Wat maakt Engelsen zo dol op kerstvoetbal?

Engeland werkt in de laatste week van het jaar een dubbel voetbalprogramma af. 'Heerlijk om na Eerste Kerstdag het huis te kunnen ontvluchten.'

De tribune van Crystal Palace tijdens de wedstrijd tegen Sout hampton op Tweede Kerstdag 2014.Beeld Getty Images

De kerstvakantie van Martin Johnes volgt de voetbalkalender. 'Kerst vieren we in Swansea omdat City op Boxing Day thuis speelt tegen West Brom,' legt de voetbalhistoricus en Swansea City-supporter uit. 'Daarna gaan we naar Schotland, waar de familie van mijn vrouw woont. Daar vieren we Oud en Nieuw, zodat we op de terugweg de uitwedstrijd tegen Manchester United kunnen meepikken, op de tweede dag van het nieuwe jaar.' Dan, tevreden: 'Is het geen prachtige traditie, voetballen met kerst.'

Hij spreekt namens duizenden Britse voetballiefhebbers. Terwijl koning voetbal op het vasteland in een diepe winterslaap verkeert, zitten de voetbalstadions op het eiland nog voller dan gebruikelijk. Waar Amerikanen hun 'football' spelen na Thanksgiving, staat Tweede Kerstdag voor de Engelsen in het teken van 'soccer' (voor de Australiërs is het dé cricketdag). 'Als supporter, speler en manager vond ik het heerlijk om na Eerste Kerstdag het huis te kunnen ontvluchten', zegt voetbalcoryfee Ron Atkinson, 'en door de drank is de sfeer op Boxing Day nog uitbundiger luidruchtiger dan gebruikelijk.'

Het enthousiasme van de 76-jarige oud-trainer van Manchester United wordt niet gedeeld door sommige buitenlandse managers in de Premier League. Vorig jaar nog klaagden Manuel Pellegrini, Ronald Koeman en Louis van Gaal over het overvolle speelschema tijdens de feestdagen. Laatstgenoemde noemde het zelfs 'evil', wat hem op kritiek kwam te staan van collega Arsène Wenger, die zo verengelsd is dat hij geniet van het kerstvoetbal. Engelse commentatoren vragen zich soms zelf af of dat kerstvoetbal niet een te grote belasting is.

'Ze hebben het makkelijk hoor, tegenwoordig', verzekert de 80-jarige ex-voetballer Cliff Jones, 'Toen ik in de jaren vijftig bij Swansea Town speelde, zoals City toen heette, moest je op beide kerstdagen aan de bak. Het kwam voor dat je op Eerste Kerstdag tien, twaalf uur in de bus zat, van en naar bijvoorbeeld Middlesborough, en de volgende dag volgde er een thuiswedstrijd. Leuk vond ik dat niet, maar klagen was er niet bij. Het hoorde bij je baan. Rond Pasen speelden we soms drie potten in vier dagen. Toen ik later bij Spurs speelde was het voetbal op Eerste Kerstdag al afgeschaft.'

Arsenal stoomt op

Trainer Arsène Wenger van Arsenal waakt voor grote woorden na de belangrijke zege van zijn ploeg op titelkandidaat Manchester City. Door de winst van 2-1 op maandagavond is Arsenal de verrassende koploper Leicester City tot twee punten genaderd in de Engelse Premier League. 'Het is te vroeg om te zeggen dat we kampioen worden, maar het geloof groeit wel', zei de Fransman na de wedstrijd. 'Winnen van Manchester City zegt veel, want dat is een ploeg met kwaliteit die uiteindelijk ook om de titel gaat meedoen.'

Wenger loofde vooral zijn Duitse spelmaker Mesut Özil, dit seizoen al goed voor vijftien assists. 'Hij speelt volwassen, toont verantwoordelijkheid en laat een grote wil om te winnen zien. Mesut is ook fysiek sterker geworden. Hij kon afgelopen week nauwelijks trainen door een luchtweginfectie en lag voornamelijk in bed, dan mag je toch zeggen dat hij in de wedstrijd een sterk fysiek herstel heeft laten zien.'

Die verandering kwam volgens Johnes, die een boek schrijft over de Britse kerstraditie, doordat Kerst in de jaren vijftig weer wat meer een dickensiaanse familieaangelegenheid werd. 'Op Eerste Kerstdag hoorde iedereen thuis te zijn. Boxing Day is een ander verhaal. Dat is van oudsher een saaie dag, dus elke activiteit buitenshuis was welkom. Tijdens het bestuderen van dagboeken uit de jaren vijftig stuitte ik op een kenmerkende opmerking van een huisvrouw. 'Thank Goodness, he's gone', schreef ze, nadat de man des huizes naar het stadion was vertrokken.

Naast de drang om de saaiheid van Boxing Day te verdrijven en familieverplichtingen te ontvluchten is er nog een andere reden dat de Engelsen er zoveel waarde aan hechten. Tijdens kerstmis 1914 legden Duitse en Britse soldaten, nabij het Vlaamse Wulverghem, de wapens neer om tegen elkaar te gaan voetballen, een spontane wedstrijd die de geschiedenis in zou gaan als The Game of Truce. Afgelopen Kerst herdacht de Engelse voetbalbond deze 'vredeswedstrijd' met een treffen tussen Britse en Duitse soldaten.

Voor de bond, de Premier League en de clubs is het kerstvoetbal vooral om commerciële redenen heilig. Omdat er elders in Europa amper wordt gevoetbald, zijn alle ogen gericht op de Premier League, zodat er flink extra kan worden verdiend met de verkoop van televisierechten. Voor de fans is er de laatste jaren een nieuwe hindernis ontstaan: openbaar vervoer, of beter: het gebrek eraan. Met name de spoorwegmaatschappijen hebben er een sport van gemaakt om tijdens de feestdagen onderhoudswerkzaamheden te verrichten.

Programma

26 december:
Stoke City - Manchester United
Bournemouth - Crystal Palace
Aston Villa - West Ham United
Chelsea - Watford
Liverpool - Leicester City
Manchester City - Sunderland
Swansea City - West Bromw. Alb.
Tottenham Hotspur - Norwich City
Newcastle United - Everton
Southampton - Arsenal

28 december:
Crystal Palace - Swansea City
Everton - Stoke City
Norwich City - Aston Villa
Watford - Tottenham Hotspur
West Bromw. Alb. - Newcastle U.
Arsenal - Bournemouth
Manchester United - Chelsea
West Ham United Southampton

29 december:
Leicester City - Manchester City

30 december:
Sunderland - Liverpool

Stadsderby

Voetballiefhebber Peter Preston weet ervan. 'Toen ik nog in Oost-Londen woonde, ging ik op Boxing Day altijd met vrienden naar Leyton Orient', zegt hij. 'Ik herinner me een wedstrijd in de vierde divisie tegen Swansea: 1-1-gelijkspel. We waren drijfnat, maar het was lekker om de deur uit te zijn. Nu ik buiten Londen woon, is het steeds moeilijker bij het stadion te komen.' Wanneer het speelschema bekend wordt, kijkt menig fan eerst naar 26 december, hopend om uitwedstrijden tegen New-castle, Plymouth en Carlisle te mijden.

Om praktische redenen gaan er geluiden op om, net als vroeger, zoveel mogelijk derby's te spelen op Boxing Day. Dat zou passend zijn. De eerste wedstrijd tussen twee voetbalclubs was 155 jaar geleden een stadsderby op Boxing Day, toen Sheffield FC en Hallam FC tegenover elkaar stonden. 'Het is de enige voetbaltraditie die nog redelijk onaangetast is', zegt Daily Mail-reporter Chris Wheeler, 'Neem de cupfinale, die tegenwoordig op een competitiedag wordt gespeeld of de speelrondes die liefst vier dagen duren tegenwoordig. Daarom zijn fans zo dol op kerstvoetbal.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden