, omdat ik vond dat we dit in Nederland nodig hebben', zegt hij. Volgens hem is het systeem de droom van zowel coach als speler. Een bal is in 0,4 seconde bij de slagman. Hij heeft ruim de helft van die beperkte tijd om te bepalen of hij zijn knuppel tegen de bal zet die met ruim 150 kilometer per uur op hem afvliegt. Als hij toehapt, is alleen de bal raken niet voldoende.

Pijnpunten

Hij moet zorgen dat hij een homerun slaat of de bal uit de buurt van de verdedigers houdt, zodat hij tijd heeft naar een honk te rennen. Elke slagman heeft vanwege de hoge moeilijkheidsgraad zwakke plekken, waaraan hij zijn hele loopbaan kan werken. In de slagkooi in Lijnden blijft geen zwakheid verborgen.

Farley vertelt bezield over wat er allemaal mogelijk is met het Hittrax-apparaat. Zo legt hij haarfijn de pijnpunten bloot in de slagbeweging van een speler van Jong Oranje. De jeugdinternationals trainen net als de senioren wekelijks met de technologie. Frame na frame analyseert hij de slag. 'Kijk, hier zie je dat hij te veel doorzwaait', zegt Farley, als hij met een lijn een streep trekt van de schouder naar de hak van de speler.

De knuppel komt duidelijk achter de streep van Farley. Vervolgens opent hij een tabel waarin te zien is met welke hoek de weggeslagen honkballen vertrokken. 'De beste vertrekhoek is tussen de 15 en 30 graden. Dat is wetenschappelijk bewezen. Maar kijk', zegt Farley als hij zijn vinger op een lijn drukt, 'hier raakt hij hem wel vol, maar is de hoek niet goed. Die bal gaat in de grond.'

Dat soort inzichten maken volgens Farley een groot verschil. 'Dit is niet coachen op basis van een gevoel, maar op basis van bewijs. Een speler ziet meteen wat hij fout doet. Je hoeft ze dus niet te overtuigen en ze zijn makkelijker te motiveren om aan zichzelf te werken. Het hele doel van coachen is spelers uit hun comfortzone halen. Daardoor worden ze beter en dat kan hier.' Martijn Nijhoff is talentcoach bij honkbalbond KNBSB. Tijdens een recent werkbezoek aan honkbalwalhalla Amerika zag hij dat er op de universiteiten inmiddels volop met het Hittrax-systeem wordt gewerkt. Op het hoogste niveau, in de Major League, gek genoeg niet. Nijhoff: 'Die wereld is behoorlijk conservatief. Elke ontwikkeling lijkt daar als laatste terecht te komen.'

Gerichter

Hij is blij dat Nederlandse spelers in Lijnden wel met het systeem kunnen werken. Nijhoff: 'Het is anders dan een reguliere slagtraining, waarbij je een bal in een tunnel wegslaat en vervolgens met je fantasie moet bedenken waar die bal terechtkomt. Trainingen worden op deze manier wedstrijdechter, feedback is gerichter. Dat stimuleert het leren.'

Of het niveau van het Nederlandse honkbal dankzij dergelijke technologieën stijgt, is een andere kwestie. Nijhoff benadrukt dat goede coaching, zoals het maken van verbeterplannen en analyses, net zo belangrijk is als de apparatuur zelf. En goede, fulltime profcoaches zijn in Nederland schaars. Of ze hebben simpelweg geen tijd er intensief mee te werken, zoals slagcoach Sidney de Jong van het Nederlands team ervaart, in aanloop naar de World Baseball Classic.

De Jong vindt wel dat Nederland vooraan moet blijven staan bij het benutten van technologie. Met 22 EK-titels zijn de honkballers de uitblinkers van Europa, maar er is meer nodig om mondiaal succes te bereiken. 'Er is hier geen grote vijver vol talenten, zoals in Amerika. Elk talent dat we hebben, moeten we daarom koesteren en op elke mogelijke manier beter maken.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden