We zullen nooit weten hoe Cruijffs nieuwe voetballer zou ogen

Johan Cruijff heeft zijn eerste liefde, Ajax, de rug toegekeerd. Daardoor zullen we nooit precies weten hoe zijn nieuwe voetballer in de toekomst zou ogen. Dat is jammer.

Cruijff passeert Mario Giubertoni van Inter in de met 2-0 gewonnen Europa Cup-1-finale, 31 mei 1972.Beeld BrunoPress / Imago

Met het zinnetje 'ik stop ermee' in zijn spreekbuis De Telegraaf maakte Johan Cruijff maandag een formeel eind aan zijn adviseurschap bij Ajax. Hij is vertrokken, zijn revolutie is in zekere zin mislukt.

In breder perspectief neemt Cruijff, als ventje van 10 officieel aangenomen bij Ajax, nadat hij al vijf jaar rondliep bij de club, afscheid van zijn eerste liefde. Hij was speler van Ajax, trainer, technisch adviseur, commissaris en adviseur. Zijn gedachten zijn nooit ver weg in voetballend Amsterdam, ook als hij elders vertoeft.

Revolutie

De 68-jarige Cruijff zal zich allereerst wijden aan het herstel van longkanker. Hij is klaar met Ajax, waar hij in 2010 de revolutie predikte, omdat hij het voetbal waardeloos vond, zich ergerde aan de bestuurlijke chaos en de financiële problemen benoemde. Hij kwam binnen met bombarie, zag en dacht te overwinnen.

In bepaald opzicht deed hij dat ook: Ajax is financieel weer gezond en de opleiding is ingrijpend hervormd. Maar hij verdwijnt toch door de achterdeur, met een pennestreek van zijn ghostwriter in het lijfblad.

De revolutie is mislukt, zeker qua personeelsbeleid. Velen moesten vertrekken na zijn komst, verteerd door hartzeer. Anderen vertrokken sindsdien vrijwillig, zelfs mannen met wie hij in de rechtbank zijn gelijk haalde. Uiteindelijk liep de samenwerking vorige week spaak toen een van zijn vertrouwelingen ontslag kreeg aangezegd.

Technisch adviseur Cruijff geeft aanwijzingen tijdens Ajax - FC Twente (5-3), trainer Leo Beenhakker gaat weer zitten, in het midden hersteltrainer Bobby Haarms.Beeld anp

Ajax bleef bij het voorgenomen ontslag van hoofd opleidingen Wim Jonk, ook toen Cruijff zijn lot verbond aan diens toekomst. Jonk communiceert niet met andere leden van het zogenoemde technisch hart, dat de sportieve koers van de club bepaalt.

Het ging Cruijff bij zijn revolutie vooral om de hervorming van de jeugdopleiding. Hij zag geen unieke talenten meer, geen type spelers met wie Ajax eens wereldroem verwierf. De kwestie is of dergelijke spelers zijn op te leiden, maar Cruijff stelde de wijze van scholing terecht ter discussie.

De vraag is of de club zijn ideeën overeind houdt, zoals vorige week is beloofd tijdens de aandeelhoudersvergadering. Te vrezen valt dat een nieuwe baas bij de opleidingen een ander wiel uitvindt, zodat we nooit precies zullen weten hoe Cruijffs nieuwe voetballer in de toekomst zou ogen. Dat is jammer.

Afwezig

Cruijff rekende in zijn column hard af met vrijwel iedereen met een belangrijke functie, vooral met bestuurders: met commissarissen als Wijers en Van Duivenbode, en vooral met de voorzitter van de bestuursraad Henrichs. Daarbij adviseerde hij de 'voetballers' in de leiding, van directeur Van der Sar tot trainer De Boer, snel tot elkaar te komen.

Kan hij zichzelf iets kwalijk nemen? Cruijff heeft het gistingsproces onderschat in een club met oneindig veel stromingen en meningen. Hij verbleef meestal op afstand, in Barcelona of elders. Een echte revolutionair bewaakt zijn fort, die houdt zijn pionnen in de gaten, die is beducht voor muiterij. Zelfs als zijn aanwezigheid dringend was gewenst, was hij afwezig.

Zijn tweede vergissing is dat Cruijff ervan overtuigd is dat oud-voetballers automatisch goede bestuurders zijn. Op dat principe is zijn opleiding (zijn University) deels gebaseerd; oud-sporters laten doorstromen naar de leiding in de sport. Maar een NV met honderden werknemers leiden is iets anders dan voetballen op topniveau.

Van Edwin van der Sar, directeur-in-opleiding, en Marc Overmars, directeur spelersbeleid, is nog lang niet te zeggen of ze werkelijk functioneren als leidinggevenden. Communicatief zijn ze geen grootheden, zoveel is duidelijk.

Commissaris Cruijff voor aanvang van een algemene leden- en aandeelhoudersvergadering.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Cruijff baseerde zijn ideeën misschien meer op loyaliteit dan op kwaliteit. Hij zal diep teleurgesteld zijn dat menigeen verkoos zijn eigen toko te bewaken boven loyaliteit te tonen aan de grootste Ajacied aller tijden. En wie weet, geloofden te veel Ajacieden niet heilig in de profeet op afstand.

Of het weer rustig wordt bij Ajax, valt te bezien. Zeker bij de opleiding en onder supporters blijft Cruijff geliefd, als iconische voetballer van weleer. En anders heeft hij zijn column nog.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden