Waarom Cassius Clay 50 jaar geleden Muhammad Ali werd

Vandaag is het precies 50 jaar geleden dat bokslegende Cassius Clay via een radioboodschap bekend maakte dat hij voortaan met Muhammad Ali wenste aangesproken te worden. Clay had net zijn gevecht tegen zwaargewicht Sonny Liston gewonnen. Maar waarom veranderde hij zijn naam?

Toen nog Cassius Clay: met een rake rechtse vloert Clay in februari 1964 uitdager Sonny Liston. Twee weken later kondigt Clay zijn naamsverandering aan. Beeld ap

Die vrijdag 6 maart 1964 gaf Malcolm X Cassius Clay een rondleiding in de gebouwen van de Verenigde Naties in New York. Diezelfde dag onthulde Clay dat hij al enige tijd lid was van de Nation of Islam, een in de VS opgerichte separatistische religieuze en politieke organisatie die zwart nationalisme predikte. Malcolm X, woordvoerder van Nation of Islam, doopte Cassius Clay eerst om in Cassius X.

Slavernijverleden
Daarmee verwierp de bokskampioen zijn familienaam, die voor hem symbool stond voor het slavernijverleden van zijn voorouders. Die waren slaven in Kentucky en kregen de naam van hun 'eigenaar'.

Profeet van de islam, vierde kalief
Die avond nam Elijah Muhammad, de toenmalige leider van de Nation of Islam, een telefonische verklaring op die op de radio zou worden uitgezonden. Daarin maakte hij bekend dat Clay voortaan als Mohammed ('de profeet van de islam') Ali ('de vierde kalief') door het leven zou gaan. Slechts enkele journalisten aanvaardden dit destijds. Zijn nieuwe naam stond immers symbool voor zijn nieuwe identiteit als lid van de Nation of Islam.

Het waren woelige tijden in de VS. Drie maanden eerder, in november 1963, was president John F. Kennedy vermoord. In grote steden won de burgerrechtenbeweging terrein en braken raciale onlusten uit. Tijdens de lange hete zomer die volgde, nam ook het protest tegen de oorlog in Vietnam toe.

'No Vietcong ever called me nigger'
Her en der verschenen commentaren waarin gesuggereerd werd dat Ali zijn naam had veranderd om aan de dienstplicht in de Vietnam-oorlog te ontsnappen. Dit klopt niet. In 1964 werd Ali afgekeurd voor militaire dienst. Zijn schrijf- en spelvaardigheid waren ondermaats. Maar begin 1966 werd zijn keuring herzien en werd Ali geschikt bevonden voor militaire dienst.

Hij weigerde echter in de Amerikaanse strijdkrachten in de Vietnamoorlog te dienen, omdat zijn persoonlijke overtuigingen niet met het fenomeen oorlog rijmden. Ali zei dat oorlog tegen de heilige leerstellingen van de Koran is. Daarnaast weigerde hij principieel te vechten in het leger van een land dat leden van zijn ras als tweederangsburgers beschouwt. 'No Vietcong ever called me nigger', zo stelde hij gevat.

Boksban
Dat en zijn naamsverandering zorgden ervoor dat hij niet meer in de VS mocht boksen. Terwijl zijn beroepszaak voor het Hooggerechtshof liep, van maart 1967 tot oktober 1970, kon hij niet boksen. Het verzet tegen de Vietnamoorlog begon toe te nemen en de stellingname van Ali leverde hem veel sympathie op. Hij gaf lezingen in scholen door de hele VS, waarin hij kritiek gaf op de oorlog in Vietnam en pleitte voor rassengelijkheid. In 1971 hief het Hooggerechtshohf zijn boksban unaniem op.

Later, in 1975, bekeerde Ali zich tot de hoofdstroming binnen de islam, het soennisme.

De BBC riep Mohammad Ali uit tot 'Sportpersoonlijkheid van de 20ste eeuw', voor Sports Illustrated is Ali kortweg 'Sportman van de eeuw'.

In 1984 werd bij Ali de ziekte van Parkinson vastgesteld, veroorzaakt door hoofdtrauma's die hij als bokser opliep.

The Beatles waren enkele dagen eerder te gast bij Ed Sullivan toen ze het gevecht van Clay tegen Liston in Miami bijwoonden. Ringo Starr was een vedergewicht in de handen van Clay. Beeld ap
Ali met zijn buren in Miami in februari 1966, nadat hij tijdens een persconferentie in zijn huis verklaarde ontstemd te zijn door de herziening van zijn militaire keuring. Beeld ap
Ali en Martin Luther King in maart 1967 in Kentucky, waar Ali zijn oproeping voor de Vietnamoorlog voor de rechter zou aanvechten. . Beeld ap
April 1967: de bokskampioen wordt door rekruteringsofficieren in Houston weggeleid nadat hij dienst had geweigerd. Ali verklaarde dat hij niet wilde vechten in het leger van een land dat leden van zijn ras als tweederangsburgers beschouwt. Beeld ap
Februari 1980: Ali, die toen al was gestopt met boksen, schudt president Jimmy Carter de hand in het Witte Huis. Beeld ap
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden