Waarom Usain Bolt doping gebruikt - of niet

Van de tien snelste mannen aller tijden is alleen Usain Bolt nog nooit in opspraak geraakt wegens doping. Is hij nog geloofwaardig? De argumenten op een rij bij het begin van de WK in Moskou.

Usain Bolt in april vorig jaar op Jamaica. Volgens het dopinginstituut WADA is er de afgelopen jaren nauwelijks gecontroleerd op het eiland. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Usain Bolt in april vorig jaar op Jamaica. Volgens het dopinginstituut WADA is er de afgelopen jaren nauwelijks gecontroleerd op het eiland.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Is Usain Bolt (26) een begenadigd atleet of een meesteroplichter? Of een combinatie van beide? Het zijn onvermijdelijke vragen bij het begin van de WK atletiek, vandaag in Moskou. De scepsis over snelle sprinttijden is terug na de positieve tests van voormalig wereldrecordhouder Asafa Powell uit Jamaica, voormalig wereldkampioen Tyson Gay uit de Verenigde Staten en enkele Jamaicaanse topsprintsters.

Bolt is de laatste vijf jaar uitgegroeid tot de ambassadeur van de atletiek. Hij heeft school gemaakt met zijn ontspannen houding op de baan. Hij heeft atleten uit kleine landen laten zien dat ze niet onder hoeven te doen voor Amerikanen en Russen. En hij heeft veel atletiekfans doen geloven dat de snelste mens op aarde geen verboden middelen hoeft te gebruiken.

Maar is dat laatste mogelijk? Van de tien snelste mannen aller tijden is Usain Bolt als enige nooit geschorst of in opspraak geraakt wegens het gebruik van verboden middelen. Kan hij de 100 meter schoon in 9,58 seconden lopen als vrijwel alle andere topsprinters die sneller dan 9,80 hebben gelopen op enig moment in hun loopbaan naar doping hebben gegrepen?

Met andere woorden: is de zesvoudig olympisch kampioen en wereldrecordhouder op de 100 en 200 meter goed, of is hij fout?

Bolt tijdens de series van de 100 meter van het WK Atletiek in Moskou. Beeld getty
Bolt tijdens de series van de 100 meter van het WK Atletiek in Moskou.Beeld getty

Fout: Belangrijkste critici gebruikten zelf ook

'It takes a cheat to catch a cheat', zeggen de Engelsen. Oftewel, vals spel wordt het snelst opgemerkt door valsspelers. De voornaamste critici van Bolt zijn dan ook fraudeurs.

De Amerikaanse negenvoudig olympisch kampioen Carl Lewis (snelste tijd: 9,86) staat te boek als een legendarische sprinter, maar in de atletiek staat zijn status ter discussie. Hij kon in 1988 alleen goud winnen bij de Olympische Spelen omdat zijn positieve tests bij kwalificatiewedstrijden waren weggemoffeld. Bij de Olympische Spelen van 1984 (Los Angeles) hadden Amerikanen een vrijbrief om doping te gebruiken, zo is gebleken uit de onthullende documentaire The Race that Shocked the World.

Lewis heeft herhaaldelijk zijn twijfel geuit over de toptijden van Bolt. In The Daily Telegraph zei hij in 2008: 'Als je geen vragen stelt als iemand het ene jaar 10,03 loopt en het volgende jaar 9,69, in een sport die de reputatie heeft die hij nu heeft, dan ben je niet goed wijs. Punt.'

De Amerikaan Victor Conte, de kwade genius in het Balco-dopingschandaal rondom topsprinters Marion Jones en Tim Montgomery, uitte in La Gazzetta dello Sport zijn twijfels over Bolt en andere Jamaicanen. Hij zei in 2011 via een betrouwbare informant te hebben gehoord dat Jamaicaanse atleten in de aanloop naar de Spelen van Peking hetzelfde dopingprotocol hanteerden als hij in 2001 bij Balco deed. In Jamaica werd destijds nauwelijks getest. 'Verdenk ik Bolt? Ja, dat doe ik', aldus Conte.

Een andere dopingdealer van Amerikaanse topsprinters, de Mexicaan Angel Heredia, voorspelde in 2008 in Der Spiegel dat alle deelnemers aan de olympische finale van de 100 meter doping zouden gebruiken. 'De winnaar zal niet schoon zijn. Geen van de deelnemers zal schoon zijn. Er bestaat geen twijfel over; het verschil tussen 10,0 en 9,7 is doping.'

Bolt won de olympische finale in Peking (2008) in het toenmalige wereldrecord van 9,69. Het was pas de dertiende maal dat hij als professioneel atleet de 100 meter liep. Drie maanden eerder had hij in New York het record voor het eerst verbeterd, tot 9,72, in zijn vijfde race.

Bolt tijdens de series van de 100 meter van het WK Atletiek in Moskou. Beeld getty
Bolt tijdens de series van de 100 meter van het WK Atletiek in Moskou.Beeld getty

Goed: Lichamelijk voordeel en toptalent

De opzienbarende snelheid van Bolt is in essentie simpel te verklaren: hij is 1.96 meter lang en beweegt als een man van 1.76. Zijn lange benen stellen Bolt in staat enorme passen te maken. Doordat zijn bewegingssnelheid vergelijkbaar is met die van kleinere sprinters (de gemiddelde lengte van topsprinters ligt rond de 1.76 meter) schiet hij ze meestal voorbij.

Ook houdt hij zijn topsnelheid langer vast. Hij kan tot de 90 meter rond de 43 kilometer per uur blijven lopen. De meeste sprinters beginnen na 60 tot 70 meter snelheid te verliezen. Bolt raffelt de 100 meter af in 41 passen, de meeste sprinters hebben er 45 voor nodig.

Hoewel Bolt zich relatief laat op de 100 meter heeft gestort, is zijn sprinttalent op Jamaica al vroeg opgemerkt. Als 12-jarige zoon van een kruidenier in de arme binnenlanden van Jamaica kreeg hij vanwege zijn snelheid een beurs voor de William Knibb High School. Die school had hij anders niet had kunnen bezoeken, zei Bolts vader vorig jaar tegen de Volkskrant. Het schoolgeld van 110 euro per jaar was te hoog.

De school kende een degelijk sportprogramma en deed mee aan de prestigieuze scholierencompetitie, waardoor zijn uitzonderlijke talent snel aan het licht kwam. Voor de 100 meter werd hij te lang geacht. Hij richtte zich vooral op de 200 en 400 meter. Op zijn 15de werd hij op de eerste afstand wereldkampioen bij de junioren. Kort daarop tekende hij zijn eerste sponsorcontract, bij Puma. Op zijn 16de liep hij de 200 meter in 20,13 en de 400 meter in 45,35; tijden waarmee hij in de Diamond League nog hoge ogen zou gooien.

Bolt liep, kortom, uitzonderlijk hard in een situatie waarbij doping hoogst onwaarschijnlijk was: als middelbare scholier met een krappe beurs. Dat talent heeft hij verder ontwikkeld. 'Wie mij sinds 2002 heeft gevolgd, weet dat ik fenomenale dingen heb gedaan sinds ik 15 jaar oud was', zei Bolt twee weken geleden tijdens een persconferentie waarin hij zich verdedigde tegen dopinginsinuaties. 'Ik ben geboren om mensen te inspireren en hard te lopen. Ik heb een gave meegekregen.'

Vandaag in de Volkskrant: Kun je zonder doping zo snel lopen als Usain Bolt doet? Meer redenen waarom wel en waarom niet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden