AnalyseInvloed coronavirus

Wat doen we met de Spelen van Tokio: doorgaan, uitstellen of schrappen?

Bezoekers van het Olympisch Museum in Tokio dragen maskers in een poging zichzelf te beschermen tegen het coronavirus.  Beeld Reuters
Bezoekers van het Olympisch Museum in Tokio dragen maskers in een poging zichzelf te beschermen tegen het coronavirus.Beeld Reuters

Het coronavirus veroorzaakt steeds meer problemen in de sport. Wedstrijden en toernooien worden uitgesteld of afgelast. Wat betekent dit voor de Olympische Spelen van Tokio, die over vier maanden moeten beginnen? Een verkenning van drie scenario’s.

Spelen gaan door

IOC
Het Internationaal Olympisch Comité gooide er donderdag een brief aan alle atleten van de wereld uit. IOC-voorzitter Thomas Bach had er in zijn keurigste handschrift ‘Dear Athletes’ boven geschreven. Als oud-olympiër, schreef de Duitse ­ex-schermkampioen, wist hij hoe de sporters van de wereld zich moesten voelen, afgeleid van hun voorbereiding op de Olympische Spelen door alle beslommeringen rond het corona­virus. Onontkoombaar was de twee dagen durende vergadering van het uitvoerend bestuur van het IOC over het onderwerp gegaan. Wat Bach daarover meldde, was dat de toewijding om te komen tot een succesvol olympisch evenement in Tokio zeer groot is. Die Spelen zullen, als gepland, op 24 juli beginnen. ‘Full steam ahead’, was de slotzin van Bach die geen woord van twijfel wenst te communiceren.

TOKIO
‘We gaan door met de Olympische Spelen als gepland’, zei ­organisatiechef Toshiro Muto vorige week. Hij kreeg deze week bijval van de Japanse kabinetschef Yoshihide Suga. ­‘Alles volgens schema’, aldus Suga. John Coates, de voorzitter van de coördinatiecommissie voor Tokio 2020, sloeg ook op die trom van vertrouwen. Hij had geluisterd naar de wereldgezondheidsorganisatie WHO en zei dat de olympische ­beweging zich geen zorgen hoefde te maken. Er is nog veel tijd tot het begin van de ­Spelen, was een van de verklaringen. Het wordt erg warm in de Japanse zomer, omtrent 40 graden Celsius. Dat zal volgens ­virologen een dempende werking kunnen hebben op de ­verspreiding van covid-19.

TV
De belangen van tv-maatschappijen zijn enorm. De NOS ­rekent op de olympische beelden, deze zomer. Er wordt 220 uur televisie gemaakt in Tokio. Hoofdredacteur Sport, Maarten Nooter, zegt op koers te liggen met de voorbereiding en niet te geloven in een ander scenario dan dat alles doorgaat. ‘We gaan gewoon door met onze voorbereiding voor dit deel van de sportzomer wanneer we met het EK voetbal, de Tour en de Spelen zestig dagen op rij sport uitzenden.’ Er is een royale ­sublicentie gekocht van Discovery-Eurosport, de Europese rechtenhouder. ‘En dan is er ook nog radio’, zegt Nooter over het belang van grote sportevenementen in nieuwsluwe zomers. Hij kan als leidinggevende niet anders denken dan: dit gaat door.

VRIJWILLIGERS
Er worden in Tokio ook 80 duizend vrijwilligers verwacht die aan de slag gaan voor de lokale organisatie, ook Nederlanders. Het werven van de vrijwilligers voor het Holland ­Heineken House in Tokio is op 13 januari gestart. In april wordt bekendgemaakt wie er mogen afreizen. De Nederlandse vrijwilligers gaan op de Spelen aan de slag als kok, ­keukenhulp, ober, tapper, techneut of gastheer. Tot Menno van der Vist andere signalen krijgt, is het op kantoor bij ­Heineken ‘business as usual’. ‘Binnenkort starten we met de selectie. We hebben intussen zo’n tweeduizend aanmeldingen binnen. Uiteindelijk blijft er een groep van rond de honderd vrijwilligers over die naar Tokio gaat. De tickets en het verblijf voor die vrijwilligers en de vaste crew, zijn al gereserveerd.’

SPORTERS
De 11 duizend deelnemers aan de Olympische Zomerspelen zullen hun gedachten hebben over het al dan niet doorgaan van Tokio 2020, maar de routiniers zullen terugdenken aan het zikavirus van Rio 2016. Slechts een stel topgolfers bleef weg, de Spelen gingen door. Zo was het met de Mexicaanse griep en Vancouver 2010, het norovirus en Pyeongchang 2018. De Spelen gingen door. In het Nederlandse kamp ­bestaat er geen onrust over het feit dat sporters uit alle hoeken van de wereld drie weken lang, dicht op elkaar gepakt, moeten samenleven in een olympisch dorp. Het nationaal olympisch comité NOCNSF heeft sinds half februari elke week een bijeenkomst van het crisismanagementteam. ­‘Normaliter komt die club pas vlak voor de Spelen bijeen. Om tijdens het evenement gevallen als de zaak-Anema te bespreken’, aldus technisch directeur Maurits Hendriks. Hij zit in het team met algemeen directeur Dielessen, chef-arts Verstappen en ­woordvoerder Slot.

FANS
Tokio wil komende zomer 600 duizend fans verwelkomen. De Nederlandse fans kunnen olympische reispakketten ­boeken bij Sunweb. Van de dertien arrangementen zijn er vier pakketten voor verschillende periodes uitverkocht, maar het is de vraag of de rest verkocht wordt nu er veel onduidelijkheid is over het coronavirus. De zwaar getroffen reisbranche maakt zich grote zorgen. Klanten stellen massaal boekingen uit tot er meer zekerheid is over de veiligheid. ­Tenzing Travel hanteert vanwege het virus een soepeler ­annuleringsgarantie bij alle reizen naar Azië. Vliegmaatschappijen hanteren meerdere regels. De gedupeerde recreanten die onlangs vanwege het virus niet welkom waren bij de marathon van Tokio kregen bij Japan Air wel het geld van hun niet gebruikte vliegticket terug. Bij British Airways ­kregen ze dat niet voor elkaar. In theorie zouden de Spelen voor lege ­tribunes kunnen plaatsvinden, zoals al gebeurt bij sommige voetbalwedstrijden, of met tienduizenden gemaskerde toeschouwers.

null Beeld AP
Beeld AP

Spelen worden uitgesteld

IOC
Het lijkt een slimme zet om tijd te winnen voor de definitieve bestrijding van het corona-virus covid-19. Verschuif de Spelen naar later dit jaar, een paar maanden kan al genoeg zijn. Niet vergeten: de Olympische Zomerspelen van Tokio uit 1964 ­werden van 10 tot 24 oktober gehouden. Dat had vooral ­klimatologische redenen. De verschuiving zou nu ook voordelen hebben ten opzichte van het klimaat waarin topsport moet worden bedreven. De vochtige hitte in de zomer van ­Tokio is ­genadeloos. Bij een temperatuur van 40 graden kan welbeschouwd niet in de buitenlucht worden gesport. Op de website van het IOC is het programma Versla De Hitte te vinden. De olympische marathon is vanwege de temperatuur in de Japanse hoofdstad al naar het honderden kilometers noordelijker gelegen Sapporo verplaatst.

TOKIO
De minister van Olympische Zaken in het kabinet-Abe, Seiko Hashimoto, heeft deze week de deur naar uitstel geopend. Zij verwees naar artikel 66 uit het door stad en comité ondertekende Host City Contract. Dat artikel 66 geeft het IOC het recht de Spelen te schrappen indien die niet in het jaar 2020 worden gehouden. Hashimoto, olympisch medaillewinnares in het langebaanschaatsen, zei dat die regel ook te interpreteren valt als de mogelijkheid tot verschuiven. Mits de Spelen van 2020 ook in 2020 worden gehouden. Voor de vele volgers van de olympische wereld was dit het eerste ­teken dat er ­achter de schermen, in Tokio en Lausanne (hoofdkwartier IOC) wordt gedacht aan een verandering van de planning. ­Directeur Gerard Dielessen van NOCNSF was deze week in ­Tokio. Hij noemde het ‘geen reële optie’. ‘Het was downplayen van minister Hashimoto.’

TV
‘Verschuiven naar een ander moment in het jaar, is puur­ theorie’, zegt Maarten Nooter, sportchef van de NOS. Hij kijkt naar wedstrijdkalenders. ‘Onze baanwielrenners zullen in pakweg oktober alweer in een heel ander circuit bezig zijn. Nu ­werken ze naar een piek in juli.’ De Nederlandse tv kent een sportpiek in juni, juli en augustus. Dat is traditie. De Spelen het ­najaar inschuiven, geeft enorme problemen met de programering. En dat is klein bier vergeleken met Amerika, waar NBC de zeventien olympisch dagen niet naar een ander moment kan schuiven. In oktober zijn de basketballers van de NBA en de footballteams van de NFL de geplande tv-helden.

VRIJWILLIGERS
Het schema van de 80 duizend vrijwilligers is al in de war geschopt. Ze kregen sinds oktober trainingen, maar die zijn vanwege het virus stopgezet tot mei, zo nodig langer. Uitstel zou ervoor kunnen zorgen dat sommige vrijwilligers niet meer komen omdat ze geen plek hebben in hun agenda.

SPORTERS
Er is al veel schade aan de voorbereiding van de sporters toegebracht. Kwalificatietoernooien zijn verschoven en soms vervallen. IOC-preses Bach zei deze week dat er in tijdnood ­extra tickets uitgereikt zullen worden aan atleten van bewezen ­kwaliteit. Atletiekcoach Bart Bennema zal de sporters uit zijn groep waarschijnlijk wat dagen vrij geven in geval van uitstel. Hij moet zijn atleten dan maanden later laten ‘pieken’. Het jaarschema gaat er iets anders uitzien, maar daar heeft de coach ervaring mee. Vorig jaar stond de WK atletiek pas eind september/begin oktober op het programma vanwege de warmte in Qatar. ‘Ik zal dan wat eerder zeggen: ‘Joh, ga eens een paar dagen wat leuks doen in plaats van met atletiek bezig zijn’. Je moet ze fris zien te houden.’

FANS
Uitstel is in de ogen van de Canadees Dick Pound, het langst dienende IOC-lid, een haast onbegaanbaar pad. ‘Je kunt niet ­zomaar zeggen: jongens, we doen het in oktober.’ Volgens Pound moeten alle betrokkenen drie, tot hooguit twee maanden tevoren weten waar ze aan toe zijn. In mei moet dus de beslissing vallen. Bij uitstel zal de olympische aantrekkingskracht een knauw krijgen. Extra vakantie opnemen is niet voor alle fans weggelegd. De reisbranche merkt nu al dat de vraag naar vliegreizen flink is gekelderd.

De gouden medailles voor de Olympische Spelen 2020. Beeld Reuters
De gouden medailles voor de Olympische Spelen 2020.Beeld Reuters

Spelen worden geschrapt

IOC
De Spelen zijn geschrapt in 1916 (Berlijn), 1940 (Tokio, later Helsinki) en 1944 (Londen), telkens wegens het uitbreken van wereldoorlogen. Mocht het nu gebeuren als gevolg van een pandemie, dan is het IOC verzekerd. Het zou gaan om 2 miljard dollar. Het olympisch gezelschap in Zwitserland, goed voor miljarden aan inkomsten uit sponsoring en tv-rechten, heeft al twintig jaar de regel dat er zoveel geld in kas moet zitten om één afgelaste Spelen te kunnen overleven.

TOKIO
Als de Spelen niet doorgaan, is de schade enorm, weet ­vrijwel iedere Japanner. Het evenement kost officieel 13,25 miljard dollar, maar er is 9,8 miljard extra uitgegeven. Totaal: 20,5 miljard euro. De mooiste accommodaties zijn ­gebouwd. De stadions van 1964 zijn hier en daar gerenoveerd naar de standaard van de 21ste eeuw. Hotels zijn geboekt, olympische dorpen gebouwd. De toortsloop met de olympische vlam, die op 26 maart in het door de kernramp geteisterde Fukushima moet beginnen, zal sowieso worden aangepast.

TV
Als er ergens schade wordt geleden, is dat bij een Amerikaanse televisiezender. NBC kwam donderdag, in een wolk van coronanieuws, met de mededeling dat reeds 90 procent van de reclamezendtijd rond de zeventien olympische dagen is verkocht. Opbrengst 1,1 miljard euro. NBC betaalde voor de vier Spelen van 2014 tot en met 2020 4,38 miljard dollar. Eurosport/Discovery betaalde 1,3 miljard euro voor die rechten. De NOS, afnemer van deelrechten, heeft bij het niet doorgaan van de Spelen geen verzekering klaar staan. De premie is te hoog, aldus hoofdredacteur Nooter. ‘Dit heet volgens mij een act of God, oftewel overmacht.’

SPORTERS
Voor de sporters zou het niet doorgaan van de Spelen een gigantische klap zijn. Vier jaar lang gaven ze alles op voor twee weken Tokio. De Spelen zouden waarschijnlijk ook het olympische afscheid zijn van een bijzondere generatie olympisch kampioenen zoals Ranomi Kromowidjojo, Epke Zonderland en Sanne Wevers. Zonderland hoopt na moeilijke jaren vol blessures nog één keer te vlammen aan de olympische rekstok. Mooier kan hij zijn carrière niet afsluiten dan acht jaar na zijn gouden oefening van Londen opnieuw de olympische titel aan de rekstok. Nog vier jaar wachten is voor de 33-jarige turner te lang.

VRIJWILLIGERS
Als de Spelen niet doorgaan, zullen vele olympische ­vrijwilligers teleurgesteld achterblijven. De meeste enthousiastelingen, altijd ouder dan 18, doen het voor de aantekening op hun cv, al geeft Tokio 2020 geen certificaat van ­bewezen diensten uit. Vrijwilliger zijn leunt op veel inzet (minimaal 8 uur per dag), geen loon, maar slechts een luttele onkostenvergoeding van 1.000 yen (8,50 euro) plus gratis openbaar vervoer. Onderdak dient de olympische vrijwilliger zelf te regelen. Ook voor eigen rekening. Zij zijn ‘het gezicht’ van de Spelen, staat op de olympische site van Tokio. Het succes van het evenement hangt af van ‘jullie bijdrage’. Het meest tastbare wat tot in lengte van jaren bewaard blijft, is het uniform, inclusief schoenen. Onduidelijk is of dat nagestuurd wordt, indien de Spelen ­worden afgelast.

FANS
De Olympische Spelen van Tokio mogen rekenen op veel interesse van het thuisfront. De loting voor de toegangskaarten trok liefst 7,8 miljoen belangstellenden. Zij tekenden in, maar kregen lang niet allemaal het winnende lot om een wedstrijd bij te wonen. Als de Spelen niet doorgaan, is dat betaalde en niet gebruikte kaartje een unieke herinnering aan de Olympics of Paralympics. In het ­gevolg van de fanbeleving tekenden Japanse bedrijven voor omvangrijke sponsorschappen. Midden 2019 was het aantal locale sponsors (de grote IOC Top-partners daar buiten gelaten) tot zestig gestegen. Zij brachten 3,1 miljard dollar (2,75 miljard euro) in kas voor de organisatoren. Veel van dat geld zal reeds zijn afgedragen. Overal in het olympische verkeer moest voortijdig worden afgerekend. Alle media hebben in februari hun betalingen voor hotels en studio’s gedaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden