Wat mag een olympiër allemaal níét?

De zogeheten Overeenkomst

Alcohol in het olympisch dorp is Nederlandse sporters toegestaan. Het gebruik wordt zelfs aangemoedigd door artsen. Om handen mee te wassen. Tegen infecties.

Yuri van Gelder na afloop van zijn oefening aan de ringen tijdens de kwalificatie in de Rio Olympic Arena. Beeld anp

Het advies maakt deel uit het van het infectiepreventieprotocol, een van de manieren waarmee het olympisch comité het gedrag van sporters tijdens de Olympische Spelen tracht te sturen. Andere tips zijn: matig het knuffelen en zoenen, vermijd openbare toiletten, poets de tanden niet met kraanwater, blijf weg uit grote groepen, eet zo min mogelijk rauwe groente en deel met anderen geen flesjes, bekers of handdoeken.

Het nuttigen van alcoholische dranken is niet expliciet verboden, al wordt het wel afgeraden in een van de circa vijftig factsheets waarin olympische sporters online raad krijgen over uiteenlopende onderwerpen als: catering in hotels, voeding en reizen, omgaan met buffetten, hoogtetraining, slaaphygiëne, eetstoornissen en rekken en strekken.

Verlangen naar medailles

'Indien alcohol met mate wordt gebruikt, is dit niet schadelijk voor de gezondheid', aldus het feitenrelaas. Maar: 'Alcohol beïnvloedt het korte termijn-herstel na inspanning.'

Onder technisch directeur Maurits Hendriks, die zijn persconferenties doorgaans geeft in het Holland House van bierbrouwer Heineken, laat het olympisch comité weinig over aan het toeval. Optimaal presteren staat voorop. Oud-hockeybondscoach Hendriks neemt het streven naar een toptienklassering in het landenklassement uiterst serieus. Zo bezocht hij Rio de Janeiro in de aanloop naar de Spelen twintig keer.

Veel van de gedragsregels voor sporters komen voort uit dat verlangen naar medailles. Deels zijn de verplichtingen voor sporters vastgelegd in een contract van twintig pagina's dat ze moeten tekenen: de zogeheten Overeenkomst. Dat handelt bijvoorbeeld over het afstaan van het portretrecht, het dragen van teamkleding, bonussen en verzekeringen.

Awareness-app

In Rio de Janeiro wordt de sporter voor het eerst geacht gebruik te maken van de zogeheten awareness-app, een telefoonapplicatie waarmee de locatie van iedere gebruiker op elk moment kan worden vastgesteld. Dat is officieel bedoeld als veiligheidsmaatregel: in Rio zijn onveilige buurten. Het is onduidelijk of het ook ter controle wordt gebruikt.

Sporters mogen het olympisch dorp verlaten en willen dat in Rio ook graag. De appartementen liggen in een afgelegen gebied, ver van cafés, restaurants of andere locaties waar ze familie, vrienden of geliefden kunnen treffen. Die mogen het dorp niet in. Sommige sporters, de turners als Epke Zonderland en Yuri van Gelder, moeten dagenlang wachten tussen hun kwalificatiewedstrijden en de finale.

In het verleden is volgens Hendriks gebleken dat deelnemers die zijn uitgesport zorgen voor onrust. Ze willen zich ontspannen na maanden, soms jaren, van monnikenarbeid. Een berucht voorbeeld is dat van schaatser Ids Postma, die in 1998 na het vieren van een gouden medaille dronken bij de Japanse politie moest worden losgepraat door toenmalig chef de mission Ard Schenk.

Ids Postma bijt op zijn gouden medaille na de overwinning op de 1000 meter, 15 februari 1998. Beeld anp

Prestatieomgeving

De aanwezigheid van uitgeschakelde sporters komt volgens Hendriks de 'prestatieomgeving' niet ten goede. Naast geluidsoverlast zijn er hygiënische risico's. Sporters kunnen virussen oplopen als ze de stad bezoeken. Zo is de topsporters de afgelopen dagen afgeraden om het Holland House te bezoeken, wegens een verkoudheidsvirus.

'Er zijn meer medailles verloren door een simpel griepje dan door een kapotte voorste kruisband', aldus Hendriks. Volgens chef-arts Cees-Rein van den Hoogenband is het aantal infecties tijdens de Spelen van Londen en Sotsji door strikte naleving van het protocol tot nagenoeg nul teruggebracht.

Om de optimale prestaties mogelijk te maken, worden sporters laat naar Rio gevlogen en na hun prestatie vlot weer naar huis gestuurd met zogenoemde 'verliezersvluchten'. Alleen medaillewinnaars worden geacht tot het einde van de Spelen te blijven. Sommigen vertrekken binnen 48 uur na uitschakeling, al heeft de atletencommissie van NOC*NSF bedongen dat elke sporter minimaal twee dagen in Rio mag blijven.

De Overeenkomst

Voorzitter Chiel Warners van de atletencommissie zei onlangs in deze krant: 'Je wil als sporter die een prestatie moet leveren niet in een omgeving zitten waar iedereen aan het feesten is. Dat is niet bevorderlijk voor je prestatie. Maar de Spelen zijn ook een beloning voor de sporter. Als je meteen na je prestatie weer wordt uitgevlogen, maak je niks mee.'

Ook het meelopen in de openingsceremonie, afgelopen vrijdag, was een strikte regels gebonden. Wie binnen 48 uur na de urenlange vlaggenparade in actie moest komen, kreeg geen toestemming (al werd er voor tennisser Jean-Julien Rojer na een smeekbede en gunstige loting op het laatste moment een uitzondering gemaakt).

Zijn de regels te streng? Tast Hendriks de traditionele olympische gedachte aan (meedoen is belangrijker dan winnen) door de sporters in het keurslijf van prestaties te dwingen?

Wat de sporters ook vinden, ze staan voor het blok. Zelfs als ze geen stipendium ontvangen van het olympische comité moeten ze de Overeenkomst tekenen om naar de Spelen te kunnen. Daarna kunnen ze adviezen negeren en de grenzen van de regels opzoeken, zoals Van Gelder kennelijk heeft gedaan. Dat kan onder Hendriks fataal zijn, blijkt nu. Die kan de turner wegens wangedrag zelfs een boete opleggen van 25 duizend euro: dat is 500 euro minder dan NOC*NSF een sporter betaalt voor olympisch goud.

In beeld: Hoe Yuri van Gelder opkwam, viel, opkrabbelde en weer viel

Eindelijk mocht hij meedoen aan de Olympische Spelen. Yuri van Gelder schopte het zelfs tot de toestelfinale, maar het ging mis. Vanwege alcoholgebruik in de nacht van zaterdag op zondag werd hij uit de olympische ploeg gezet. Het is niet voor het eerst dat de turner door eigen toedoen zijn carrière in gevaar brengt. Terugblik op de loopbaan van een natuurtalent dat bereid is keihard te werken, maar dat dat harde werk eigenhandig teniet deed.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.