‘We vergaten dat darts een spel is’

Darter wint het bij WK even van entertainer...

Op de entertainer Co Stompé moeten ze bij SBS nog even wachten. In een broeierig Alexandra Palace in Londen laat de 46-jarige Amsterdammer zaterdag bij het PDC World Darts Championship zien, waarom hij ooit tram 14 in de remise achterliet en van pijltjes gooien zijn beroep maakte. Voor het eerst sinds 2000 plaatst ‘The Matchstick’, de Lucifer, zich voor de derde ronde van het WK.

‘Zo moeilijk is het niet’, roept zijn vriendin Daniëlle vanuit de zaal, als Stompé de cruciale derde set tegen de Brit Alan Tabern, nummer 9 van de wereld, na zes missers met een dubbel 5 besluit.

Geboren op de Albert Cuyp had hij als kind een andere droom, vertelt Stompé, in zijn huis in Lelystad. ‘Ik wilde pianospelen. Maar mijn vader was al blij dat er brood op tafel stond. Dankzij het darts kon ik eindelijk een klavier aanschaffen. Ik heb al drie jaar les. Ik zal geen Wibi Soerjadi worden en voor feesten en partijen kun je me alleen boeken als er ook gedart wordt.’

Acht jaar na zijn halve finale bij de Lakeside, het pronkstuk van die andere dartsbond BDO, stapte Stompé over naar de concurrent PDC, waar Phil Taylor en Raymond van Barneveld de dienst uitmaken. ‘Bij de PDC moet je echt leven van het darten. Wie niet presteert, valt af. Het was alles of niets.’

In november besefte Stompé tijdens het toernooi in het Duitse Halle dat hij zijn carrière bijtijds een nieuwe impuls had gegeven. In de finale speelde hij de partij van zijn leven tegen de ongenaakbare Taylor. ‘Het was de mooiste overwinning in mijn carrière. Ik heb de critici de mond gesnoerd.’

Niet dat Nederland er nog van wakker ligt. De hype in het darts is voorbij, zelfs bij zijn omroep SBS 6 is Stompé zaterdag pas ver na middernacht te zien. ‘We hebben de ene na de andere klap te verwerken gekregen. Darts kreeg minder aandacht op televisie, omdat de kijkcijfers tegenvielen. In Nederland werden twee grote toernooien opgedoekt.

‘Het gevecht tussen de BDO en de PDC komt het imago van het darts ook niet ten goede. We zullen als Nederlanders weer moeten presteren om op tv te komen. Ik heb mijn contract bij SBS als analist met twee jaar kunnen verlengen. Maar in die periode moet er wel wat gebeuren.’

Darters werden profs en vergaten dat ze slechts een spelletje beoefenden, zegt Stompé. ‘Ik werd door caller Martin Fitzmaurice de Matchstick genoemd vanwege mijn postuur. Maar ik heb toch liever Co Stompé als merknaam. Wat was de kracht van darts? De postbode uit Den Haag tegen die gekke trambestuurder uit Amsterdam. Mannen van de straat die tot de verbeelding spraken.

‘Wij schreven een jongensboek, realiseerden onze eigen American dream. We moeten terug naar de kroeg, daar liggen onze wortels. De mensen zitten niet te wachten op een partij op tv tussen twee Britten zonder uitstraling.

‘De succesformule werd te snel uitgemolken. Daar is vanuit de tv-wereld ook voor gewaarschuwd. Maar darts was een goudmijn, iedereen wilde een graantje meepikken. Er werden toernooien uit de grond gestampt. Managementbureaus stortten zich op de spelers. Het werd zo belachelijk dat spelers zelfs geld gingen vragen voor een interview.

‘Blijf lekker bij je spelletje en pak de publiciteit mee die je krijgt. Zo krijgen je sponsors vanzelf aandacht. Vooral de Britten begrepen de marktwerking niet. Het zijn veelal ongeschoolde jongens. Ze keken alleen naar die zak met geld. In die wereld moesten jonge gasten als Jelle Klaasen en Michael van Gerwen wel kapot gaan.

‘Je kunt ze niks kwalijk nemen. Ze kwamen zo van school af en het was allemaal hosannah. Ze schreven even 70 duizend Britse pond bij op hun rekening, dat was toen 90 duizend euro. Bij Ajax kocht Mido ook een Ferrari, die hij een maand later in de prak reed.’

Van Gerwen wordt zaterdag bij het WK vernederd door Taylor, de nummer 1 van de wereld, en raakt tevens zijn sponsor kwijt. Stompé: ‘Twee megagrote talenten raken tussen de wal en het schip. Het ging zo snel met ze. Ze konden vrijuit spelen, hadden geen zorgen aan hun hoofd. Klaasen won Lakeside, Michael de Winmau Masters. Niemand had ze gewaarschuwd dat ze daarna aan hogere verwachtingen moesten voldoen.’

Stompé weet nog hoe snel zijn wereld veranderde. ‘Ik zat op tram 20, de toeristenlijn in Amsterdam. Ik zette mijn wagen neer bij Artis en ging een broodje halen. Kreeg ik bij de bakker een grote kerststol mee, omdat hij van me genoten had bij Lakeside. Mensen staarden me plotseling na bij Albert Heijn, omdat ze mijn kale kop op tv hadden gezien.’

De aandacht heeft hem niet misvormd, aldus Stompé. Hij stond immers in de schaduw van de man, die een complete industrie rondom het darts heeft gebouwd. ‘Wij hebben alles te danken aan Raymond van Barneveld. Ook ik liftte mee op zijn succes. Van Barneveld heeft de deur geopend. Wij hoefden alleen maar achter hem aan te lopen. Al betwijfel ik of Barney wel de juiste merknaam voor hem is. Je wordt een stripfiguur voor je er erg in hebt.’

Stompé ziet nu hoe Van Barneveld lijdt onder de druk. ‘Raymond is enorm verlegen. Hij kan niet omgaan met al die belangstelling. Het is geen naar karaktertrekje van hem. Maar hij weet zichzelf geen houding te geven. Voetballers worden afgeschermd, darters kun je vlak voor een WK-finale letterlijk aanraken. Dat is ook de kracht van deze sport, maar je moet het wel een plaats kunnen geven.’

Typerend was de klaagzang van Van Barneveld in Sportweek over de teloorgang van het darts, zegt Stompé. ‘Hij maakt het zichzelf zo moeilijk. Raymond bouwt een muurtje op en loopt er zelf tegenaan. Lees zijn boek er maar op na. Een leek kan zien hoe geremd hij is. Ik vind het triest, want Raymond doet er niks mee.’

De oplossing is zo simpel voor zijn oude vriend, stelt Stompé. ‘Als Raymond naar een psycholoog stapt, is het probleem zo opgelost. Laat hem een jaar zijn innerlijke blokkades opruimen en Raymond is zichzelf weer. Die onbevangen postbode moet terugkomen, de Van Barneveld die ik vroeger op feesten vrolijk een borreltje zag drinken en met iedereen zag kletsen. Maar er is onderweg iets gebeurd met Raymond, waar ik ook de vinger niet op kan leggen. Het is een mentale kwestie.’

Stompé ziet het terug in het spel van Van Barneveld. ‘Raymond is een natuurtalent dat nederlagen niet kan accepteren. Hij moet en zal altijd de beste zijn. Verliezen past niet in zijn systeem. Nu lijkt Raymond geobsedeerd door Taylor. Hij kijkt alles van hem af en gebruikt eveneens nieuwe pijlen.

‘Voelt Raymond zich veel minder dan Taylor? Hij heeft hem na zijn overstap naar de PDC zo vaak verslagen. Bij het eerste WK stond Van Barneveld meteen met die beker in zijn handen. Toch heeft hij te weinig vertrouwen in zichzelf. Raymond trekt zich terug, is bang om gekwetst te worden.’

Durf in de spiegel te kijken, luidt het advies van Stompé. ‘En kijk niet alleen naar de resultaten, maar vooral naar je ziel. Dat heb ik gedaan en het was confronterend. Zo had ik geen enkel vertrouwen op een tv-podium. Ik heb me onbewust laten beïnvloeden door meningen van buitenaf.

‘SBS-commentator Van der Giessen vroeg mij na een nederlaag in de eerste ronde op de Lakeside of ik wel goed genoeg was voor de wereldtop. Ik was nog niet zo gebekt als nu. Het knalde er keihard in, terwijl die man zijn salaris nota bene aan darters als ik te danken had. Ik had moeten antwoorden: goh, waarom stelde je me die vraag niet, toen ik de halve finales bereikte op de Lakeside?’

Nu maakt Stompé een olijk gebaar op het podium in Alexandra Palace als hij een dubbel mist. ‘Ik was te snel tevreden, maar ik heb mezelf op scherp gezet. Het is leuk dat ik Taylor heb verslagen. De zon is doorgebroken. Maar ik wil een blauwe lucht zien en daar moet nog wel iets meer voor gebeuren dan een derde ronde op het WK.

‘Volgend jaar gaat de PDC als in het golf werken met een tourkaart. Dan moet ik wel tot de beste 96 darters van de wereld behoren, anders kan ik terug naar de tram.’

Voorlopig wint poker het op tv van het darts. Stompé: ‘Er zal een speler moeten opstaan die de jeugd aanspreekt. Daar zijn Van Barneveld en ik te oud voor. Darts blijft een waanzinnige tv-sport. Nog maar drie jaar geleden keken 5,5 miljoen mensen naar de Lakeside-finale tussen Klaasen en Van Barneveld. Het is aan ons om die tijden te doen herleven.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden