Werkt armoede in proftennis corruptie in de hand?

Bij elk tennistoernooi worden partijen verkocht, verkondigde de Nederlandse prof Matwé Middelkoop al in 2014. Nu, in 2016, melden de BBC en Buzzfeed News dat zestien toptennissers zich schuldig zouden hebben gemaakt aan matchfixing. Lees hieronder het artikel terug dat destijds in de Volkskrant verscheen.

Matwe Middelkoop in de partij tegen Robin Haase tijdens de finale van het NK tennis.Beeld anp

Matchfixing in het tennis is een groeiend probleem, constateert Matwé Middelkoop, die al ruim tien jaar actief is in de lagere regionen van het profcircuit. 'Ik heb gehoord dat bij elk toernooi wel twee tot drie partijen worden verkocht. Ja, dat is veel. Het is echt van de laatste jaren. Al blijft het moeilijk hard te maken. Ik heb ook wel eens een potje laten lopen, omdat ik geen zin had.'

Ook volgens oud-prof Raemon Sluiter worden bij de Challengers, de toernooien in de eerste divisie van het mondiale tennis, geregeld partijen 'gefixt'. Al denkt hij aan een lager percentage. 'Zeker een keer per week, in totaal vijftig wedstrijden per jaar. Het is een gecalculeerde gok. Ik praat niet over vijftig verdachte tennissers. Wie zich eenmaal tot matchfixing verlaagt, kan zich meerdere keren laten omkopen. Ik ken de bedragen die ermee gemoeid zijn. Die zijn vele malen hoger dan het prijzengeld op de Challengers.'

(Tekst gaat verder onder foto).

Archiefbeeld van Raemon Sluiter.Beeld anp

In de min na een toernooi

Tenniscoach Stephan Ehritt-Vanc: 'Volgens mij worden in het dubbelspel veel meer partijen verkocht, want die jongens verdienen niet eens de helft van de spelers in het enkelspel. Zelfs de winnaars van het dubbelspel in een '10 duizend-toernooi' zitten in de min als ze hun kosten hebben betaald. In die zin lopen de dubbelspecialisten het grootste gevaar dat ze met matchfixing worden geconfronteerd.'

En Robin Haase, nummer 1 van Nederland: 'Ik weet zeker dat matchfixing ook voorkomt in de ATP Tour, zoals tennis ook geen dopingvrije sport is. Al schat ik dat niet meer dan vijf spelers in de tophonderd doping gebruiken. Zo zullen ook enkele tennissers op dat niveau wedstrijden verkopen.

'Tennis is zeer geschikt voor matchfixing. Van de twee spelers heb je er maar een nodig om een partij te ritselen. Zelfs de tegenstander of de umpire hoeft niks te weten. Dat maakt het voor gokkers eenvoudiger om spelers te benaderen.'

(Tekst gaat verder onder foto).

Robin Haase.Beeld anp

Data-analist en blogger Ian Dorward zegt het zeker te weten, vanwege de bizarre gokpatronen die haaks stonden op het verloop van hun partij: de Nederlandse tennissers Boy Westerhof en Antal van der Duim hebben hun wedstrijd, drie weken geleden in het Duitse Meerbush verkocht. Zelfs bij een ruime voorsprong voor Westerhof (6-3, 3-0) werd massaal ingezet op een zege voor Van der Duim.

Dorward, vroeger werkzaam voor een groot wedkantoor: 'Deze fix is zo knullig en opzichtig uitgevoerd dat je niet van georganiseerde matchfixing kunt spreken. Hier hebben twee spelers een deal gesloten, waarschijnlijk in samenwerking met enkele vrienden die de weddenschappen hebben afgesloten.'

De gemiddelde inzet op tennispartijen is tussen 400 en 4.000 euro, zegt Robert-Jan Schumacher, hoofd communicatie van de tennisbond (KNLTB). Bij de partij tussen Westerhof en Van der Duim, in de eerste ronde van de Challenger in Meerbush, staakten enkele wedkantoren de biedingen, toen het absurde bedrag van 600 duizend Britse pond (ruim 754 duizend euro) was bereikt.

Gokken op eigen wedstrijden

Is er gefixt of alleen de suggestie gewekt, waardoor tientallen oplettende gokkers een gegarandeerde winst roken en massaal gingen inzetten?

Marjan Olfers, hoogleraar sport en recht aan de Vrije Universiteit in Amsterdam, sluit niet uit dat Westerhof en Van der Duim hebben gegokt op hun eigen wedstrijd. 'Of dat ze het hebben laten doen en anderen daar lucht van kregen.'

Ver weg van de glamour en glitter bij de US Open ploeteren de modale tennissers op de Challenger in Alphen aan den Rijn. De verliezer in de eerste ronde ontvangt 440 euro. Daar gaat nog 30 procent belasting vanaf. De krabbelaars in de kwalificaties worden bij uitschakeling met nul euro bedankt voor de moeite.

Matwé Middelkoop viert zijn 31ste verjaardag in de wetenschap dat de teller in Alphen op 730 euro staat. Daarvoor heeft de routinier zijn ziel en zaligheid gelegd in vier potjes op de bijbanen, waar bejaarde lijnrechters hem manen de handdoeken weer in te leveren bij de organisatie.

Boy Westerhof.Beeld anp

Sinds zijn rentree in juni na zeven maanden blessureleed heeft Middelkoop 1.562 euro aan prijzengeld verdiend. 'Na die blessures stond ik financieel aan de rand van de afgrond. Gelukkig kon ik in de Nederlandse competitie spelen, anders was het nu klaar geweest.'

Als nummer 708 moet Middelkoop puntjes sprokkelen voor de wereldranglijst. Hij reist al tien jaar naar alle uithoeken van de wereld om zijn vak te beoefenen. Van Rwanda naar Iran, tot India en Alphen; zelfs deelname aan de kleinste toernooien kost hem meer dan het oplevert. 'Je betaalt je tickets en wie tot kwalificaties in de Challengers is veroordeeld, moet zelf zijn hotel betalen.

'Toch speel ik die, omdat er in de Futures helemaal niets valt te verdienen. Als ik dan het hoofdtoernooi haal in het dubbel of single, worden mijn hotelkosten wel vergoed. Reizen met een coach gaat niet, ik moet de euro's bij elkaar schrapen om de eindjes aan elkaar te knopen.

Teruglezen

'Tennissers zijn in potentie interessante doelwitten voor matchfixers.' Lees hier het artikel van de Volkskrant uit 2014 over matchfixing in de tennissport.

'Meestal sta ik rood na een toernooi. Toen ik rond de 200 stond op de ATP-ranking, verdiende ik jaarlijks 50 duizend dollar aan prijzengeld. Ik hield er na aftrek van alle kosten niets aan over.'

Het maakt de tennissers in zijn categorie kwetsbaar voor matchfixing, aldus Middelkoop. 'Ik keur het niet goed. Maar laat tien berooide tennissers kiezen tussen stoppen met hun sport of een partij verkopen en ik vrees dat een meerderheid het laatste doet.'

Of hij zelf ooit benaderd is voor een 'fix'? Die vraag weigert Middelkoop te beantwoorden. 'Ik heb er eerlijk gezegd wel over nagedacht. Dan denk ik: wow, dat is verleidelijk. Zoveel geld! Als iemand me 20 duizend dollar aanbiedt? Ik ben een watje, ik zou van angst niet kunnen slapen. Ik zou het nooit doen.'

Tweemaal benaderd

Raemon Sluiter zegt tijdens zijn profcarrière twee keer te zijn benaderd om een partij weg te geven. Beide keren rinkelde de telefoon in zijn hotelkamer. Bij de Australian Open in 2005 werd hem 25 duizend dollar aangeboden om de Oostenrijker Jürgen Melzer te laten winnen. 'Ze hoefden mij echt niet te betalen om van die gozer te verliezen. Ging ik na zes games door mijn enkel. Stel je voor dat ik dat bod wel had geaccepteerd, dan had het heel opzichtig geleken.'

Bij het ATP toernooi in het Russische St. Petersburg in oktober 2006 werd Sluiter 20 duizend dollar beloofd als hij van de Pool Lukas Kubot zou verliezen. 'Het druist compleet tegen mijn sportbeleving in. Ik won die partij met 6-3 in de derde set. Toch denk ik achteraf: stel dat iemand me serieus had bedreigd, was ik dan zo sterk geweest om te weigeren?'

Wesley Koolhof hoopt als dubbelspecialist de top-100 te bereiken. Hij werd ooit verzocht om een partij te fixen in de Futures, de laagste categorie in het proftennis. 'Voor 300 euro zou mijn tegenstander de wedstrijd 'tanken' (weggeven, red.) en kreeg ik een punt voor de wereldranglijst. Ik ben er niet op ingegaan. Ik weet dat anderen het wel doen. Als het om 20 duizend euro gaat, is het voor jongens op dat niveau ook moeilijk om nee te zeggen.'

Volgens Middelkoop werkt de armoede in het proftennis corruptie in de hand. 'De bonden roepen het zelf op door spelers consequent af te knijpen. In het golf kunnen de beste vierhonderd spelers leven van hun sport. Het is belachelijk dat het prijzengeld in de Futures in twintig jaar nooit is verhoogd.

'De prijzengelden op de grandslamtoernooien zijn fors omhooggegaan. Daarachter worden de verschillen alleen maar groter. De ATP en de ITF zouden de miljoeneninkomsten ook moeten laten terugvloeien naar de onderste regionen. Dan worden de Futures en de Challengers weer een vruchtbare bodem voor nieuw talent. Nu laten we de sport kapotmaken door spelers, die hun ziel aan de duivel hebben verkocht. Draai het om en maak een vuist tegen de gokkers.'

Wie manipuleren sportwedstrijden? En hoe traceer je de goudzoekers, die bij gokbedrijven als Betfair, Bookmaker, Marathon, Pinnacle, Winner, Boyle Sports, Coral of Bet Victor, flink verdienen aan onbeduidende potjes op kleine tennistoernooien?

Haal de professionele gokkers uit de anonimiteit, zegt Olfers, medeopsteller van een omstreden, want weinig onthullend rapport over matchfixing in de Nederlandse sport. 'Ik kan tien spannende jongensboeken schrijven, maar dan ben ik een frauderende hoogleraar. Alles moet bewijsbaar zijn. Als ik denk dat iemand keihard liegt, kan ik het niet publiceren.'

Olfers pleit voor het reguleren van het aanbod bij de wedkantoren. 'Hoe is het mogelijk dat op een partij in een Challenger tussen Westerhof en Van der Duim kan worden gegokt? Je moet die jongens tegen zichzelf beschermen. Dan kan in de nieuwe wet op de kansspelen worden gepleit voor een detectiesysteem, maar waarom kon je bij Betfair blijven inzetten op deze verdachte wedstrijd? Je bent ongeloofwaardig als wedkantoor om partijen op banen zonder camera aan te bieden. De uitkeringen liggen hoog, je maakt het zo aantrekkelijk voor witwassers.'

Lukas Kubot.Beeld anp

Teruglezen

Gokexperts beweren dat hun tennispartij in Meerbush een klassiek geval van matchfixing was. 'Al blijft het moeilijk te bewijzen.'

Reguleren

KNLTB-manager Schumacher: 'Reguleren klinkt goed. Maar dan beperken we ons tot Nederlandse regelgeving, terwijl matchfixing een internationaal probleem is. Als ik via een Engelse website wel kan gokken op tennispartijen, schieten we er niets mee op.'

Met de in 2008 opgerichte Tennis Integrity Unit is de tennissport trendsetter in het bestrijden van matchfixing. Elke prof moet de als videocursus aangeboden Tennis Integrity Protection Programme (TIPP) volgen en een gedragscode ondertekenen dat hij zich niet inlaat met welke vorm van corruptie ook. De sancties variëren van boetes, schorsingen tot levenslange uitsluitingen.

De oogst is marginaal. Vier spelers (Andrei Kumantsev, Sergej Krotioek, David Savic en Daniël Koellerer) werden als matchfixers verbannen uit de tennissport. Guillermo Olaso werd voor vijf jaar geschorst, de Italiaanse Claudia Coppola stond zes maanden aan de kant. De beginnende prof Yannick Ebbenhaus werd een jaar uitgesloten, omdat hij met kleine bedragen gokte op tennispartijen van anderen.

De Nederlander moest tevens een rehabilitatieprogramma volgen bij de internationale tennisfederatie ITF. 'Ik denk dat er binnenkort meer koppen gaan rollen', zegt Middelkoop. 'De TIU wil een voorbeeld stellen.'

Olfers: 'We blijven voorlopig steken bij de categorie zielige gevallen, die net even dommer waren dan de rest.'

Het aantal zondaars zegt niets over het reinigende effect van het anti-corruptie programma TIPP, stelt Mark Harrison, woordvoerder van de Tennis Integrity Unit. 'Tennis trekt gokkers aan. Daarom hebben we in vergelijking met andere sporten heldere regelgeving en strenge sancties opgesteld. We zijn pro-actief om het tennis te beschermen.

'De TIU heeft overeenkomsten met gokinstanties, waarbij we hun data kunnen analyseren. We wisselen voortdurend informatie uit over gokpatronen bij tennispartijen. Maar corruptie laat zich niet eenvoudig bewijzen. Er zijn nu geen eenmaal geen transacties vastgelegd.'

Guillermo Olaso.Beeld anp

Zero tolerance

De KNLTB heeft de dubieuze partij tussen Westerhof en Van der Duim meteen gemeld bij de Tennis Integrity Unit. Het onderzoek is nog niet begonnen, aldus manager Schumacher. Het kan nog maanden duren voor bekend wordt of Westerhof en Van der Duim schuldig zijn bevonden aan matchfixing of dat hun naam wordt gezuiverd. 'Misschien horen we er nooit meer iets van', oppert Westerhof. Dat valt te bezien.

Harrison benadrukt dat de TIU internationale opsporingsbevoegdheid heeft, waarbij mobiele telefoons, bankgegevens en computerdata van de tennissers kunnen worden onderzocht. 'En dan volgt nog een hoorzitting, waar verdachte spelers worden geconfronteerd met mogelijke bewijslast', aldus Harrison. 'We willen zorgvuldig zijn, omdat de reputatie van sportmensen op het spel staat.'

Zero tolerance is het enige antwoord op matchfixing, zegt Robin Haase. 'Westerhof en Van der Duim worden nu ten onrechte gebrandmerkt, terwijl ze formeel niet eens verdacht zijn. Als ze schuldig worden bevonden? Dan is het wat mij betreft einde carrière. Wie wedstrijden verkoopt, heeft elke geloofwaardigheid verloren.'

Dit artikel verscheen in de Volkskrant op 6 september 2014.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden