Lois Abbingh scoort de winnende goal vanaf de penaltystreep in de WK-finale tegen Spanje.

AnalyseWK Handbal

Wereldkampioen aan de hand van drie uitzonderlijke talenten

Lois Abbingh scoort de winnende goal vanaf de penaltystreep in de WK-finale tegen Spanje.Beeld ANP

De Nederlandse handbalsters hebben voor het eerst de wereltitel veroverd. De hoofdrol was ook in de finale weggelegd voor de uitblinkers van het toernooi: Estavana Polman. Lois Abbingh en Tess Wester.

Van alle onwaarschijnlijke scenario’s die de Nederlandse handbalsters tijdens het WK in Japan schreven, was ook het script van de finale dat van een thriller. Net als in de halve finale tegen Rusland (33-32) ontsnapte Nederland in de eindstrijd tegen Spanje in de slotseconden met één doelpunt verschil (30-29). Wereldkampioen.

Lois Abbingh mocht 6 seconden voor tijd een strafworp nemen, die met name in Spanje tot groot rumoer leidde. Ze nam zelfverzekerd plaats achter de zevenmeterlijn. Op 2 seconden voor het eind passeerde de bal de doellijn achter de kansloze keeper Darly Zoqbi.

Abbingh zeeg ineen op haar knieën, zich wel bewust van het benutten van deze buitenkans, van het veroveren van deze historische wereldtitel. Maar net als haar teamgenoten duizelde het haar nog van de gebeurtenissen in het laatste kwartier van de enerverende eindstrijd, een WK-finale meer dan waardig.

In dat slotakkoord van de botsing tussen twee aloude rivalen ging er voor Nederland veel mis. De comfortabele voorsprong van vijf treffers, 22-17 na 40 van de 60 speelminuten, werd volledig verspeeld. De Spaanse tactiek van coach Viver werkte steeds beter. Estavana Polman, de dynamo van de Nederlandse aanval, werd door een ver uitgeschoven pion af en toe schaakmat gezet.

Zij moest uit lastige posities schieten en verloor ook wel eens het zicht op de juiste kleur die zij moest aanspelen. De voordelige marge van de Nederlanders verschrompelde. Laura van der Heijden, goals 25 en 27, en Polman, goals 24, 26, 28 en 29, hielden de nationale ploeg op voorsprong.

Zenuwen

Bondscoach Emmanuel Mayonnade greep naar de time-outs die hem nog restten om de Spaanse furie te vertragen en zo mogelijk te temmen. Hoekschutter Lopez bleef echter vuren en zo braken bij 29-29 de laatste 99 seconden van de wedstrijd aan (de klok stond 58.21). De zenuwen kregen nu echt greep op de Nederlandse speelsters die hun surplus aan ervaring, de derde grote finale in vijf jaar, niet konden waarmaken. Ballen werd onzuiver gespeeld of matig gevangen.

De verlenging van tweemaal vijf minuten halen, leek het uiterste wat er nog in het vat zat, toen Spanje na een ingreep van de Franse scheidsrechtertweeling Charlotte en Julie Bonaventura de bal kreeg. De klok wees 59.26 aan. Coach Viver nam een time-out met nog 21 seconden te spelen. Alexandrina Cabral, even tevoren in een vrije break-out gestuit door doelvrouw Wester, was de aangewezen schutter.

Wester zei voor de camera van de NOS rekening te hebben gehouden met twee mogelijke schutters en als Cabral zou uithalen wist zij precies op welke plek de bal zou belanden. Het nut van videovoorbereiding, de Nederlandse ploeg zit uren voor het scherm, betaalde zich daarmee uit. Cabral schoot, te vroeg zou haar coach hebben gedacht, in de voorspelde richting.

Wester stopte met nog 10 seconden op de klok de bal, ze had hem nagenoeg klemvast en wilde die snel uitwerpen naar de wegsnellende break-outlopers van haar zevental. Dat was het moment dat cirkelloper Ainhoa Hernandez decimeters voor de zes-meterlijn (de cirkel) opsprong en het aangooien van de Nederlandse doelvrouw blokkeerde.

Spaanse overtreding

Scheidsrechter Bonaventura besloot af te fluiten. Zij meende gezien te hebben dat Hernandez de handen over de zes-meterlijn richting Wester had gereikt. Overtreding tegen regel 15:4, 15:9 en 8:7c van het spelregelboek. Zo’n ingrijpende overtreding in de laatste 30 seconden wordt in handbal met rood en een strafworp bestraft. Er leek overleg gaande tussen de wedstrijdtafel, met tal van waarnemers en secretarissen, toen de zussen Bonaventura het rood trokken, Hernandez wegstuurden en naar de zeven-meterlijn voor het Spaanse doel liepen.

De Nederlandse veldspelers, die met hun rug naar het Wester-Hernandez duel hadden gestaan, wisten bij god niet wat was gebeurd. Nog ver na afloop, met de gouden medaille om de nek, kon een ervaren verdediger als Kelly Dulfer geen verklaring geven voor wat in de laatste seconden allemaal had plaats gevonden. Het was het beslissende moment geweest, dat wist iedereen. Het paste bij een handbalwedstrijd die eerst de kant van Spanje, toen de zijde van Nederland opging en ten slotte vrijwel zeker in een gelijkspel leek te eindigen.

Bij alle opwinding en rumoer moest Lois Abbingh de bal oppakken en stond zij voor de belangrijkste goal uit haar carrière. Darly Zoqbi de Paula, ze had de penaltykiller van het toernooi kunnen worden, gokte op de rechter benedenhoek. Abbingh koos goed en schoot de bal in de andere hoek. Daarna was het een groter feest dan Nederlandse handbalsters met al hun vrolijkheid ooit hadden kunnen bedenken.

Ze waren wereldkampioen, tetterde het door de gangen van het Japanse stadion. Het WK, zo stroef begonnen met nederlagen tegen Slovenië, Duitsland en Denemarken, was er een waarover speelsters nog aan hun kinderen dan wel kleinkinderen zullen vertellen. ‘Kumamoto, in 2019, die laatste bal van Tess, opeens een pingel voor ons, ja Lois mocht hem nemen, maar wij keken hem met zijn allen het doel in. Zo fokking geweldig.’

Wereldkampioen aan de hand van drie uitzonderlijke talenten

Estavana Polman

Estavana PolmanBeeld EPA

Het kon haar helemaal niks schelen, zei Estavana Polman, toen ze hoorde dat ze door een internationale jury was gekozen tot beste handbalster van het WK, tot ‘MVP’ van het toernooi in Japan. ‘Het is leuk, maar ik heb deze’, zo toonde ze voor de camera van de NOS de gouden medaille. ‘Wij zijn wereldkampioen’, proefde ze nog eens de woorden met de nieuwste waarheid die zij nauwelijks kon beseffen.

Estavana Polman, nu 27, was ooit met 13 jaar de jongste speelster van de Nederlandse eredivisie. Ze was klein, droeg veel te grote shirts en kroop toen namens AAC 1899 langs grijpgrage tegenstanders. Een bijzonder talent, oordeelde de Arnhemse coach Arthur Langedijk destijds. Hij zat er niet naast.

Veertien jaar later bleek de kleine speelster van toen, blij met een zak chips na de wedstrijd, de beste speelster van de wereld die Nederland voor een fors deel bij de hand nam en naar het wereldkampioenschap leidde. Haar rol in het team veranderde door de jaren heen. Ze werd in het verleden wel als joker gebruikt, de vrouw met het onverwachte schot, maar in Japan, onder de leiding van de Fransman Mayonnade, was die tijd van speelsheid voorbij.

Polman, bezig aan haar zevende jaar bij het Deense Esbjerg, moest, als vervanger van de gestopte Nycke Groot, als spelmaker haar aanval sturen. Maar behalve de pass was er ook nog steeds het venijnige schot na de extra tel van ‘hangtijd’ en produceerde zij in de finale liefst negen treffers. Haar man, voetballer Rafaël van der Vaart, was uit Japan al teruggekeerd naar Nederland, toen zijn vriendin het absolute hoogtepunt uit haar loopbaan beleefde. Wereldkampioen en ’s werelds beste.

Lois Abbingh

Lois AbbinghBeeld ANP

De vrouw met het hardste schot van de wereld voerde zondag na tien wedstrijden het topscorersklassement van het WK aan. Het gevreesde afstandsschot van tophandbalster Lois Abbingh leidde 71 maal tot een gang naar het net voor de doelverdediger van de andere partij. De ongekende productie van de Groningse was ook de basis van het Nederlandse succes in Japan.

De defensie van de tegenstander moest altijd de positie aan de zes-meterlijn, ‘de cirkel’, verlaten (‘uitstappen’ heet dat in jargon) om Abbingh tegen te houden. Dat bood ruimte aan de cirkel voor andere aanvallers. In de verdediging is haar atletische figuur ook dienstig in het tegenhouden van de oppositie.

Lois Abbingh stond bekend als groot talent, toen zij de pech had op 15-jarige leeftijd de achterste kruisband van de knie te scheuren. Ze werd weer op de been geholpen door orthopedisch chirurg Cor van der Hart, die nadien zijn hart vasthield als hij de tv-beelden van zijn ex-patiënt zag.

Abbingh raakte de vrees voor de eigen lijf en leden kwijt. Toch kampte ze vaak met blessures, zoals bij de Olympische Spelen van Rio toen ze in de laatste oefenwedstrijd de hamstring inscheurde. De bal op de paal in de halve finale tegen Frankrijk, het had de gelijkmaker moeten zijn in de slotseconde, zat haar lang op het netvlies.

In de handbalwereld klom zij gestaag door naar de top. Via Oldenburg, vlakbij het vertrouwde Groningen, Roemenië en Parijs naar Rusland, om in de top van de Champions League te kunnen acteren. Die trofee wil ze nog winnen, net als het olympisch goud van Tokio.

Tess Wester

Tess WesterBeeld AFP

Toen het moest, toonde Tess Wester (26) al haar uitzonderlijke kwaliteiten. De Noord-Hollandse in Deense dienst bij Odense, keepte zondag in de slotfase van de WK-finale tegen Spanje tweemaal op haar allerbest. Eerst stopte zij bij 29-28 de al getelde gelijkmaker van Cabral die in vrije loop naar de Nederlandse doelvrouw ging. Bij 29-29 mocht Cabral 10 seconden voor het eind nog eens vrij vuren op de sluitpost uit Heerhugowaard.

Wester zei nadien te weten waar de bal zou komen en stopte de bal. Het vormde de inleiding tot de Nederlandse strafworp voor 30-29. Het was de keeper die in de wedstrijd werd geveld door een keihard schot op het hoofd, maar opkrabbelde en doorging. Niemand ging haar deze WK-finale afnemen.

De keepster, 1.78 lang, werd zondag, met Polman, gekozen in het All Star Team van het WK. Haar foto prijkte boven het finale-artikel van de WK-site, met de titel: Netherlands Take First World Title With Last-Second Penalty. De foto toont de karakteristieke schreeuw die zij produceert bij een geslaagde redding. De twee handen tot vuisten gebald, de uitdrukking van een leeuwin die haar jong beschermt. Het maakt Wester, met haar nummer 33 (hetzelfde als F1-coureur Max Verstappen) tot een gewild onderwerp voor de Deense regisseurs die de grote handbaltoernooien in beeld brengen.

Vorig jaar stapte Wester van de Duitse kampioen Bietigheim over naar het Deense Odense. Ze wilde de Europese clubtop bereiken. Dit seizoen mist ze evenwel de deelname aan de Champions League. Na haar uitblinkersrol bij het WK, in grote wedstrijden was zij er op de belangrijke momenten, lijkt een snelle overstap naar een Oost-Europese topclub haar toekomst.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden