Weinig verschil tussen probleem en partijspel

Nog altijd heeft de lezer de ontleding tegoed van het vraagstuk dat in de krant van 18 december stond afgedrukt maar dat, anders dan de vier composities van Dick de Ruiter, níet meetelde voor de Kerst-oploswedstrijd van de Kring voor Damproblematiek....

Vanuit de eerste diagramstand luidde het verloop:

1.33-29! 35-40(?)

Enkel en alleen met 1...12-17(!!) 2.29x18 25-30 3.34x25 9-14 4.18x20 19-23 5.28x19 17x48 (bijvoorbeeld 6.19-13 48x34! 7.13x2 34-40!) kon zwart nog voor remise vechten. Maar die verdediging lag niet erg voor de hand. Bovendien was achter het bord nauwelijks te (voor)zien waarom die schijnbaar zo logische 'plakker' 35-40x49 niet door de beugel ging:

2.29x7 40x49 3.7-1! 9-14

De enige parade tegen de dreiging 4.27-21!, die wit in vrijwel alle andere gevallen een materiële voorsprong van vier(!) schijven zou hebben opgeleverd.

Maar hoe nu verder? Plantin geeft het verbluffende antwoord:

4.22-18!! 13x44 5.27-21!! 16x27 6.32x21 49x16 7.34-30 25x34 8.1x49

Prachtig! Hoewel zwart liefst drie schijven méér heeft, staat hij machteloos tegen de dreiging 9.42-38: zijn dam kan noch in voorwaartse, noch in achterwaartse richting spelen.

Desondanks moet het allermooiste nog komen. Zwart kan de schade namelijk zoveel mogelijk trachten te beperken met

8...8-13(!)

En dan blijkt de afwikkeling naar het eindspelletje van een dam tegen twee schijven (8.42-38?) helemaal niet te winnen: zowel na 9.49x25 19-24! als na 9.49x20 11-16!! (bijvoorbeeld 10.20-38 19-23) wordt het remise!

De clou van het eindspel (en daarmee van het hele fragment) is dat wit uitsluitend kan winnen door de status quo te handhaven en

9.42-37!!!

te spelen. Omdat na 9...11-17 10.37-32 de slag 49x3x20/25 een elementaire winst geeft, doet zwart nog het beste

9...14-20

Daarop laat wit volgen

10.37-32 (nu pas) 10...16x38/43 11.49x25

En dan komt het cruciale verschil tussen 9.42-38 en 9.42-37 aan het licht. Want bij zijn slag naar 25 neemt wit niet schijf 13 maar schijf 19 van het bord, zodat hij, juist dankzij die ogenschijnlijk tijdrovende manoeuvre 42-37-32, een vol tempo blijkt te hebben gewonnen!

De rest is niet moeilijk meer. Na bijvoorbeeld nog 11...13-19 12.25-39! 11-16 13.39-43! 19-23 14.43-38! (nu heeft wit wél het goede tempo) 14...23-28 15.38-27 28-33 16.27-43 kan zwart het opgeven.

Een wonderschoon geheel, dat eens te meer laat zien dat partijspel en problematiek helemaal niet zo veel van elkaar hoeven te verschillen als over het algemeen wordt aangenomen.

Ter afsluiting van deze rubriek kom ik nog even terug op het eindspel uit mijn blindpartij tegen Paul de Heus (de Volkskrant, 8 januari 2005). In de analyse-variant namelijk die ik bij zwarts 57ste zet gaf (de stand was op dat moment: vier zwarte schijven op 14, 16, 26 en 28; vier witte schijven op 24, 25, 43 en 47; De Heus speelde 57...28-33 maar had zich hardnekkiger kunnen verweren met 57...26-31!? 58.24-20 14-19 59.20-15 16-21!? 60.15-10 21-27!?), liet ik zwart na 61.43-38!! 31-37 62.10-4! vervolgen met 62...27-31 63.4x36 37-41, waardoor de stijlvolle 3x1 motiefwinst mogelijk werd die na 64.36-13!! uit de bus rolde.

Ik ging echter ten onrechte voorbij aan 62...37-41!? Die veel giftiger verdediging kan wit uitsluitend weerleggen door naar 31 te slaan en 63...41-46 met 64.31-26!! te beantwoorden. De hoofdvariant luidt dan 64...19-24 (want na 64...19-23 65.26-12! 46-37 66.12x34 is het zelfs meteen uit, bijvoorbeeld 66...37-42 67.34-43! en 68.43-38 +) 65.26-12!! (al het andere, inclusief 65.26-17? 28-32! 66.38x27 46-23! =, leidt slechts tot remise) 65...46-37 (geestig is ook 65...24-30 66.25x34 46-37 67.17-26!? 37-48 68.38-33!!? 28x30 69.47-42 +; en na 65...28-32 66.38x27 laat wit met enig beleid schijf 27 promoveren) 66.47-42! (een onontbeerlijke finesse) 66...37x48 67.12-34 48x30 68.25x34 met dubbele oppositie!

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden