Waarom sportclubs ervoor kiezen om rugnummers voor eeuwig vast te leggen

Bij Ajax is nummer 14 voor eeuwig voorbehouden aan Johan Cruijff. Feyenoord voetbalt zonder nummer 12 uit eerbetoon voor het legioen. Zondag mag die 12de man zich laten horen bij Feyenoord - Ajax.

Nummer 14 is bij Ajax voor altijd gereserveerd voor Johan Cruijff Beeld anp

Oostenrijker Max Wöber (19) vroeg aan het begin van het seizoen rugnummer 14 bij Ajax, niet wetende dat het legendarische nummer al jaren niet meer wordt gedragen in Amsterdam. De aanwinst had het nummer vanaf zijn 11de gedragen bij zijn vorige club Rapid Wien. 'Het is mijn lievelingsgetal', zei de verdediger tegen de NOS. 'Maar als een legende als Cruijff dat nummer heeft gedragen, is het vanzelfsprekend dat niemand dat meer krijgt.' Wöber speelt zondag tijdens zijn eerste Klassieker tegen Feyenoord met 5 op zijn rug.

Wanneer beslist een club een rugnummer voorgoed te bevriezen? 'Het is een gevoelskwestie', zegt Miel Brinkhuis namens Ajax. 'Er zijn geen criteria waaraan een speler moet voldoen. Cruijff is een heel grote uitzondering, dat heeft natuurlijk met zijn staat van dienst te maken. Maar je kan niet in lengte van jaren te pas en te onpas nummers bevriezen. Dan hebben spelers over een paar jaar rugnummer 150 en hoger.'

Ajax besloot in 2007 nummer 14 ter ere van Cruijffs 60ste verjaardag met pensioen te sturen. De lobby voor het bevriezen van zijn nummer begon al zeven jaar eerder, toen Jaap Veerman - destijds auteur voor het magazine De Ajax Ster - onder de pseudoniem Ed Ad van Eunen een mail stuurde aan de toenmalige Ajax-directeur Frank Kales met de titel 'Actie 14 = heilig'.

Het bevriezen van rugnummers is komen overwaaien uit Amerika. Basketbal-, American football-, en honkbalclubs schaffen nummers van grote spelers af na hun loopbaan of bij overlijden. IJshockeyer Ace Bailey was in 1934 de eerste sporter aan wie de eer werd toebedeeld. Zijn club Toronto Maple Leafs besloot nummer 6 te 'ontslaan' toen de Canadees zijn carrière vanwege een schedelbreuk moest beëindigen.

Een enkele keer wordt zelfs een nummer uit de hele competitie gehaald. Geen enkele ijshockeyer in de Noord-Amerikaanse profcompetitie NHL zal ooit nog spelen met nummer 99. Het nummer is toegekend aan Wayne Gretzky, die wordt gezien als de beste ijshockeyer ooit.

Hoewel Feyenoord geen voetballer eert door het bevriezen van een rugnummer, zal zondag tegen Ajax geen enkele speler met rugnummer 12 spelen. De club besloot achttien jaar geleden gehoor te geven aan de oproep van de supporters om het nummer aan het legioen (de twaalfde man) toe te kennen. Bij het oplezen van de opstelling wordt ook het legioen met rugnummer 12 steevast genoemd door stadionspeaker Peter Houtman.

'Zeker in eigen stadion spelen wij met een mannetje meer', zegt Raymond Salomon namens Feyenoord. 'De supporters hebben al talloze keren hun onvoorwaardelijke steun aan de club gegeven.' De eerste wedstrijd na de historische 10-0-nederlaag tegen PSV zat het stadion weer helemaal vol. 'Dat maakt deze club uniek. Het bevriezen van nummer 12 is een eerbetoon aan het legioen, een constante vorm van dank voor hun steun. Niets of niemand bij Feyenoord is groter dan club.'

99 - Wayne Gretzky
Toen de Canadees stopte, besloot de NHL dat geen enkele ijshockeyer nog met dit nummer mocht spelen.

34 - Abdelhak Nouri
Speelde met dit nummer toen hij ernstige hersenschade opliep. Vastleggen, zeggen de fans. Ajax twijfelt. Nouri is officieel nog lid van de selectie.

6 - IJshockey
In 1934 besluit Toronto Maple Leafs nummer 6 voor eeuwig toe te kennen aan Ace Bailey, een traditie is geboren.

5 - Ajax
Max Wöber speelt met 5 op zijn rug, hoewel hij Ajax had gevraagd om nummer 14. De Oostenrijker bleek onbekend met de clubhistorie.

Cultfiguren

Volgens sporthistoricus Jurryt van de Vooren zegt het eren van oud-spelers iets over de cultuur van een club. 'Bij Feyenoord zijn over het algemeen cultfiguren een held, terwijl Ajax bekendstaat om grote toonaangevende spelers.'

Van de Vooren ziet het bevriezen van een nummer als een manier om iemand boven het verleden te laten uitstijgen. Hij noemt het fenomeen een alternatief voor een wereldrecord. 'Een sprinter kan een wereldrecord lopen en verslaat daarmee als het ware de hele geschiedenis. Een voetballer kan heel succesvol zijn, maar kan nooit een wereldrecord pakken.'

Ajax is niet de enige club in de eredivisie die een rugnummer heeft bevroren. Bij VVV is rugnummer 28 voor altijd verbonden aan Beau Vilters. De 18-jarige voetballer verongelukte twee jaar geleden, terwijl NAC om dezelfde reden sinds 2001 nummer 13 aan Ferry van Vliet heeft toegeschreven. Vitesse speelt sinds het overlijden van Theo Bos zonder nummer 4. De verdediger speelde vijftien jaar voor de club en kreeg de bijnaam Mister Vitesse. Ook bij FC Utrecht wordt sinds 2005 nummer 4 niet meer gedragen nadat verdediger David di Tommaso onverwachts in zijn slaap was overleden.

'Wij wilden de familie van David het gevoel geven dat zij voor altijd aan Utrecht verbonden zouden zijn', herinnert Foeke Booy zich. Het was de toenmalig trainer en technisch directeur die met het idee op de proppen kwam. Toen zowel de spelersgroep, directie als supportersvereniging hun goedkeuring had gegeven, besloot voorzitter Jan Willem van Dop het rugnummer voor altijd aan de Franse verdediger toe te kennen.

Booy: 'Ook minder leuke dingen behoren tot de cultuur van een club. Dit was zo'n uitzonderlijke situatie. In mijn tijd vertelden we tegen nieuwe spelers direct waarom nummer 4 niet meer beschikbaar is. Je wilt voetballers ook iets over de clubcultuur meegeven.'

Ajax-supporters opperden na het drama rond Appie Nouri die ernstige hersenschade opliep na hartfalen om rugnummer 34 voorgoed aan de middenvelder toe te kennen. De club neemt daarover vooralsnog geen besluit omdat Nouri officieel nog lid is van de selectie. 'We hebben het er nog niet over gehad of nummer 34 voor altijd van Nouri blijft, maar dat zou heel goed kunnen', aldus Brinkhuis.

Over het algemeen mogen spelers in de eredivisie hun eigen rugnummer kiezen, al is het niet gebruikelijk voor een heel hoog nummer te gaan. Alleen bij Sparta hebben de spelers geen vast nummer. Het basisteam speelt met de nummers 1 tot en met 11.

Nummer 99

Brinkhuis: 'Bij Ajax hebben we als uitgangspunt dat de beoogde basisploeg met de nummers 1 tot en met 11 speelt, al kan een speler om persoonlijke redenen voor een ander nummer kiezen. Als club stimuleren we spelers om een normale keuze te maken. Toen Milik naar Ajax kwam, wilde hij nummer 99. Daar zijn we niet mee akkoord gegaan.' Hij moest het doen met nummer 19.

Overigens reageerde Cruijff op geheel eigen wijze op het besluit van Ajax om voortaan zonder nummer 14 te spelen. 'Is dat een eerbetoon?', vroeg hij zich lachend af. 'In plaats dat je nou de beste speler erin laat spelen!'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden