Weet Oranje het tij te keren tegen de Fransen?

Vanavond speelt Oranje in de kwalificatiereeks voor het WK tegen Frankrijk. Winst zal Nederland dicht bij rechtstreekse kwalificatie brengen. Maar hoe realistisch is dat?

Arjen Robben tijdens de training in het Stade de FranceBeeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Het geografisch gezien kleine voetballand Nederland, normaliter groot in daden, dreigt het wereldkampioenschap te missen. Een maand voetbal zonder Oranje, zonder sportieve hoogspanning in den lande en wonderlijke oprispingen van topvoetballers. Zonder puik denkwerk van coaches om tegenstanders uit verre continenten te verrassen.

Een WK zonder Nederland is bijna onvoorstelbaar. Sinds 1974, sinds het eerste WK waarin Nederland top was, is drie keer de finale bereikt, één keer de derde plaats veroverd en eenmaal de vierde. Eén keer zijn de kwartfinales gehaald en twee keer de tweede ronde. Het is een imponerende erelijst voor een voetballand dat klein is van afmetingen, maar groot in aanzien en trots, met dank aan het schitterende potentieel en de infrastructuur.

Het Nederlands elftal speelt donderdag om 20.45 uur in Saint-Denis tegen Frankrijk. Een onvervalste kraker. Natuurlijk is ontsnappen aan het duistere scenario mogelijk, met nog vier duels te spelen in de kwalificatiereeks voor het WK in Rusland. Door te winnen in Parijs, en dan te winnen van Bulgarije (thuis), Wit-Rusland (uit) en Zweden (thuis) bijvoorbeeld. Maar ja.

In dat geval is Oranje zelfs dicht bij rechtstreekse kwalificatie, als groepswinnaar. En het nemen van de laatste drie horden klinkt nog enigszins realistisch ook. Maar winnen in Frankrijk, wat sinds 1936 niet meer is gelukt, dat kan toch niet? Of wel?

Superlatieven zijn onnodig

Natuurlijk is Oranje, 36ste van de wereldranglijst tegen de 10de plek voor de Fransen, niet kansloos in het uitverkochte Stade de France. Frankrijk is goed, maar superlatieven zijn onnodig. Het elftal van oud-wereldkampioen Deschamps verloor de laatste wedstrijd van Zweden, door een blunder van doelman Lloris in blessuretijd.

Alleen is de Franse selectie kwalitatief breder dan die van Oranje, met meer toppers in de kracht van hun leven bovendien. Anderzijds: Frankrijk oogt defensief kwetsbaar en heeft vooral mooie, sterke middenvelders en internationaal geroemde aanvallers. Het koloniale verleden in Afrika heeft het land onvoorstelbare rijkdom gebracht in het voetbal, met onder anderen Pogba, Kanté en Matuidi. Frankrijk is het heden van het topvoetbal, het huidige Oranje is iets te veel verleden.

Nederlandse reputaties zijn opgepoetst. Van Persie is weer opgetrommeld, Robben mag nog een keer toveren, Sneijder is vol branie. Het lijkt op een slotoptreden van Het Laatste Kunstje. Klatert straks het dankbare applaus, of volgt de stille aftocht van de bühne, wetende dat bij verlies het WK ver weg is, al is de kansberekening mede afhankelijk van de uitslag tussen Bulgarije en Zweden.

Het slechtste scenario is verlies van Nederland en winst van Zweden in Sofia. Dan loopt het verschil tussen Frankrijk en Zweden enerzijds en Nederland op tot zes punten. Dan kan Nederland alleen Zweden nog inhalen, om alsnog tweede te worden en een play-off af te dwingen. Maar dan moet Zweden nog een keer verliezen, van Wit-Rusland of Luxemburg. Wie gelooft het?

Ruud Gullit en Arjen Robben woensdag tijdens een training in Parijs.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Driemaal sinds 1974 werd het WK gemist. De parallel met 1982 is saillant, met een beslissende nederlaag in Parijs. Kees Rijvers volgde tijdens de kwalificatie de ontslagen Jan Zwartkruis op, zoals Advocaat nu Blind verving. Rijvers deed een beroep op oudere spelers als Rep, Krol en Neeskens, terwijl Advocaat Van Persie weer belangrijk maakt.

Doelman Van Breukelen gaf destijds toe dat hij zich verkeerd had opgesteld bij de beslissende vrije trap van Platini. Van Breukelen was de technisch directeur die Blind liet zitten na het gemiste EK en alsnog ingreep toen Oranje ook het WK dreigde mis te lopen.

In 1982 en 1986 was de aflossing van een generatie gaande. In 2002 was de kwalificatiereeks slecht begonnen en leed de ploeg onder Louis van Gaal mogelijk aan zelfoverschatting, op schitterende wijze afgestraft door de Ieren.

Als het een beetje tegenzit, is Danny Blind straks betrokken geweest bij twee gemiste toernooien. Hij verloor drie van zijn vier duels als eindbaas voor het EK van 2016, en legde het nu af tegen Frankrijk en Bulgarije, terwijl het duel met Zweden gelijk eindigde. Soms leeft het gevoel dat het anders was gelopen als Advocaat de hele reeks bondscoach was geweest. Maar dat telt niet meer, op de dag van de ondubbelzinnige waarheid.

Kwalificatie tegen alle verwachtingen in:

Plaatsing voor EK 1980 - 21 november 1979: Oost-Duitsland - Nederland 2-3.
Noodzakelijke overwinning na 2-0-achterstand en rode kaart Ling.

EK 1996 - 13 december 1995: Nederland - Ierland 2-0 (in Liverpool).
Na verlies in Wit-Rusland moet alles gewonnen worden. Dat lukt via play-off (o.m. thuis tegen Wit-Rusland winnend doelpunt vlak voor tijd).

EK 2004 - 19 november 2003: Nederland - Schotland 6-0.
Nog een keer moeizame plaatsing voor play-offs. Na 1-0-verlies in Glasgow volgt doorbraak Sneijder.

Kwalificatie na ontsnapping:

Plaatsing voor WK 1974 - 18 november 1973: Nederland - België 0-0
Oranje met Cruijff zwijnt nadat vlak voor tijd: ten onrechte wordt zuiver Belgisch doelpunt afgekeurd.

EK 1988 - 28 oktober 1987: Nederland - Cyprus 8-0
Bomgooier uit Oss brengt zege op Cyprus en EK in gevaar. Oranje ontsnapt bij tuchtzaak mede dankzij dokter Greep.

WK 1994 - 13 oktober 1993: Nederland - Engeland 2-0
Dankzij scheidsrechterlijke dwalingen (Koeman krijgt geen rood en mag even later de beslissende vrije trap binnenschieten) wint Oranje van Engeland.

Wonderbaarlijke ontsnapping, maar uiteindelijk toch geen kwalificatie:

Plaatsing voor EK 1984 - 12 oktober 1983: Ierland - Nederland 2-3
Het wonder van Dublin (van 2-0 naar 2-3 dankzij Gullit en Van Basten) wordt teniet gedaan door de schande van Sevilla (Spanje wint met 12-1 van Malta).

WK 1986 - 14 mei 1985: Hongarije - Nederland 0-1
Het stiftje van Rob de Wit helpt Oranje langs groepswinnaar Hongarije. In de play-offs gaat België vlak voor tijd er met de kwalificatie vandoor.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden