Waarom lukt het maar niet bij Louis van Gaal?

De leraar Van Gaal krijgt Manchester maar niet op de rails. Dinsdag viel het doek in de Champions League. Een team kopen is een ander spel dan een ploeg geduldig opbouwen.

Louis van Gaal zit zich dinsdag te verbijten. Rechts zijn assistent Ryan Giggs Beeld REUTERS

De allerbeste Louis van Gaal van alle denkbare Louis van Gaalen was misschien de Louis van Gaal van 1995, toen voetbal nog overzichtelijk was en zich afspeelde in een relatief veilige, kleine wereld. Kopen van voetballers was nog bijzonder, het aantal sterspelers per team was relatief beperkt. Bouwen aan een team was een kunst van kneden, niet van kopen.

Louis van Gaal was in zijn element bij Ajax, net als hij dat vorig jaar was op het WK, met Hollanders onder elkaar. Machtig oogde hij in Brazilië, met zijn gedragen theorieën over de totale mens, over de perfecte balans tussen lichaam en geest.

De voorpagina's van de Engelse kranten liegen er niet om

Verdwaald in een vreemde wereld

Anderhalf jaar later is hij een wat meelijwekkende trainer van Manchester United, met een grappig annex ergerlijk Engels. Hij lijkt verdwaald in een vreemde wereld. En de kritiek laait alsmaar heviger op, zeker na de blamerende uitschakeling in de Champions League, dinsdag in Wolfsburg.

'De feiten zeggen dat we beter zijn dan vorig seizoen', zo trekt hij zijn muur op. Menigeen heeft genoeg van feiten. Het zijn tijden van perceptie. Op foto's van persbureaus straalt de onrust op zijn gezicht. Paniek zelfs. Onbegrip. De controle is weggeglipt uit zijn gereedschapskist. De kapitein ziet het slagschip op een rots afstomen en weet niet hoe te navigeren langs naderend onheil.

Van Gaals hand strijkt over de kuif op het gebogen hoofd. De totale controle, het handelsmerk waarmee hij Oranje naar ongekende prestaties stuwde, is ingeruild voor radeloosheid. Zie hem overleggen met assistent Albert Stuivenberg. Rechtsaf? Rechtdoor?

Geen trainer voor het Engelse voetbal

De pen van Van Gaal blijft schrijven tijdens abominabele wedstrijden, ook als niets meer te schrijven valt, behalve door de kranten dan, die hem met messcherpe aanvallen in de flank proberen te vellen. Alsmaar vaker welt bij de voetbalvolger de gedachte op dat Van Gaal geen trainer is voor het Engelse voetbal, dat zo ver is afgedreven van de basis, waar kopen zeker zo belangrijk is als opleiden. Goed kopen, wel te verstaan. En goed kopen kan Van Gaal niet, zo bleek al eerder in zijn loopbaan. Hij was vooral bedreven in het oppoetsen van koopjes, niet in het uitstallen van dure waar.

Met debutanten en jongelingen alleen kom je nergens in Engeland. Je moet in zekere zin mee in de gekte van de markt. Van Gaal is op zijn best als docent, te midden van leergierige jongens in de kring. Overal liet hij spelers debuteren, bij Barcelona en Bayern ook, waar hij korte tijd succesvol was. Engeland is de overtreffende trap, hoewel het kompas op de bakermat van het voetbal de scheefgroei aangeeft.

Van Gaal was vroeger bovendien de leraar met aanvallende intenties. Op het WK liet hij het offensief varen, in ruil voor tactiek die paste bij zijn spelers, met Robben als speerpunt. Bij United is hij ook zijn Hollandse zuinigheid kwijtgeraakt. Hij kocht voor 300 miljoen en verkocht voor 150 miljoen, maar zijn elftal blijft verre van indrukwekkend.

Van Gaal is ook een man van balbezit. United heeft keurig publiek, een beetje schouwburgachtig. Ze fluiten geregeld van afkeuring. Ze gaan eerder naar huis soms. 'Wij vielen aan', zei Van Gaal zaterdag na de zoveelste 0-0, tegen West Ham. De aanval was weer traag, machteloos. Van Gaal mist creativiteit, of weet die (Mata, Di María) niet te laten renderen.

Bastian Schweinsteiger is gekocht van Bayern München, de Duitse dertiger met wie Van Gaal al bij Bayern werkte. Hij is net over zijn top heen, en net te traag voor Engeland. Van Gaal tracht een fundament te leggen, maar in Engeland willen ze meteen een vlag in de top.

Technisch directeur

De kranten kraken zijn beleid, zijn opstellingen, alles. Uit de kleedkamer sijpelen verhalen dat ze gek worden van de eeuwige herhaling, van het doden van creativiteit. Op het WK beschikte hij over Robben, die bewees dat de exceptionele voetballer in zekere zin belangrijker is dan de grootste trainer. Nu heeft hij nauwelijks schutters. Ja, jongens als Memphis en Martial, en een doelsaldo van 20-10 in de competitie. Het is een doelsaldo uit de tijd van het catenaccio.

Is dan alles verloren? Dat ook weer niet. Als de clubleiding hem met rust laat, zou Van Gaal best de Europa League kunnen winnen, waartoe United is veroordeeld. United telt verder slechts drie punten achterstand op koploper Leicester, in een competitie van falende topclubs. En anders? De KNVB zoekt een technisch directeur. Een geknipte baan voor hem: zijn visie uitrollen over de polder waar hij thuis is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden