EK voetbalvrouwen

Vrouwen van Oranje werken aan teamcultuur waarin ‘iedereen zichzelf kan zijn’

De nationale voetbalselectie is behoorlijk opgeschud. Liefst 8 van de 23 speelsters maken op het EK in juli hun debuut op een groot toernooi. Het invoegen van al die nieuwe gezichten is een zaak van jong en oud. Vrijdag oefent de ploeg tegen Engeland.

Dirk Jacob Nieuwboer
Merel van Dongen (29) is een van de oudgedienden in de selectie van Nederland voor het EK voetbal. Zij ziet het als een van haar taken om nieuwe speelsters om hun gemak te stellen.   Beeld Getty Images
Merel van Dongen (29) is een van de oudgedienden in de selectie van Nederland voor het EK voetbal. Zij ziet het als een van haar taken om nieuwe speelsters om hun gemak te stellen.Beeld Getty Images

Merel van Dongen ziet het snel als iemand niet lekker in zijn vel zit. Als een ploeggenoot zich niet vrij voelt, of zenuwachtig is, knoopt ze een gesprekje aan. ‘Er komen speelsters binnen die heel erg opkijken tegen sommige anderen’, zegt de ervaren international. ‘Dan zeg ik: joh, we poepen allemaal en we zijn allemaal naakt geboren, ga gewoon lekker voetballen.’

Het zou zomaar kunnen dat Van Dongen (29) deze weken iets vaker dan normaal dit soort gesprekjes moet voeren. Van de selectie die 6 juli aan het EK in Engeland begint, hebben acht speelsters nog nooit meegedaan aan een groot toernooi. Zij komen in een groep die de laatste jaren juist aan alle WK’s en EK’s heeft meegedaan én daarop succesvol is geweest.

Wie je van de ervaren speelsters ook spreekt tijdens de voorbereiding – vrijdag is de eerste oefeninterland in en tegen Engeland – ze zeggen allemaal dat ze de instroom toejuichen. Wat frisse gezichten zijn welkom in een groep die allang dezelfde samenstelling kende. Hun komst houdt de oudgedienden scherp, zeggen ze, zoals ze op hun beurt klaar staan om de minder geroutineerde collega’s op te vangen.

Klaagmuur

Nu kun je in de aanloop naar een groot toernooi moeilijk iets anders zeggen, maar uit wat de internationals vertellen blijkt dat er veel aandacht is voor het mentale welzijn en de groepsdynamiek. Zo zijn er meetings waarin wordt gesproken over de ‘teamwaarden’, wat die zijn en in de praktijk betekenen. Er zijn veel tafelwisselingen, zodat iedereen met elkaar in gesprek komt. En vorig jaar was er bij de Spelen in het door corona geplaagde Tokio een ‘klaagmuur’, waar iedereen even haar hart kon luchten.

‘We wisten dat het zwaar zou worden, ook omdat we niet het hotel uit konden’, legt Van Dongen uit. ‘Dus klaag, maar laat het dan ook los, want voor je het weet zitten we allemaal te klagen en vergeten we dat we spelen voor Oranje en dat is het mooiste wat er is.’

Het doel, zegt de speelster van Atlético Madrid, is een teamcultuur waarin ‘iedereen zichzelf kan zijn’. De opvang van de nieuwelingen vloeit daar vanzelf uit voort. ‘Als je als oudjes heel erg op je rots gaat zitten en zegt: dit is onze rots en bewijs je maar, dan komen die jonkies er echt niet lekker in.’

Naïviteit

Wat zal helpen is dat niet alle nieuwelingen meteen volop aan de bak hoeven. Bondscoach Mark Parsons zal op het EK voor de kern van het team waarschijnlijk terugvallen op geroutineerde spelers, van wie velen in de grotere buitenlandse competities spelen. Ook voor Daniëlle van de Donk (30), die bijna het hele seizoen geblesseerd was, maakte hij graag plaats. Hij wil de geroutineerde middenvelder van Champions League-winnaar Lyon niet missen in Engeland.

Maar ook als ze niet spelen, verwacht de Engelsman wel degelijk dat de nieuwe spelers iets toevoegen. ‘Ze laten de oudere, ervaren spelers lachen door hun jeugdige energie, maar ook hun naïviteit’, zei hij bij de bekendmaking van zijn selectie. ‘Het is grappig om mensen te zien die geen idee hebben wat ze gaat overkomen.’

Esmee Brugts (18) is de jongste in de nationale selectie. Voor haar is een EK een groot avontuur. Het aanspreken van teamgenoot Lieke Martens voelde als een grote stap.  Beeld Getty Images
Esmee Brugts (18) is de jongste in de nationale selectie. Voor haar is een EK een groot avontuur. Het aanspreken van teamgenoot Lieke Martens voelde als een grote stap.Beeld Getty Images

Esmee Brugts (18) lacht een beetje verlegen als ze de vraag krijgt wat zij aan de groep kan toevoegen. ‘Ik heb daar geen antwoord op’, zegt het jongste selectielid. Geen direct antwoord misschien, maar het verwoordt wel precies de onbevangenheid waar Parsons zo van houdt.

De aanvaller van PSV maakte in het voorjaar al wel haar debuut, maar geeft zichzelf de tijd om haar plekje te vinden. ‘Ik vind het allemaal nog een beetje spannend en nieuw, dus ik moet ook nog even binnenkomen en kijken hoe ik pas in de groep.’

Grote ster

Toch stapte ze in haar eerste interlandperiode al wel op Lieke Martens (29) af. ‘Toen ik begon met voetballen was zij al een grote ster’, legt ze uit. Ze moest dus even een drempel over, maar ze spelen allebei linksbuiten en in de interland tegen Finland liep het niet helemaal lekker.

‘Ik voelde me een beetje nutteloos en vroeg me af of ik de actie moest aangaan en schieten’, zegt Brugts. Martens, die van Barcelona verkast naar Paris St-Germain, zei dat ze dat zeker moest doen en de volgende keer twee keer op doel moest schieten. ‘Dat helpt heel erg, dat geeft me echt vertrouwen.’

Dat het ook anders kan, weten ze van de hockeysters. Bij de nationale ploeg gingen uitstekende resultaten jarenlang hand in hand met een onveilig topsportklimaat. Volgens een onderzoek van een extern bureau was er sprake van een angstcultuur, een sterke hiërarchie en mentale mishandeling.

Corrigeren

Zo erg heeft Van Dongen het nog nooit meegemaakt in de teams waarin zij heeft gespeeld en speelt. ‘Maar weleens dat er hele goede spelers waren die zich verheven voelden boven de rest’, legt ze uit. Het was niet bij het Nederlands elftal, zegt ze erbij, maar daardoor beseft ze wel hoe belangrijk het is dat alle speelsters lekker in hun vel zitten. En dat het erbij hoort om elkaar te corrigeren.

‘Reken maar’, zegt ze breeduit grijnzend. Ze stapt niet alleen op jonge spelers af die steun nodig hebben, maar ook op ervaren spelers als ze denkt dat dat nodig is. ‘Als ik zie dat iemand vet chagrijnig wordt omdat zij niet speelt, dan zeg ik: luister, ik vind het oké dat je chagrijnig bent, maar het moet geen invloed hebben op het team. En ook als iemand de kantjes ervan afloopt, mag dat geen voorbeeld zijn voor de jongeren.’

Aardig én open zijn, denkt ze, dat is de reden waarom het goed gaat en waarom ze denkt dat het bij de voetbalsters niet zo snel de kant van de hockeysters op zal gaan. ‘Ik hoop dat dat bij ons nooit het geval zal zijn’, zegt ze. ‘Tot nu toe gaat het goed, maar je moet er altijd voor blijven waken.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden