Analyse Voetbalshirts

Wekt een voetbalshirt agressie op?

Bij de Johan Cruijffschaal in het PSV-stadion moesten twee Feyenoordfans hun shirt uittrekken. Te provocatief. Wat is het beleid van de eredivisieclubs?

Met een muur van vlaggen en fakkels bakenen voetbalfans hun territorium af bij de strijd om de Johan Cruijffschaal. Beeld ANP

‘Vreselijk’, noemde Toon Gerbrands, algemeen directeur van PSV, de incidenten tijdens de wedstrijd tussen PSV en Feyenoord om de Johan Cruijffschaal vorige week zondag. Het experiment met een extra groot uitvak en meerdere vakken waar PSV’ers en Feyenoorders samen konden zitten, liep op een mislukking uit.

Het blijft een terugkerend probleem voor de eredivisie: hoe om te gaan met de veiligheid in het stadion en de komst van uitsupporters? Vanaf dit weekeinde zullen de clubs er in samenwerking met de politie weer alles aan doen om alles in goede banen te leiden. Maar voordat de competitie goed en wel is begonnen, waren er de eerste problemen. Gecombineerde vakken zijn in het voetbal nog steeds geen vanzelfsprekendheid.

Dieptepunt tijdens de wedstrijd tussen PSV en Feyenoord was de mishandeling van een verstandelijk beperkte jongen die juichte toen Jordy Clasie voor zijn club de winnende penalty had gemaakt.

En op beelden die de afgelopen week op Twitter verschenen, is te zien hoe twee jonge Feyenoord-supporters voorafgaand aan de wedstrijd hun shirtje binnenstebuiten moeten keren van een steward in het Philips-stadion. Vol ongeloof kijken de ventjes – nieuwe shirts, opgeschoren blonde voetbalkapsels – de steward aan. Moet dit echt? Volgzaam en met hulp van hun moeder, draaien ze het shirt om. Het witte label zichtbaar in de nek.

Het filmpje is veelvuldig gedeeld op sociale media. ‘Triest’, ‘een zielige vertoning’, ‘kansloze actie’, zo lezen de reacties eronder. Gerbrands reageerde uitgebreid op de site van PSV. ‘Je kunt kinderen niet uitleggen waarom zoiets moet. Maar natuurlijk werd de vraag niet voor niets gesteld. De afdeling veiligheid maakt samen met de politie voortdurend afwegingen en instrueert vervolgens de stewards. (…) We gaan dit experiment, waarbij wij extra plaatsen hebben aangeboden aan onze tegenstander, met alle betrokkenen evalueren en zullen dan besluiten of het voor herhaling vatbaar is en onder welke voorwaarden.’

En wat te doen met de supporters die er een tweede liefde op nahouden? Bij Emmen, dit jaar gepromoveerd naar de eredivisie, is het beleid duidelijk. Veiligheidsmanager Johan Boers: ‘We snappen dat er mensen zijn die naast Emmen nog een andere favoriete club hebben. Dat is allemaal prima. Maar we weten ook dat uitingen van concurrerende clubs als een provocatie kunnen worden gezien. Vandaar het verduidelijken van de huisregels op dit terrein. Ja, dat geldt ook voor kinderen. Op deze manier is het voor iedereen duidelijk.’

Naar aanleiding van de uitspraken van Boers deed het Brabants Dagblad een peiling op de site: ‘Als het aan de meerderheid van de bezoekers ligt, wordt die regel ook doorgevoerd in het Koning Willem II Stadion. Ruim 1.600 van de in totaal bijna 2.600 stemmers is voor. 945 stemmers vinden dat fans best in een Ajax-, Feyenoord- of PSV-shirt mogen plaatsnemen in de thuisvakken van het stadion.’

Verboden is het voorlopig nog niet, laat Willem II in een reactie weten. ‘Echter moet zulk een bezoeker – of de ouders van kinderen die een shirt aan hebben – zich er bewust van zijn dat dit tot verbale reacties kan leiden van het thuispubliek. Wij zullen een persoon er echter pas op aanspreken of verwijderen wanneer hij of zij overgaat tot provocatie van ons thuispubliek.’

Uit een rondgang langs meerdere eredivisieclubs blijkt dat de meeste geen formeel verbod hebben op het dragen van uitshirts in de thuisvakken. Of zoals Heerenveen laat weten: ‘Moeten wij families, van wie bijvoorbeeld het ene zoontje een Heerenveen-shirt draagt en het andere zoontje een shirt van de tegenstander, weren? Ons antwoord daarop is nee.’

Bij NAC is het beleid duidelijk. ‘In het Rat Verlegh Stadion worden, met het oog op de openbare veiligheid, in principe geen andere ‘uitingen en kleuren’ dan die van NAC toegelaten in onze thuisvakken. Uiteraard zijn er uitzonderingen. Een bezoeker in een shirt van pakweg Barcelona zal over het algemeen niet voor problemen zorgen, maar een bezoeker in een shirt van de tegenstander kan daarentegen wel voor moeilijkheden zorgen.’

‘Bij ons vrijheid blijheid’, laat VVV weten. ‘We hebben geen restricties. Mensen mogen van ons laten zien voor welke club ze zijn. Het is bij ons eerder omgekeerd: we juichen het toe als mensen in voetbalshirts het stadion bezoeken.’

Overigens zijn er in De Koel bij VVV wel plekken waar ze het afraden om voetbalshirts aan te trekken. ‘Op onze vip-tribunes zien we juist liever geen voetbalshirts omdat daar sprake is van een bepaalde dresscode. Niet te informeel dus’, aldus Charles Biemans, persman bij VVV.

Bij ADO Den Haag denken ze dat mensen het ‘wel uit hun hoofd laten’ om met een uitshirt op de thuistribune te gaan zitten. PSV geeft fans het advies om het shirt van de tegenstander thuis te laten. Woordvoerder Thijs Slegers: ‘Wij vinden dat het zou moeten kunnen, maar helaas is dat niet het geval.’ Datzelfde geldt voor de Kuip in Rotterdam. ‘Zolang het bij een gezonde mate van sportieve rivaliteit blijft, is het prima. In sommige situaties kan het echter zo zijn dat door ons veiligheidspersoneel de inschatting wordt gemaakt dat het dragen van een uiting van de tegenstander in de thuisvakken tot problemen kan leiden. In die gevallen kunnen zij de betreffende supporter dan vriendelijk verzoeken dan wel adviseren om het sjaaltje af te doen of het shirtje te bedekken.’

In het onderzoeksrapport Raak Geschoten (2014), een initiatief van het ministerie van Veiligheid en Justitie, zijn de effecten uiteengezet van de maatregelen die clubs nemen tegen geweld en overlast rondom eredivisiewedstrijden. Naast moderne maatregelen als camerasystemen en betere opsporingsmethodes, kwam er nog iets naar voren dat goed werkt: wees als club een beleefde gastheer.

Zoals AZ deze week, met een filmpje op sociale media. Te zien is hoe een slang bier vanuit een vrachtwagen het Afas-stadion in Alkmaar in wordt gepompt. Een knipoog naar de NAC-supporters, waarvan bekend is dat ze wel van een pilsje houden. Bijschrift: ‘Als je weet dat NAC op bezoek komt.’

Zo kan het dus ook.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.