Wat is er toch aan de hand bij de nationale voetbalbond?

De Grote Leiderschapscrisis slaat de KNVB lam, uitgerekend nu het Nederlands elftal begint aan de kwalificatiereeks voor het WK in Rusland. Bondscoach Blind is dinsdag ontspannen en vol spot: 'Vandaag is er nog niets gebeurd, en we zijn al over de helft van de dag.'

Bondscoach Danny Blind (M) en zijn assistenten Marco van Basten (R) en Ruud van Nistelrooy. Beeld anp

Hans van Breukelen zit in de auto, neemt zijn telefoon op en lacht onophoudelijk na een vraag over de voortvarendheid waarmee hij te werk gaat bij de KNVB. Hij is nog geen twee maanden technisch directeur en de ene na de andere werknemer stapt op.

Alsof dat door hem komt, schatert hij. 'Alsjeblieft zeg.' Hij had rustig willen wennen aan de bond, maar is overvallen door gebeurtenissen. De media zoeken naar kwalificaties voor de uitdijende problematiek: uitslaande brand. Chaos. Tumult.

Van Breukelen was aangesteld omdat de raad van commissarissen van de KNVB na de uitschakeling voor het EK in Frankrijk oordeelde dat de bond een technisch directeur nodig had. Zijn bureau is na de entree in Zeist bedolven met dossiers, oud en nieuw.

(Tekst gaat verder onder foto).

Hans Jorritsma. Beeld anp

Afscheid

Dick Advocaat, tweede assistent van bondscoach Blind, begon in mei en verdween alweer half augustus, naar Fenerbahce, met dank aan een ontsnappingsclausule in zijn contract.

Ruud Gullit was zijn beoogde opvolger. Er kwam geen overeenkomst. Alle details van de mislukking liggen op straat. Overigens valt met Gullit best nog te praten over een dienstverband, liet hij weten.

Directeur Bert van Oostveen vertrekt per 1 september, als gevolg van een reeks beslissingen die de bond in chaos achterlieten.

Marco van Basten, de eerste assistent, vertrekt zo snel mogelijk naar de FIFA, om spelregels en programma's tegen het licht te houden.

Voeg toe de positie van Hans Jorritsma, de teammanager die met pensioen moet, tot teleurstelling van Blind en de internationals. Zij willen hun vertrouwensman behouden en hebben zelfs een brief ondertekend. Van Breukelen hoopt zo snel mogelijk een opvolger te presenteren, met een omvangrijker takenpakket. Alle verwikkelingen werpen vragen van velerlei aard op: waar is loyaliteit in het voetbal? Wie is de baas? Wie zegt wat?

En dus is Danny Blind cynisch, bij een persconferentie dinsdag, precies een week voor het eerste duel om WK-kwalificatie tegen Zweden: 'Vandaag is er nog niets gebeurd, en we zijn al over de helft van de dag.' Hij noemt de gang van zaken 'tamelijk bizar' en spreekt zijn teleurstelling uit over het vertrek van Advocaat en Van Basten. 'Ik had het niet gedaan.' Over loyaliteit spreekt hij geen grote woorden. 'Zo gaat het ook in het zakenleven. Zo zit de wereld in elkaar.'

Meer lezen?

Lees hier het artikel van de Volkskrant over het vertrek van stille werker Hans Jorritsma. (+)

Lees hier het artikel van de Volkskrant over het vertrek van Marco van Basten. (+)

Ook Bert van Oostveen, directeur van de KNVB, kondigde maandag zijn afscheid per september aan. (+)

'Winnaars van morgen'

Hans van Breukelen beloofde bij zijn komst transparant te zijn, maar hoe moeilijk is dat? Moet hij niets zeggen of juist alles? Elk woord ligt onder een vergrootglas in het voetbal. Hij zal na Zweden evalueren met Blind. Overal liggen kruimels. Hij hield in het sollicitatiegesprek met Gullit achter dat diens vriend Van Basten van plan was weg te gaan bij de bond. Had hij dat dan moeten vertellen?

En dan maakt Van Breukelen ook nog een rondgang langs alle clubs, om te ontdekken wat zij willen met de toekomst, hoe zij wensen om te gaan met het rapport 'Winnaars van morgen'. Daarin staat beschreven hoe de neergang van het Nederlandse voetbal een halt toe te roepen.

Intussen ligt bijna alles op straat. Grote kranten beschimpen elkaar. Items in tv-programma's zijn het cabaret voorbij en neigen naar laster. Overal lopen lijntjes. Beoogd assistent Gullit is columnist van de Telegraaf, Van Basten bij Voetbal International. Alles kan. Alles mag. Al die lijntjes en losse eindjes leiden naar een centraal punt: het voetbal in Nederland lijdt onder een gezagscrisis. Die heerst bij de KNVB, en bij Ajax in feite ook. Vooral bij slechte resultaten klotst de onvrede over de rand.

'Winnaars van morgen'

Lees hier het samenvattend rapport van de KNVB van 'Winnaars van morgen'.

Hans van Breukelen. Beeld anp

Gebrek aan duidelijkheid

Zelfs op het veld van Oranje is de hiërarchie diffuus. Zie ze trainen, de mannen, in de nazomerzon van Katwijk. Stil, gedwee. Ja, ze hebben plezier, maar ze ontberen een baas. Woensdag maakt Blind zijn nieuwe aanvoerder bekend: zijn zoon Daley of Kevin Strootman. De enige vedette is oudgediende Sneijder, maar die heeft zijn beste tijd gehad. 'Ik verwacht een voortrekkersrol van hem', zegt Blind.

Eén conclusie is duidelijk: met het vertrek van Louis van Gaal, in 2012 aangetrokken als opvolger van de ontslagen Bert van Marwijk, is de duidelijkheid uit Zeist verdwenen. Van Gaal was de onbetwiste baas, om zijn visie en status. De ene keer boeman, dan weer vader. Trainer en technisch directeur ineen. Zijn wil was wet. Hij wilde nog één keer gloriëren en sloot het WK af met brons. Hij was toevallig vrij omdat de rechter zijn contract als directeur bij Ajax liet ontbinden, tijdens de Cruijff-revolutie.

Ajax, ook zoiets. Waar zijn de leiders? Is het toevallig dat bij elke kantoorbaan in het voetbal de naam van Toon Gerbrands valt, de directeur van PSV? Bij Ajax loopt beoogd directeur Van der Sar nog steeds aan de hand van bankman Collee. Collega Overmars is de warrigheid zelve, zeker in communicatief opzicht. Bij de KNVB is sinds het vertrek van Van Gaal te veel fout gegaan. De crisis waart overal: rond coaches, directie, rond de afdeling communicatie.

Hoe het zover kon komen? In het najaar van 2013 weet de KNVB dat Hiddink de opvolger van Van Gaal zal zijn. Van Oostveen negeert de beschikbare Ronald Koeman, dan trainer van Feyenoord. Hiddink maakt een weinig scherpe indruk. Hij is geopereerd in Zuid-Korea en zijn spelers, dronken van geluk na het WK, verliezen vaker dan de bedoeling is. Begin juni 2015 lijkt de kentering daar, maar het oordeel is geveld. Van Oostveen en Jorritsma reizen naar Zuid-Frankrijk, om Hiddink in een gehuurd zaaltje van een hotel te ontslaan.

Assistent Blind neemt het bewind over, halverwege de kwalificatiereeks, waarmee Van Oostveen een onaanvaardbaar risico neemt. Oranje is op drift, de gevoelens rond het elftal stuiteren alle kanten op, de publieke opinie oordeelt. Het aanzwellende tumult is als een golf die steeds hoger klimt, een golf die eens op de kust zal neerslaan. Niemand weet hoeveel zand de golf zal meesleuren.

Bert van Oostveen. Beeld anp

Nieuwe technische staf

De KNVB presenteert in juli 2015 een nieuwe technische staf op het strand in Noordwijk. Van Basten, afkomstig van AZ, is de nieuwe assistent van de doorgeschoven Blind. De schattingen over het bedrag dat de KNVB kwijt is aan afkoopsommen, lopen van tonnen tot in de miljoenen. Van Marwijk ontslagen, Hiddink ontslagen, Blind opgewaardeerd, Van Basten ontboden, enzovoorts. Daarbij presteert Blind nog slechter dan Hiddink. Hij behaalt in vier duels drie punten. Nederland eindigt als vierde in de groep, het slechtste resultaat in de moderne geschiedenis. Het volk schreeuwt om het ontslag van Blind, maar hij krijgt het vertrouwen. Zijn contract loopt door.

Blind toont zich kwetsbaar en trekt Dick Advocaat aan, als vervanger van de ook al vertrokken assistent Ruud van Nistelrooij. Advocaat profileert zich tijdens drie oefenduels, als het baasje dat hij is. Tot hij vertrekt. Steeds heviger daalt de kritiek neer op de KNVB.

Van Oostveen heeft zichzelf geëvalueerd. De rvc wil een technisch directeur. Zo iemand vond hij nooit nodig. Wat moest een technisch directeur doen? Van Oostveen geldt als technocraat, die wielrennen misschien leuker vindt dan voetbal. De chaos is compleet. Van Oostveen beleeft zijn laatste publieke optreden bij de ondertekening van een sponsorcontract met ING. 'Pieken en dalen horen bij de beleving van sport', zegt hij. Een week later is hij weg.

Intussen speelt Oranje donderdag tegen Griekenland en dinsdag tegen Zweden. Voorlopig blijft Van Basten assistent van Blind, tenzij snel een geschikte vervanger is gevonden. Op deze dinsdag in Katwijk zet Van Basten pionnen uit. Hij telt passen. Veertien in de breedte. Pion. 22 in de lengte. Pion. Blind kijkt toe. Nee, medelijden is onnodig, verzekert hij. 'Ik heb een prachtbaan. Een prachtleven.'

Bondscoach Danny Blind. Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden