Wat gebeurde er nu echt in Rio?

De rechtbank in Arnhem maakte vanmiddag een definitief einde aan de Olympische droom van Yuri van Gelder. Wat gebeurde er in de nacht nadat Van Gelder de finale haalde en in de dagen daarna?

Beeld Arie Kievit

Zondag 17 april

Het is even na middernacht in Nederland als zes turners een rondedansje doen in een turnhal in Rio de Janeiro. Voor het eerst sinds 1928 hebben de Nederlandse turners zich geplaatst voor de Olympische Spelen, later dit jaar.

In Nederland twittert Yuri van Gelder: 'Extremely proud of the boys! We've made it to the Olympic Games # rio2016. Hij is om tactische redenen niet mee naar Rio. Van Gelder is ringenspecialist, zijn bijdrage aan het teamresultaat is te beperkt. Maar hij wil zo graag olympiër worden.

Individueel is Van Gelder er niet in geslaagd zich te kwalificeren. Net als in 2007 en 2011 voldoet hij bij het voorafgaande WK niet aan de zware olympische eis, een plek in de topdrie van de ringenfinale. Maar technisch directeur Hans Gootjes selecteert hem toch. Van Gelder wordt als medaillekanshebber aangemerkt, hoewel hij sinds 2009 op het allerhoogste niveau niet meer op een podium heeft gestaan. Van Gelder geldt 'een van de pioniers' van het huidige mannenturnen. En die moet mee naar Rio. Casimir Schmidt en Michel Bletterman blijven thuis.

Vrijdag 5 augustus

Hebben #Rio2016 gehaald, Super gaaf, Top, Maar ben hier niet om gewoon aanwezig te zijn, twittert Yuri van Gelder uit het Olympisch Dorp. En: Let the #games begin on #saterday, lets #rock #in #rio.

Ondertussen begint coach Bram van Bokhoven zich op de dag voor de wedstrijd aan zijn pupil te ergeren. De turner is opeens vertrokken uit het dorp, om zijn Braziliaanse vriendin van het vliegveld te halen. De trainer krijgt hem niet te pakken. Dat baart hem zorgen. Van Gelder is een sporter met een verleden. De ringenspecialist uit Waalwijk, wereldkampioen in 2005, was eens verslaafd aan cocaïne. Hij verbleef in een afkickkliniek in Schotland. Van Bokhoven voerde de begeleidingsgroep aan die de 'Lord of the Rings' terugbracht naar de top.

Zaterdag 6 augustus

Van Gelder is rond 13.00 uur Braziliaanse tijd klaar met zijn oefening aan de ringen. Hij moet wachten tot alle turners zijn geweest om te weten of hij in de finale staat. Hans Gootjes, technisch directeur van de turnbond, vindt het een goed idee als hij en Epke Zonderland naar het avondprogramma van de NOS gaan. Van Gelder meldt dat hij gasten heeft, dat hij die daarna nog wil zien in het Holland Heineken House, de traditionele ontmoetingsplaats van supporters, sponsors en sporters die klaar zijn met hun wedstrijden. Dat kan, oordeelt Gootjes, want die uitspanning is volgens hem vlakbij de studio van de NOS.

Tegen 21.00 uur is bekend dat Van Gelder de finale heeft bereikt. Zijn telefoon 'ontploft' van de gelukwensen. Ook Van Bokhoven feliciteert hem. Van Gelder mag van zijn trainer best even naar het Holland House. Hij waarschuwt hem wel. Van Bokhoven stuurt een bericht dat hij niet moet drinken en dat hij tegen middernacht thuis moet zijn. Van Gelder antwoordt dat het later zal worden.

Van Bokhoven wijst op zijn voorbeeldfunctie. Het huis zit trouwens vol NOC'ers. Zij zullen het zien als hij bier drinkt. 'Komt goed', besluit Van Gelder. Van Bokhoven meldt ook dat er zondag om 9.30 uur een training is en hij sluit zijn bericht af met drie uitroeptekens. Om 23.38 uur vraagt Van Bokhoven of zijn pupil even laat weten als hij terug is in het dorp.

De turner krijgt intussen af en toe een biertje in handen gedrukt. Vier of vijf, schat hijzelf. 'Na een geslaagde kwalificatie drink ik altijd een paar biertjes.' Bovendien: iedereen drinkt hier bier, van de huissponsor van NOC*NSF.

Na sluiting vertrekt hij met Frank Koolen, zijn eerste trainer uit Waalwijk, naar diens gehuurde appartement in Rio. Koolen vraagt hem om begeleiding, omdat Van Gelder vanwege zijn Braziliaanse vriendin de taal spreekt. Ze praten wat, Van Gelder 'doet nog een drankje', en gaat per taxi op weg naar een nachtclub, om zijn vriendin en teamgenoot Jeffrey Wammes op te halen.

Over die verlengde nacht vertelt hij in eerste instantie niets, als ze hem daarover vragen de volgende dag. Van Gelder antwoordt ook niet meer op berichten van Van Bokhoven. Om 03.00 's nachts stuurt hij een bericht naar Jeffrey Wammes.

'Waar zit je?'

Hij haalt zijn vriendin en Wammes op. Aan de kassa bij de deur van de club lossen ze nog een betalingsprobleem op. Van Gelder is niet binnen geweest. Hij neemt aan de deur afscheid van zijn vriendin en pakt met Wammes, die niet meer hoeft te turnen, een taxi naar het Olympisch dorp. Hij is om 5.08 uur thuis, bewijst de prikklok, en gaat 'knock out' in bed. Andere sporters zijn niet gestoord in hun nachtrust.

Turner Jeffrey Wammes. Beeld anp

Zondag 7 augustus

Van Gelder slaapt een gat in de dag en is de volgende dag nauwelijks aanspreekbaar voor drie teamgenoten en een coach in het appartement. Hij praat over 'gesponsorde desperados', een zoetig Mexicaans biertje. Hier moeten meer biertjes in het spel zijn dan vijf of zes, zo lijkt het. Op de training ontbreekt hij. Op een gegeven moment stuurt hij Van Bokhoven een bericht. 'Ik lig nog in bed. Morgen train ik weer.' Op de vraag van zijn teamgenoten of hij verstandig bezig is, zegt Van Gelder: 'Daar heb ik schijt aan.'

Van Bokhoven breekt als hij van de taferelen verneemt. Later op de dag praten coach en pupil. Van Bokhoven constateert dat Van Gelder het 'bont' heeft gemaakt.

Yuri van Gelder en zijn trainer Bram van Bokhoven. Beeld anp

Maandag 8 augustus

In de ochtend informeert Van Bokhoven Hans Gootjes, technisch directeur van de turnbond. Hij wenst niet meer op te treden als coach van Van Gelder, ook omdat hij een negatief effect heeft op teamgenoten. Gootjes deelt zijn bevindingen met chef de mission Maurits Hendriks en prestatiemanager Francesco Wessels. Hendriks hoort daarop de versie van Van Gelder aan, die in eerste instantie niet alle details vertelt van de escapade.

Van Bokhoven blijft bij zijn standpunt. De maat is vol. Hendriks besluit Van Gelder naar huis te sturen. 'Ik vind het vreselijk voor Yuri, maar dit gedrag is ontoelaatbaar. Onze sporters hebben een voorbeeldrol en daar past dit gedrag absoluut niet bij', schrijft Hendriks in een persbericht als Van Gelder al in het vliegtuig naar Amsterdam zit. De kwestie verdeelt Nederland.

Beeld anp

Vrijdag 12 augustus

Bram van Bokhoven doet zijn verhaal in de Telegraaf. Een dag eerder had hij nog laten weten zich van commentaar te onthouden tegenover de media: 'Als ik dat wel ga doen, zal het met jullie allemaal tegelijk zijn.'

Van Bokhoven bekent dat Van Gelder op zijn voorspraak naar huis is gestuurd. 'Het is een optelsom geweest', zegt hij in het interview. En: 'Ik heb tien jaar in die jongen geïnvesteerd, ik heb hem tien jaar lang geholpen, ik heb het hem tien jaar lang gegund. En ik gun het hem nog steeds. Daar gaat het niet om. Ik had niets liever gedaan dan hem maandag in de ringen tillen voor de oefening van zijn leven. Maar niet ten koste van alles.'

Het interview is op initiatief van NOC*NSF tot stand gekomen. De sportkoepel heeft sinds Van Gelder naar huis is gestuurd, met de mededeling dat hij normen en waarden heeft overschreden, niets van zich laten horen.

Van Gelder arriveert aan het einde van de ochtend bij de rechtbank van Arnhem, in een zwart vest dat strak om zijn torso is gespannen. Yuri van Gelder contra NOC*NSF, dat is het geschil tussen de sporter die ook tijdens de Olympische Spelen zijn leven van bon vivant leidt, tegenover het regime van toewijding, onthouding en leven volgens afspraken. Al zijn die afspraken niet helemaal duidelijk.

Yuri van Gelder en zijn advoaat Cor Hellingman verlaten de rechtbank van Arnhem na afloop van het kort geding. Beeld anp

Rechter Boonekamp laat af en toe zijn gezicht spreken, met subtiele trekjes. Dit is niet helemaal zijn wereld. Bier, nachtelijk vertier, whatsapp. Hij stelt gerichte vragen, onder meer over de zogenaamde 'code of conduct' van de turners. Daarin zijn afspraken gemaakt: geen alcohol. Goed je best doen. Eenheid, met als motto: 'one team, one goal.' Het zijn afspraken voor een topsportgemeenschap. En Van Gelder moet beseffen dat hij dankzij dat team alsnog op de Spelen terecht is gekomen in zijn nadagen.

Nee, die afspraken staan niet precies op papier. NOC*NSF maakt in zijn overeenkomst met sporters ook geen melding over een alcoholverbod, of over het tijdstip waarop een sporter in bed moet liggen. Dat zijn ongeschreven wetten. Wie tot de top wil behoren, weet wat hem te doen staat. Van Gelder heeft daar blijkbaar geen benul van. Daarom zit hij nu thuis, in plaats van maandag de finale op ringen te turnen in Rio.

Cor Hellingman, advocaat van Van Gelder noemt de beslissing om weg te sturen 'buitenproportioneel'. Van een 'optelsom' van wangedrag kan geen sprake zijn. Wat is nu werkelijk gebeurd? Van Gelder is gekidnapt en zonder verhoor, zonder kans op beroep op het vliegtuig naar Nederland gezet, zodat het feitelijk moeilijk, zo niet onmogelijk is om nog terug te keren. 'Hij is op zware achterstand gezet. Het is de sportieve doodstraf.'

Beeld anp

Volgens Harro Knijff, advocaat van NOC*NSF, is echter geen sprake van een overhaaste beslissing. Met iedereen is gesproken, de vertrouwensbreuk was onherstelbaar, Van Gelder had negatieve invloed op anderen. Hij was twee keer spoorloos. Hij dronk alcohol tegen de afspraken.

In feite draait de hele zaak om een vertrouwensbreuk met zijn trainer, Bram van Bokhoven. Van Gelder gaat drinken in de stad, tegen de zin van de trainer. Nachtelijk vertier duurt langer dan afgesproken. Een biertje mag best, als hij maar op tijd thuis is. Hij komt zijn bed niet uit voor de training.

'Mijn oefening is één krachtsexplosie', zegt Van Gelder. 'Een dag na de wedstrijd train ik bijna nooit.' Hij en zijn advocaat vinden die ene verzuimde training, acht dagen vóór de finale, het enige dat hem werkelijk kan worden verweten. Dat hij zijn teamgenoten heeft getergd, dringt niet tot hem door.

Van Gelder: 'Ik was me van geen kwaad bewust.'

En dat de turner niet antwoordt op berichten van zijn coach? Hellingman bagatelliseert: 'Een man van 33 haalt zijn vrouw op van het vliegveld en Van Bokhoven is in totale paniek.' De zaal lacht.

Tegen 15.30 uur, op vrijdag 12 augustus, hoort Van Gelder de uitspraak van de rechter, in een zogenaamd kop-staart-vonnis. Boonekamp bepaalt dat NOC*NSF niet hoeft terug te komen op de beslissing om hem naar huis te sturen. De turner gaat niet in beroep. Het was zijn droom om mee te doen aan de Olympische Spelen. Die droom heeft hij verwezenlijkt.

Maar hij is te vroeg ontwaakt. Nu wel.

Rechter R. Boonekamp. Beeld anp

NOC*NSF tevreden met de uitspraak

Sportkoepel NOC*NSF voelt zich gesteund door de uitspraak van de voorzieningenrechter dat turner Yuri van Gelder maandag terecht wegens grove schendingen van de integriteitregels naar huis is gestuurd. Volgens Gerard Dielessen, directeur van NOC*NSF, is de vertrouwensbreuk tussen Van Gelder en de teamleiding van de turnploeg de voornaamste reden geweest om de ringenspecialist van de Spelen te verbannen.

Dielessen constateerde dat het eerdere persbericht van NOC*NSF over het 'alcoholgebruik' van Van Gelder niet 'scherp genoeg' was geformuleerd. 'Van Gelder heeft uiteenlopende verklaringen afgelegd over het consumeren van alcohol. Bovendien bestaat er nog een gat van 2 à 2,5 uur in die nacht, waarover Van Gelder niet duidelijk is geweest.'

Dielessen ontkende dat de gedragscodes voor deelnemers aan de Spelen te streng zijn. 'Het olympisch dorp is geen concentratiekamp, al zijn er mede vanwege de veiligheid van de atleten wel afspraken gemaakt. Yuri heeft zichzelf buiten de ploeg gezet. Hij toonde geen enkel respect voor de regels en zijn teamgenoten. Ook zij hebben zich ernstig gestoord aan het wangedrag van Van Gelder.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden